40 NĂM NGÀY GIẢI PHÓNG MIỀN NAM, THỐNG NHẤT ĐẤT NƯỚC

Nhà sử học Nguyễn Đình Đầu: Điều chúng tôi mong đợi

Được gọi là bên thứ ba, nhóm trí thức dân tộc sống và làm việc trong chế độ Việt Nam Cộng hòa đã có những đóng góp không nhỏ để ngày non sông liền một dải được gần lại. Nhà sử học Nguyễn Đình Đầu - một nhân sĩ yêu nước nổi tiếng, đã dành cho PV Báo Nhân Dân cuối tuần cuộc trò chuyện chân thành và cởi mở...

Nhà sử học Nguyễn Đình Đầu và con gái.
Nhà sử học Nguyễn Đình Đầu và con gái.

Mong muốn độc lập dân tộc, thống nhất đất nước...

- Thưa nhà sử học Nguyễn Đình Đầu, là người trong cuộc, ông có thể nói về thành phần thứ ba đó?

- Sau Hiệp định Pa-ri (Paris) về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam năm 1973 thì tình hình Việt Nam lúc đó tạm gọi có ba thành phần. Một, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam; hai, chính quyền Việt Nam Cộng hòa; và ba, những người muốn độc lập dân tộc thống nhất đất nước. Như vậy là cả ba thành phần đều giải quyết vấn đề miền Nam Việt Nam.

Thật ra thì thành phần thứ ba này rất đông. Tôi tham gia nhóm trí thức thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ (Genève) về đình chỉ chiến sự tại Việt Nam năm 1954 rồi Hiệp định Pa-ri (1973). Nhóm hình thành tại Sài Gòn hồi năm 1955 với tác phong rộng rãi để ai nấy tự do hoạt động xã hội -chính trị - tín ngưỡng - nghề nghiệp riêng của mình. Nhóm gồm các bạn luật sư (LS) Vũ Văn Hiền, LS Nguyễn Văn Huyền, tiến sĩ Âu Trường Thanh, chuyên viên ngân hàng Nguyễn Văn Diệp, GS Lý Chánh Trung, GS Nguyễn Văn Trung, LS Trần Văn Tuyên... Tôi giữ liên lạc với hai ông Nguyễn Mạnh Hà và Hoàng Xuân Hãn - người cùng lập trường, đang lưu trú ở Pháp.

- Hoạt động này là công khai hay bí mật, thưa ông?

- Thú thật, tôi chắc những anh em Việt Cộng không biết tôi là ai mà những anh em trong chính quyền quốc gia cũng như Việt Nam Cộng hòa cũng không biết tôi là ai. Tôi chỉ là người công giáo, tạm thời là một người công giáo tốt, gắn bó với công giáo từ xưa đến nay qua các giai đoạn lịch sử của mình. Thành thực mà nói, cũng như anh em đều thấy, yếu tố công giáo không có vai trò gì lớn trong chuyện chiến tranh - hòa bình ở Việt Nam. Đến ngày cuối cùng tôi có tham dự vào việc đi vào Trại Đa-vít.

- Ông có nhắc đến luật sư Nguyễn Văn Huyền trong nhiều bài viết?

- Sau Mậu Thân 1968, nhận thấy tình hình cũng như thông điệp của Đức Giáo hoàng Phao-lô VI đưa thông điệp đề nghị các bên lâm chiến vào bàn hội nghị, theo đó chúng tôi bàn với nhau cũng phải đóng góp vào chuyện đó thế nào? Đến cuối cùng của cuộc chiến, còn hai ngày nữa, ông Dương Văn Minh lập chính phủ gồm Minh, Huyền, Mẫu.

Chính phủ của ông Dương Văn Minh ai cũng biết, ông Minh là quân đội, thế thì cần hai đại biểu của hai tôn giáo: một ông công giáo và một ông phật giáo. Với ông Huyền, mọi người đều biết là một người hiền lành. Không biết tại sao ông lại là Phó Tổng thống đặc trách hòa đàm? Tôi hỏi ông ấy, ông đặc trách hòa đàm mà ông đã có cách gì để hòa đàm chưa? Ông nói, chưa. Tôi bảo, thế thì anh cứ đi vào Trại Đa-vít để xem tình hình thế nào? Bởi vì chính phủ Dương Văn Minh thành lập lúc bấy giờ là chỉ để thi hành Hiệp định Pa-ri.

- Ở một khía cạnh nào đó, giữa các ông có những sự hiểu nhau, tương tác hoạt động cùng nhau không?

- Có lẽ về phương diện luật pháp, ông Huyền là người rất tinh tường, điều khiển phiên họp quốc hội hay thượng viện thì rất đàng hoàng. Ngày 29-4-1975, lúc đó là 6 giờ 30 phút sáng, tôi đi tìm Nguyễn Văn Huyền vừa được Tổng thống Dương Văn Minh mời làm Phó Tổng thống đặc trách hòa đàm. Ông Huyền đang họp với liên danh thượng nghị sĩ Bông Huệ tại nhà La Thành Nghệ ở Công trường quốc tế (Hồ Con Rùa). Hỏi đã liên lạc với bên kia chưa, ông đáp: chưa, và yêu cầu tôi tiếp xúc với Trại Đa-vít thương lượng việc ngưng bắn, nếu có thể. Tôi nói sẽ đi với Nguyễn Văn Diệp - tổng trưởng kinh tế thương mại, mà tôi ngờ ông Diệp là người của bên kia. Vậy xin báo ngay với Dương Văn Minh là chúng tôi thi hành một nhiệm vụ chính thức, cốt để tránh tình trạng vô chính phủ, đập phá cướp bóc, chém giết trả thù, di tản hỗn loạn...

Chuyến đi không thành công, nhưng...

- Ông có thể nói về chuyến đi vào trại Đa-vít?

- Với tư cách Tổng trưởng, ông Diệp khéo léo điều đình ngừng bắn với phái đoàn quân sự bên kia! Tại cuộc gặp, ông Diệp giới thiệu là trưởng đoàn đại diện cho Nguyễn Văn Huyền - Phó Tổng thống phụ trách hòa đàm. Đầu (tôi - Nguyễn Đình Đầu) phó đoàn đại diện cho Tổng thống Dương Văn Minh. Hạnh và Cang (Nguyễn Văn Hạnh - nhà tư sản dân tộc, Tô Văn Cang - tổ chức tình báo chiến lược) là thành viên đoàn! Ông Diệp sáng chế như vậy mà không kịp hội ý các thành viên đoàn. Đoàn chúng tôi xin thông báo chính phủ Dương Văn Minh - Nguyễn Văn Huyền xin xem xét ngay việc ngưng bắn. Đại úy Tài xin vào trong lấy chỉ thị, lúc ấy đã 12 giờ trưa... Mươi phút sau, đại úy Tài đem ra một mảnh giấy nhỏ bằng ba ngón tay, viết đại ý hai điều: Phái đoàn quân sự của CPCMLTCHMNVN (viết tắt - Chính phủ của Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam) không có chức năng đàm phán hay điều đình; chính quyền Sài Gòn hãy chấp nhận thi hành bản tuyên bố ngày 26-4-1975 của MTGPDTMNVN (viết tắt -Mặt trận giải phóng dân tộc miền Nam Việt Nam). Đại úy Tài yêu cầu tôi chép lại nội dung rồi lấy lại tờ giấy nhỏ ấy. Tài nói thêm, guồng máy quân sự đã chuyển động mạnh, khó ra lệnh ngưng chiến tức khắc, Sài Gòn nên chấp nhận tuyên bố 26-4-1975 của MTGP càng sớm càng tốt, nếu có thể nên trước 4 giờ (tức là 5 giờ - giờ Sài Gòn).

- Và tất yếu của lịch sử đã đến, hay vẫn giằng co?

- Ra khỏi trại Đa-vít, thấy trong chòi canh có điện thoại, tôi liền gọi ông Huyền báo cáo tình hình. Ông yêu cầu làm lời tuyên bố chấp nhận điều kiện của MTGP ra ngày 26-4-1975, tuy chưa biết đó là điều gì (sau này mới hiểu đó là quân đội phải giải giới, chính quyền giải thể).

Sau khi đưa Cang, Hạnh về, tôi về nhà ông Diệp, cơm nước qua loa rồi cùng nhau soạn thảo bài tuyên bố cho ông Huyền với tư cách Phó Tổng thống hòa đàm. Khoảng 16 giờ 30 phút, văn kiện làm xong, đánh ra bốn bản, ông Diệp giữ một, tôi giữ một làm tư liệu. Lấy xe riêng, tôi mang đến ông Huyền, ông coi vội rồi đem đến ông Dương Văn Minh thông qua, xong tới Đài phát thanh ghi âm, phát sóng.

Đó là cuộc chấp nhận hoàn toàn.

17 giờ, đài phát đi bản tuyên bố và còn được nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Dù vậy, tiếng súng vẫn nổ, không khí vẫn sục sôi và vẫn có nhiều thương vong...

- Sau bản tuyên bố này, ông có gặp ông Minh?

- Trời bắt đầu tối, tôi mượn xe bạn cùng nhóm, đến hội ý với ông Huyền rồi cùng đi gặp ông Minh. Vào cổng sau dinh Độc Lập, thấy ông Minh một mình đứng giữa sân, trong nhà hầu như không còn ai, không khí hiu quạnh. Ba chúng tôi đứng giữa sân trao đổi thân tình, phần chính trị dân sự đã hết cách, nay là phần bên quân sự. Ông Minh bắt tay và cảm ơn, chúng tôi ra về mà lòng nao nao nặng trĩu.

- Kết thúc chiến tranh như thế, có nằm trong mong đợi của các ông lúc bấy giờ?

- Trên chiếc xe số 1 của phủ tổng thống - đúng là chiếc xe không sợ súng, tôi đi tìm ông Diệp và ông Cang, nhưng ông Cang đã vào Dinh. Xe qua tòa đại sứ Mỹ và Anh, cảnh tượng tan hoang thê thảm, quân trang quân cụ bỏ đầy đường, cành cây lá rụng lả tả, yên lặng bất ngờ giữa những làn đạn gầm thét, đôi lúc vẫn nghe tiếng chim kêu... Tôi không chứng kiến cụ thể diễn biến trong Dinh như ông Diệp, ông Cang. 11 giờ 30 phút, Đài phát thanh tuyên bố: Sài Gòn đã giải phóng. Đó là điều chúng tôi mong đợi: không tổn hại xương máu và đổ vỡ.

- Xin cảm ơn ông!

Có thể bạn quan tâm

Thời gian qua, không ít hội thảo được tổ chức, tìm giải pháp ứng dụng chế phẩm sinh học trong sản xuất nông nghiệp. Nguồn: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ

Chìa khóa cho phát triển xanh

Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) sinh học, còn gọi là chế phẩm sinh học, được xem là chìa khóa để phát triển nông nghiệp xanh, an toàn, bảo vệ môi trường.

Ông Nghiêm Quang Tuấn.

Chặn mối nguy từ hàng hóa có độ rủi ro cao

Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) là hàng hóa có mức độ rủi ro cao. Nhìn nhận về nguy cơ từ những vi phạm chung quanh sản phẩm này, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị: Cần xây dựng các quy định hướng dẫn và lộ trình áp dụng truy xuất nguồn gốc một cách minh bạch.

Tại Tỉnh Thái Nguyên, các cây máy điện tử tự phục vụ (Kiosk) tích hợp AI được bố trí ở hầu khắp các Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Ảnh: Hải Thắng

Xu hướng tất yếu trong mô hình quản trị mới

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, chính quyền cơ sở cần có thêm những công cụ đủ mạnh để xử lý khối lượng dữ liệu ngày càng lớn, phức tạp. Sử dụng hiệu quả ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xử lý công việc hành chính công đã là một xu hướng tất yếu.

Chị Ngô Thị Minh Trinh (thứ ba từ trái sang), Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc (tỉnh Đắk Lắk) thường xuyên trực tiếp tham gia các phiên livestream quảng bá, bán nông sản cho bà con địa phương.

Củng cố niềm tin nhờ “Dân vận khéo”

Triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã là nơi đảm trách nhiệm vụ trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân, doanh nghiệp và xã hội. Điều đó đòi hỏi một sự thay đổi thực chất trong phương thức lãnh đạo, điều hành của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Trong điều kiện đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, yêu cầu nâng cao năng lực số, tư duy số và kỹ năng làm việc trong môi trường số của cán bộ cơ sở là bắt buộc.

Thiết lập nền hành chính hiện đại

Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở “ngang tầm nhiệm vụ” không chỉ là câu chuyện về số lượng cán bộ hay bằng cấp có được, mà quan trọng hơn là cách tổ chức, sử dụng và phát huy năng lực, ý thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.

GS, TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương.

Giải quyết tận gốc bài toán thể chế, cơ chế bảo vệ cán bộ cơ sở

Kỳ vọng lớn từ chủ trương chọn năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” chỉ có thể trở thành hiện thực nếu chúng ta giải quyết tận gốc bài toán thể chế, cơ chế bảo vệ cán bộ và quan trọng nhất là trả công tác cán bộ về đúng bản chất: Tìm đúng người yêu dân, vì dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Phóng viên Nhân Dân cuối tuần đã có cuộc trao đổi với GS, TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương chung quanh vấn đề này.

Công an xã Sín Thầu (tỉnh Điện Biên) hỗ trợ đồng bào dân tộc người Hà Nhì làm các thủ tục hành chính. Ảnh: Thành Đạt

Gia tăng năng lực tuyến đầu của quản trị công

Chưa bao giờ yêu cầu đặt ra đối với cán bộ cơ sở lớn như hiện nay. Khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, cấp xã trở thành tuyến đầu của quản trị công, gánh trên vai nhiều trọng trách với phương thức hoạt động hoàn toàn mới. Việc lấy năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” vì thế không chỉ là khâu đột phá mà còn là kế hoạch lâu dài. Không như trước, công chức xã bây giờ phải là người kiến tạo phát triển ở cơ sở.

Nâng bước thanh niên kiến tạo kỷ nguyên Xanh

Nâng bước thanh niên kiến tạo kỷ nguyên Xanh

Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII và nhiều diễn đàn về thanh niên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm luôn nhấn mạnh yêu cầu khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến, tinh thần tiên phong và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với những nhiệm vụ chiến lược của đất nước. Vì thế, trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, thanh niên không chỉ là lực lượng tham gia, mà còn phải trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi. 

Trên hành trình hướng đến mục tiêu xanh, thanh niên đang từng bước trở thành chủ thể trực tiếp của phát triển.Ảnh: AGriS

THẾ HỆ NET ZERO - lực lượng quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia

Chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững không còn là những lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành điều kiện để mỗi quốc gia duy trì sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động. Trong cuộc đua ấy, quốc gia nào chuẩn bị tốt hơn nguồn nhân lực cho nền kinh tế xanh sẽ có lợi thế cạnh tranh trong nhiều thập niên tới.

Với lợi thế công nghệ, thanh niên ngày nay hoàn toàn có thể tham gia hiện đại hóa nông nghiệp. Ảnh: TTXVN

Hiện thực hóa khát vọng bằng hành động

LTS - Từ những chiến dịch tình nguyện vì môi trường, các dự án khởi nghiệp xanh đến những sáng kiến công nghệ phục vụ cộng đồng, thanh niên Việt Nam đang ngày càng hiện diện rõ nét trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Đằng sau những chuyển động ấy là vai trò kết nối, dẫn dắt của tổ chức Đoàn cùng tinh thần dấn thân của một thế hệ trẻ sẵn sàng biến khát vọng cống hiến thành những hành động cụ thể. Góc nhìn từ cán bộ Đoàn và các bạn trẻ tiêu biểu cho thấy: Net Zero không còn là một mục tiêu vĩ mô, mà đang được hiện thực hóa từ chính những việc làm gần gũi mỗi ngày.

Dự án Hải Lưu Ngược đã kết hợp truyền thông văn hóa với công nghệ thực tế tăng cường để tuyên truyền bảo vệ môi trường.

Bền vững bắt đầu từ ý tưởng, thực thi

Hành trình chuyển dịch xanh của một quốc gia không thể đơm hoa kết trái, nếu chỉ dừng lại ở những tiếng hô hào hay các bản đề xuất nằm trên giấy. Phát triển bền vững đòi hỏi tư duy hành động thực chất, được bảo chứng bằng năng lực thực thi bài bản.

Những cánh đồng mía bất tận khiến Trần Nguyễn Huy Ninh ngỡ ngàng, thay đổi hoàn toàn cái nhìn về nông nghiệp hiện đại. Ảnh: AgriS

Hãy hình dung về một nền nông nghiệp rất khác!

Tôi sinh ra trong một gia đình làm nông nghiệp truyền thống tại Đà Lạt, vì vậy hình ảnh đầu tiên trong ký ức tôi về nghề nông là những buổi sáng bắt đầu từ rất sớm, những mùa vụ phụ thuộc nhiều vào thời tiết và nỗi lo thường trực về giá cả, sâu bệnh, năng suất…

Hiện nay, không ít cơ hội đang mở ra để các bạn trẻ tiếp cận những nguồn vốn cho các ý tưởng xanh. Trong ảnh: Hội thảo “Kết nối những nhà đổi mới nổi bật cho các hành động bền vững” (P4G) do Mạng lưới Thanh niên Hành động vì Khí hậu YNet Việt Nam, Đại học Công nghệ Đan Mạch (DTU) tổ chức.

Đứng chân trên bản đồ nghề nghiệp mới

Khi các doanh nghiệp phải thay đổi để đáp ứng những tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu, một “bản đồ nghề nghiệp” mới cũng dần hình thành. Với thanh niên, đó là cơ hội để khởi nghiệp, để đổi mới sáng tạo và trực tiếp góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero của đất nước.

Người dân quét giấy tờ gốc, xác thực bản sao điện tử tại Kiosk thông minh, chi nhánh số 1, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội. Ảnh: Thành Đạt

Tháo bỏ những rào cản vô hình

Mối quan hệ giữa Nhà nước và người dân là một yếu tố mang tính nền tảng đối với hành trình phát triển của mọi quốc gia. Cải cách thủ tục hành chính dựa trên các thành tựu khoa học-công nghệ, vì thế, được xem như minh chứng cho nỗ lực thay đổi từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, đặt người dân vào vị trí trung tâm của các chính sách.

Anh Lê Minh Thiện (phải) hỗ trợ ông Nguyễn Xuân Bình làm thủ tục ủy quyền lương hưu. Ảnh: Thành Đạt

Đưa hệ thống chạm tới nhóm người yếu thế

Mới đây, Hà Nội đã hoàn thành 100% mục tiêu của chiến dịch liên ngành bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội không bị gián đoạn. Kết quả này có được là nhờ hoạt động của Tổ hành chính công xung kích, với những công chức không quản nắng mưa, gõ cửa từng nhà.

Người dân Ấn Độ liên kết số Aadhaar của mình với tài khoản ngân hàng để phục vụ thanh toán trực tuyến.

Hai mặt của tấm huy chương

Ở Estonia, hầu hết thủ tục từ khai sinh cho con đến kê đơn thuốc, được thực hiện trong vài cú chạm. Còn tại Ấn Độ, một cụ bà có thể bị máy định danh từ chối phát gạo trợ cấp vì dấu vân tay đã mòn. Hai hình ảnh trái ngược ấy cùng gợi mở một số vấn đề mà Việt Nam cần nắm vững khi bước vào nền hành chính số.

Dù triển khai dịch vụ công trực tuyến, người dân vẫn phải mất nhiều lượt đi lại trực tiếp mới hoàn tất khâu nộp hồ sơ.

Gỡ khó cho tuyến cơ sở

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số và triển khai dịch vụ công trực tuyến thời gian qua đã đạt được những thành tựu bước đầu rất đáng ghi nhận. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành tại một số địa phương sau khi sáp nhập đơn vị hành chính vẫn thể hiện sự thiếu đồng bộ về dữ liệu chuyên ngành và hạ tầng kỹ thuật.

Ông Bùi Dương, Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1 Thành phố Hà Nội.

Mỗi dữ liệu chỉ khai một lần, mỗi kết quả sử dụng nhiều lần

Xoay quanh nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa một thủ tục được đưa lên môi trường số và một thủ tục thật sự giảm được thời gian cũng như chi phí cho người dân, doanh nghiệp, Nhân Dân cuối tuần đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Dương, Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1 Thành phố Hà Nội.

Chuyển đổi số chỉ thành công khi người dân cảm nhận được nền hành chính đơn giản hơn, minh bạch hơn và phục vụ tốt hơn. Ảnh: Thành Đạt

Thiết lập nền hành chính với tư duy số

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của nền hành chính Việt Nam khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành đầy đủ, đồng thời dịch vụ công trực tuyến cấp tỉnh, cấp xã được tập trung trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đây không chỉ là sự thay đổi về hạ tầng công nghệ, mà còn là phép thử đối với năng lực cải cách bộ máy và tư duy quản trị.

Hạn hán kỷ lục cấp 4 tại Ninh Thuận (cũ) do chịu ảnh hưởng của đợt El Nino hồi năm 2020. Ảnh: Thành Đạt

Bước chuyển tư duy ứng phó siêu El Nino

El Nino đã hình thành và được dự báo tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm 2026, tiếp nối sang đầu năm 2027, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng kéo dài, thiếu hụt lượng mưa theo mùa, suy giảm nguồn nước, dẫn đến hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng. 

Ông Hoàng Đức Cường, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Chuyển từ “dự báo hiện tượng” sang “cảnh báo tác động”

Chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, trạng thái đại dương và khí quyển vùng xích đạo Thái Bình Dương đã đảo chiều đột ngột sang pha El Nino. Với xác suất kéo dài xuyên qua năm 2027 lên tới trên 95%, đợt thiên tai này đang đặt ra những thách thức phi truyền thống đối với an ninh năng lượng, sản xuất nông nghiệp và an ninh nguồn nước quốc gia. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trao đổi sâu với ông Hoàng Đức Cường, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về bước chuyển tư duy chiến lược: Dùng kịch bản rủi ro và dự báo tác động để bảo vệ các động lực tăng trưởng kinh tế.

Lực lượng chức năng và đoàn thể xã Đất Mới (tỉnh Cà Mau) hỗ trợ giúp dân khắc phục hậu quả sau sạt lở đất.

Thiên tai đi qua, tình người ở lại

Dải đất cực nam Tổ quốc có ba bề sóng vỗ. Bên cạnh sự trù phú của tài nguyên biển và rừng ngập mặn, nơi đây cũng là một trong những vùng đất chịu nhiều tổn thương do biến đổi khí hậu. Vào mùa mưa bão, những thiên tai dị thường liên tiếp ập đến, đe dọa trực tiếp đến cuộc sống của người dân.

Các chiến sĩ thuộc Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Ninh Thuận (cũ), nay là tỉnh Khánh Hòa, mang nước sạch đến cho người dân thôn Tà Nôi. Ảnh: Thành Đạt.

Ưu tiên bảo đảm an ninh nguồn nước

Dưới tác động của El Nino, các chuyên gia khuyến nghị: Các cấp ngành, địa phương cần ưu tiên giải pháp bảo đảm an ninh nguồn nước cho các vùng có nguy cơ thiếu nước.

Những thách thức rất lớn đang chờ đợi các vòng đàm phán khí hậu sắp diễn ra.

Thế giới sau hồi chuông báo động

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) vừa xác nhận: El Nino đã hình thành và có khả năng gia tăng cường độ trong những tháng tới. Trong bối cảnh nhiều mô hình khí hậu dự báo hiện tượng này có thể phát triển tới mức Siêu El Nino, Liên hợp quốc đã kêu gọi các quốc gia khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó nhằm hạn chế thiệt hại.

Các bạn trẻ tương tác với màn hình ở kios tìm hiểu thông tin về Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Ảnh: Đại Dương

Cần một “nhạc trưởng”

Mọi lĩnh vực của đời sống văn hóa đang chuyển động theo chiều hướng tích cực nhờ ứng dụng các công nghệ hiện đại. Trong hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam, việc triển khai Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và có hiệu lực kể từ ngày ký, ngày 2/12/2021, đã cho thấy rất rõ một thực tiễn: Công nghệ đã giúp mở rộng tầm nhìn về di sản.