Nhà khoa học nước ngoài “Made in Vietnam”

Với hơn nửa thế kỷ gắn bó, nghiên cứu về lịch sử và chính trị cận đại Việt Nam, Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo nhận mình là “nhà khoa học nước ngoài Made in Vietnam”. Ông học tiếng Việt từ các thầy cô người Việt và sử dụng thành thạo trong nghiên cứu, giảng dạy cũng như đời sống thường ngày.

Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo, Hiệu trưởng Trường đại học Việt Nhật - Hiệu trưởng người nước ngoài đầu tiên của Đại học Quốc gia Hà Nội.
Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo, Hiệu trưởng Trường đại học Việt Nhật - Hiệu trưởng người nước ngoài đầu tiên của Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trong suốt nhiều thập kỷ gắn bó với Việt Nam, Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo không chỉ được biết đến như một học giả uy tín trong nghiên cứu Việt Nam học, mà còn ghi dấu ấn là Hiệu trưởng người nước ngoài đầu tiên của Đại học Quốc gia Hà Nội, đặt nền móng cho mô hình giáo dục đại học kết nối tri thức hai quốc gia. Ở cương vị này, ông đã góp phần xây dựng một môi trường học thuật quốc tế, nơi tinh thần khai phóng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững được nuôi dưỡng qua từng chương trình đào tạo, từng đề tài/dự án nghiên cứu cũng như từng thế hệ người học.

Sau 10 năm dẫn dắt Trường đại học Việt Nhật (2016-2026), vào giữa tháng 4/2026, Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo sẽ kết thúc nhiệm kỳ của mình với tư cách là Hiệu trưởng của Trường đại học Việt Nhật. Sự đồng hành của thầy với Trường sẽ chuyển sang giai đoạn mới, ở một vai trò mới.

Để kỷ niệm dấu mốc đặc biệt này, sáng 24/3, Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo đã trình bày bài giảng cuối cùng với chủ đề “Con đường nghiên cứu Việt Nam hơn 50 năm của tôi: Từ quá khứ đến tương lai”.

danh-trong.png
Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo đánh trống khai giảng năm học mới tại Trường đại học Việt Nhật.

Chọn nhiều cách tiếp cận để nghiên cứu về Việt Nam

Bằng sự trân trọng và tình cảm yêu mến đối với Việt Nam, Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo đã chọn ngôn ngữ tiếng Việt để thực hiện bài giảng của mình. Trong bài giảng, Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo nhìn lại hành trình hơn 50 năm nghiên cứu Việt Nam, từ một học giả nước ngoài và trở thành người gắn bó sâu sắc với Việt Nam.

Trong hành trình gắn bó này, ông đã chọn nhiều cách tiếp cận khác nhau để hiểu và nghiên cứu về Việt Nam: “Tôi chọn Việt Nam để hiểu thế giới. Sức hút từ ngọn cờ của phong trào giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội được giương cao ở Việt Nam cũng là một lý do mạnh mẽ thôi thúc lựa chọn này. ‘Chọn Việt Nam để hiểu thế giới’ trở thành cách tiếp cận cơ bản của tôi đối với Việt Nam. Tôi luôn luôn đặt những vấn đề của Việt Nam trên bình diện quốc tế và lịch sử thế giới để xem xét, chứ không phải đặt nó như là vấn đề của một quốc gia riêng lẻ”.

Sau này, với thời gian cư trú và trải nghiệm sống lâu dài ở Việt Nam, cách tiếp cận của ông có sự thay đổi. “Tôi nhận ra rằng hình ảnh Việt Nam mà tôi có trước đây rất chủ quan và khác xa với thực tế của Việt Nam. Điều này buộc tôi phải thay đổi đáng kể nhận thức của mình về Việt Nam. Tôi bắt đầu cảm thấy nghiên cứu của mình về Việt Nam cần mang đậm “hương vị” Việt Nam hơn. Nếu Khu vực học là một ngành học thuật khảo cứu để tìm ra đặc trưng riêng biệt của từng khu vực thì sau thời gian dài ở Việt Nam, tôi đã trở thành một nhà Khu vực học chuyên nghiên cứu về Việt Nam”, ông nói.

thay-va-tro-truong-dai-hoc-viet-nhat-nam-2023.jpg
Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo và các em sinh viên Trường đại học Việt Nhật.

Qua nhiều trải nghiệm, “hướng ra thế giới nhưng đồng thời bám sát thực tế của Việt Nam” đã trở thành cách tiếp cận của nghiên cứu Việt Nam của ông. Qua hai công trình nghiên cứu “Việt Nam trong lịch sử thế giới” thể hiện rõ nét cách tiếp cận này. Các công trình đó miêu tả từng giai đoạn lịch sử Việt Nam muốn định vị mình trong khu vực và thế giới như thế nào, nghĩ như thế nào, thể hiện những giá trị mang tính phổ biến trong văn minh khu vực và văn minh thế giới và phát huy cá tính riêng biệt của mình.

Hơn cả một bài giảng học thuật, những chia sẻ của Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo trong bài giảng là câu chuyện Việt Nam được kể từ góc nhìn của một người Nhật đã dành trọn tình cảm mến yêu và hiểu biết sâu sắc về lịch sử, con người và cuộc sống đất Việt.

“Việt Nam là mối tình đầu của tôi”

Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo chia sẻ rằng: "Việt Nam là mối tình đầu của tôi và tôi rất trung thành với tình đầu của mình suốt nửa thế kỷ nay. Có thể nói rằng tôi là một nhà khoa học nước ngoài 'Made in Vietnam'".

Trước hàng trăm giảng viên, sinh viên có mặt để lắng nghe bài giảng, Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo đã chia sẻ về “mối tình đầu” đó bằng sự chân thành và tình cảm sâu sắc sau nửa thế kỷ gắn bó.

Việt Nam là mối tình đầu của tôi và tôi rất trung thành với tình đầu của mình suốt nửa thế kỷ nay. Có thể nói rằng tôi là một nhà khoa học nước ngoài 'Made in Vietnam'.

Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo

Ông Furuta Motoo tốt nghiệp cử nhân Đại học Tokyo năm 1974, lấy bằng Tiến sĩ năm 1990. Ông thành thạo tiếng Việt, là nhà nghiên cứu Việt Nam học hàng đầu tại Nhật Bản.

Năm 2016, ông làm Hiệu trưởng Trường đại học Việt Nhật, trở thành Hiệu trưởng người nước ngoài đầu tiên của một trường đại học thành viên thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Ông có nhiều đóng góp trong việc tạo dựng môi trường học tập quốc tế, mở rộng cơ hội trao đổi học thuật và học bổng cho sinh viên.

pgsts-pham-bao-son-pho-giam-doc-dhqghn-trao-ky-niem-chuong-cho-gs-ts-furuta-motoo-2995.png
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Bảo Sơn, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội trao Kỷ niệm chương tặng Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo.

Trên cương vị này, Giáo sư, Tiến sĩ Furuta không ngừng nỗ lực hiện thực hóa tầm nhìn xây dựng Trường đại học Việt Nhật trở thành đại học nghiên cứu hàng đầu trong nước và khu vực, dựa trên triết lý giáo dục khai phóng, khoa học bền vững và tinh thần đổi mới sáng tạo. Với tâm huyết “lấy người học làm trung tâm”, Giáo sư đặc biệt quan tâm đến việc tạo dựng môi trường học tập quốc tế, mở rộng cơ hội trao đổi học thuật và hỗ trợ học bổng cho sinh viên.

Ông nhiều lần dành phần thưởng, nhuận bút từ các công trình nghiên cứu để trao tặng học bổng, tiếp thêm động lực học tập và nghiên cứu cho các thế hệ sinh viên Trường đại học Việt Nhật.

Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo còn giữ cương vị Chủ tịch Hội hữu nghị Nhật-Việt, có nhiều đóng góp cho mối quan hệ hữu nghị giữa nhân dân hai nước, đồng thời là học giả uy tín trong lĩnh vực Việt Nam học.

Tại Lễ tri ân Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo được Trường đại học Việt Nhật tổ chức sáng 24/3, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo (Đại học Quốc gia Hà Nội) bày tỏ sự trân trọng đối với những cống hiến âm thầm nhưng vô cùng to lớn của Giáo sư, Tiến sĩ Furuta đối với sự nghiệp nghiên cứu Việt Nam học cũng như quan hệ song phương Việt Nam-Nhật Bản.

Ông cũng chia sẻ những kỷ niệm khó quên về tình bạn gần 40 năm với người bạn Nhật Bản đặc biệt - Giáo sư, Tiến sĩ Furuta.

Những đóng góp của Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý như: Bằng Tiến sĩ danh dự của Đại học Quốc gia Hà Nội (2003), Giải thưởng Nhà nước về khoa học công nghệ (2012), Huân chương Hữu nghị (2013), Giải thưởng Bảo Sơn (2024)... và mới đây nhất là bằng khen của Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam (2025).

Có thể bạn quan tâm

Học viên chương trình V-STT tham gia chế tạo và khảo sát linh kiện bán dẫn trong phòng thí nghiệm.

Gắn đào tạo với thực tiễn: Hướng đi mới cho nhân lực bán dẫn

Trong bối cảnh ngành bán dẫn vươn lên thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu, yêu cầu về nguồn nhân lực không chỉ dừng ở nền tảng học thuật mà ngày càng nhấn mạnh năng lực thực hành. Từ thực tiễn đó, các mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp đang dần định hình như một xu hướng mới trong giáo dục đại học.

[Infographic] Đến năm 2030, phấn đấu 50% học sinh THPT được định hướng khởi nghiệp

[Infographic] Đến năm 2030, phấn đấu 50% học sinh THPT được định hướng khởi nghiệp

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 336/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035”. Đề án nhằm khơi dậy khát vọng sáng tạo, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và hình thành văn hóa khởi nghiệp, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đại diện UNESCO và Tập đoàn CJ tri ân các đối tác tham gia giai đoạn 2 của Dự án "Chúng tôi có thể". (Ảnh: KIỀU GIANG)

UNESCO thúc đẩy giáo dục STEAM cho nữ sinh Việt Nam

Giai đoạn 3 của dự án kéo dài 3 năm (2026-2029) nhằm tăng cường giáo dục STEAM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật/Thiết kế và Toán học) gắn với bình đẳng giới tại Việt Nam, trao quyền cho trẻ em gái và học sinh dân tộc thiểu số trở thành lực lượng tiên phong trong nền kinh tế đổi mới sáng tạo.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng phat biểu tại lễ khai mạc. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

194 thí sinh thi chọn các đội tuyển quốc gia năm 2026

Tại Kỳ thi chọn học sinh trung học phổ thông vào các đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế và khu vực năm 2026 có 194 thí sinh tham dự. Từ đây, 37 học sinh xuất sắc nhất sẽ được chọn ra để làm thành viên các đội tuyển quốc gia môn: Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học đi dự thi quốc tế trong năm 2026. 

Các nghiên cứu sinh nhận học bổng Tiến sĩ tại Khoa Kinh doanh, RMIT Việt Nam.

Đại học RMIT Việt Nam tăng cường đầu tư đào tạo tiến sĩ

Đại học RMIT Việt Nam cho biết đã dành khoảng 8 triệu đô la Australia trong năm 2025 để triển khai chương trình đào tạo với 65 suất học bổng tiến sĩ, đây là mức đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của nhà trường trong lĩnh vực đào tạo nghiên cứu.

[Infographic] Hà Nội có thêm 6 trường trung học phổ thông mới 2026-2027

[Infographic] Hà Nội có thêm 6 trường trung học phổ thông mới 2026-2027

Năm học 2026-2027, thành phố Hà Nội sẽ có thêm 6 trường trung học phổ thông mới đi vào hoạt động, bổ sung khoảng 3.000 chỉ tiêu tuyển sinh. Việc mở rộng mạng lưới trường lớp góp phần thiết thực giảm áp lực cho kỳ thi vào lớp 10 sắp tới, mang lại niềm vui và đáp ứng nguyện vọng của đông đảo phụ huynh, học sinh Thủ đô.

Nam sinh Hải Phòng đạt điểm cận tuyệt đối tại kỳ thi Đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa

Nam sinh Hải Phòng đạt điểm cận tuyệt đối tại kỳ thi Đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa

Nguyễn Tuấn Đạt, học sinh Trường trung học phổ thông Vĩnh Bảo (Hải Phòng) hiện đang nắm giữ mức điểm cao nhất trong lịch sử tổ chức thi Đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội. Tuấn Đạt đạt mức điểm cận tuyệt đối là 98,98/100 điểm tại kỳ thi Đánh giá tư duy TSA đợt 2 của Đại học Bách khoa Hà Nội. 

Học sinh tìm hiểu thông tin tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh-hướng nghiệp năm 2026.

Hiểu đúng chứng chỉ để tận dụng lợi thế

Những năm gần đây, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, nhất là IELTS được xem là lợi thế khi xét tuyển đại học. Tuy nhiên, bước vào tuyển sinh đại học năm 2026, mỗi cơ sở đào tạo xây dựng một cách quy đổi riêng, giá trị của chứng chỉ không còn đồng nhất. Thí sinh cần hiểu đúng và lựa chọn phương án phù hợp để không đánh mất lợi thế.

Cuộc làm việc giữa Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan và Đại học Rajabhat Udon Thani. (Ảnh: MINH THẮNG)

Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan thúc đẩy hợp tác giáo dục giữa hai nước

Ngày 23/3, tại tỉnh Udon Thani, Thái Lan, Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng và đoàn cán bộ Đại sứ quán có cuộc làm việc với Ban Giám hiệu và sinh viên Trường đại học Rajabhat Udon Thani (UDRU), trao đổi về mối quan hệ Việt Nam-Thái Lan trong 50 năm qua và vai trò của thế hệ trẻ trong thúc đẩy hợp tác giữa hai nước.

Dự án được thiết kế nhằm hỗ trợ trực tiếp chương trình cải cách của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Học qua chơi từng bước vào giảng đường sư phạm

Ngày 23/3, tại Trường đại học Sư phạm, Đại học Huế diễn ra lễ khai mạc chính thức Dự án PreSET (phương pháp thế giới trò chơi tư duy trong đào tạo giáo viên), khép lại đợt tập huấn đầu tiên kéo dài từ 21 đến 23/3 với sự tham gia của chuyên gia quốc tế, giảng viên và giáo viên tiểu học.

Em Nguyễn Tiến Mạnh và Dương Thị Duyên bên "Máy tách, tuốt vỏ cây tế - nguyên liệu sản xuất sản phẩm tiêu dùng xanh" được trao giải Tư tại Cuộc thi.

Học sinh Điện Biên tiếp tục ghi dấu ấn tại cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia

Tham gia cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, năm học 2025-2026 (tổ chức từ ngày 20-22/3 tại Đại học Phenikaa, thành phố Hà Nội), học sinh tỉnh Điện Biên tiếp tục ghi dấu ấn với kết quả là 1 giải Tư trong cuộc thi hội tụ trí tuệ quy mô lớn. 

Quang cảnh buổi lễ trao giải.

Trao giải Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025-2026

Sau 3 ngày diễn ra, ngày 22/3, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội tổ chức lễ bế mạc và trao giải Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông năm học 2025-2026 với 14 giải Nhất, 29 giải Nhì, 44 giải Ba và 58 giải Tư.