Phát triển thị trường vốn để khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng bền vững

Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cùng với những kết quả tích cực đạt được trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành chứng khoán sẽ tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng thị trường, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới và tăng cường minh bạch nhằm huy động hiệu quả nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Thị trường vốn tiếp tục khẳng định vai trò kênh dẫn vốn của nền kinh tế

Năm 2026 là năm mở đầu giai đoạn phát triển kinh tế-xã hội 2026-2030, đồng thời đặt ra yêu cầu huy động nguồn lực rất lớn để thực hiện các mục tiêu phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế tư nhân.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, trong bối cảnh đó, ngành chứng khoán xác định nhiệm vụ trọng tâm là phát triển đồng bộ thị trường tài chính, đưa thị trường vốn trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế bên cạnh hệ thống tín dụng ngân hàng.

Sau gần 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,6 triệu tỷ đồng, tăng 6% so với cuối năm 2025, tương đương khoảng 82,3% GDP ước tính năm 2025. Quy mô thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, tăng 6,1%, tương đương 22,1% GDP.

Cùng với quy mô, thanh khoản thị trường tiếp tục duy trì ở mức cao với giá trị giao dịch bình quân trên thị trường cổ phiếu đạt khoảng 29,3 nghìn tỷ đồng mỗi phiên, tăng 0,3% so với bình quân năm 2025; thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 16,3 nghìn tỷ đồng mỗi phiên, tăng 9,9%. Quy mô hàng hóa tiếp tục được mở rộng với 725 cổ phiếu và chứng chỉ quỹ niêm yết, cùng 825 cổ phiếu đăng ký giao dịch trên UPCoM.

Đáng chú ý là khả năng huy động vốn của thị trường tiếp tục được phát huy. Trong 6 tháng đầu năm, tổng giá trị huy động vốn thông qua thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp đạt khoảng 325,3 nghìn tỷ đồng, tăng 15,83% so với cùng kỳ năm 2025.

Ông Bùi Hoàng Hải cho biết, kết quả này tiếp tục khẳng định thị trường chứng khoán là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, bổ sung nguồn lực tài chính cho hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Năng lực của các tổ chức trung gian cũng được củng cố. Tổng vốn điều lệ của các công ty chứng khoán đạt hơn 330 nghìn tỷ đồng, tăng khoảng 15% so với cuối năm 2025; tổng vốn chủ sở hữu đạt hơn 450 nghìn tỷ đồng. Trong khi đó, tổng giá trị tài sản quản lý của ngành quản lý quỹ đạt hơn 834 nghìn tỷ đồng, tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư đạt hơn 93 nghìn tỷ đồng. Chỉ trong nửa đầu năm, thị trường có thêm 10 quỹ đầu tư thành lập mới và 7 quỹ được cấp phép chào bán ra công chúng.

Bên cạnh đó, hạ tầng giao dịch tiếp tục được vận hành an toàn sau khi đưa hệ thống công nghệ thông tin mới vào hoạt động. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các đơn vị đã bảo đảm hoạt động giao dịch, bù trừ và thanh toán thông suốt với tổng giá trị giao dịch, bù trừ và thanh toán chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch đạt hơn 7,1 triệu tỷ đồng. Đặc biệt, việc đưa Sàn giao dịch carbon trong nước vào vận hành chính thức từ ngày 29/6/2026 được xem là dấu mốc quan trọng trong phát triển thị trường tài chính xanh, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Ở lĩnh vực hội nhập quốc tế, sau quá trình cải cách đồng bộ, FTSE Russell đã nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp. Báo cáo đánh giá giữa kỳ tháng 4/2026 tiếp tục khẳng định việc nâng hạng sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9/2026, tạo thêm động lực thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.

Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới

Những kết quả tích cực trong hai quý đầu năm đã khẳng định bước đi đúng hướng và nỗ lực vượt bậc của toàn ngành chứng khoán. Tuy nhiên, ông Bùi Hoàng Hải cũng thẳng thắn nhìn nhận, thị trường vốn của chúng ta đang bước vào giai đoạn chuyển đổi về chất, đòi hỏi những cải cách sâu rộng và đồng bộ hơn để duy trì mạch tăng trưởng bền vững trước các biến động của kinh tế toàn cầu.

Do đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới không chỉ dừng lại ở sự mở rộng quy mô, mà phải tập trung tạo ra sự bứt phá vào việc nâng cao tiêu chuẩn an toàn hành lang pháp lý, đơn giản thủ tục hành chính, chủ động đón đầu xu thế số hóa, thúc đẩy thu hút vốn cho nền kinh tế.

Trước hết, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán năm 2019 để trình Quốc hội xem xét trong năm 2026 theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số. Đồng thời, triển khai hiệu quả Nghị định số 200/2026/NĐ-CP về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và phát hành ra thị trường quốc tế; nghiên cứu các quy định về chào bán trái phiếu của doanh nghiệp dự án PPP, tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu và thị trường giao dịch chứng khoán dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Cùng với hoàn thiện thể chế, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp nâng hạng thị trường theo chuẩn mực quốc tế, trọng tâm là đưa vào vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), tháo gỡ các rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài, nâng cao chất lượng quản trị công ty, công bố thông tin và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Cơ quan quản lý cũng sẽ tiếp tục duy trì trao đổi với MSCI và FTSE Russell, phấn đấu trước năm 2030 thị trường chứng khoán Việt Nam được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi.

Ông Bùi Hoàng Hải cho biết, cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý, cơ quan quản lý sẽ chủ động xây dựng các động lực tăng trưởng mới thông qua việc chuẩn bị điều kiện để vận hành thị trường giao dịch tài sản mã hóa, hoàn thiện hạ tầng cho thị trường chứng khoán dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đồng thời nghiên cứu các giải pháp về tổ chức thị trường như tăng thời gian giao dịch và xem xét mở rộng biên độ giá phù hợp.

Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục cơ cấu lại nguồn cung hàng hóa, đẩy mạnh cơ chế IPO gắn với niêm yết, khuyến khích các tập đoàn tư nhân và doanh nghiệp FDI quy mô lớn tham gia thị trường; đồng thời phát triển các sản phẩm quỹ đầu tư như quỹ ETF, quỹ REIT và quỹ hưu trí tự nguyện để hình thành dòng vốn đầu tư dài hạn.

Cùng với đó, công tác thanh tra, giám sát sẽ tiếp tục được tăng cường; các hành vi thao túng thị trường, giao dịch nội gián sẽ bị xử lý nghiêm. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng đang xây dựng kho dữ liệu tập trung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn vào hệ thống cảnh báo sớm rủi ro nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên sẽ tạo nền tảng để thị trường vốn tiếp tục phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, góp phần huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới.