Trong một nhà máy nhỏ ở bờ sông Acará, cách thành phố Belém (Brazil) khoảng 50 km về phía nam, mùi chocolate tan chảy tỏa ra đậm đà. Diana Gemaque, 33 tuổi, thành viên của dự án làm chocolate thủ công có tên “Cacao Guardians” ở cộng đồng ven sông Acará-Açu cho biết: “Chúng tôi tạo ra phép mầu ở đây”. Năm 2021, Gemaque và một số phụ nữ khác trong cộng đồng của cô được mời tham gia hội thảo làm chocolate do nghệ nhân người Amazon César De Mendes tổ chức. Được truyền cảm hứng từ trải nghiệm này, tám người trong số họ đã cùng nhau thành lập “Cacao Guardians”. Từ những thử nghiệm trong nhà bếp, giờ đây nó đã trở thành một doanh nghiệp sở hữu một nhà máy thủ công có quy mô tạo ra 130 kg chocolate mỗi tháng.
Chocolate của “Cacao Guardians” được tạo nên từ những hạt cacao do chính cộng đồng Amazon trong khu vực trồng. Hầu hết sản phẩm của họ là những thanh chocolate được tạo từ cacao 100%. Mỗi tháng, doanh nghiệp này sản xuất theo đơn đặt hàng của một khách hàng ở São Paulo; phần còn lại được bán tại các cửa hàng ở Belém và tại các hội chợ chocolate trên khắp Brazil dưới dạng thanh 20 gram.
Từ thành công của những sản phẩm chocolate chế biến từ cacao địa phương, các thành viên “Cacao Guardians” đã nhận ra tiềm năng phát triển nông nghiệp trong cộng đồng của mình và cho ra đời các sáng kiến nông nghiệp khác nhằm tìm cách bảo tồn rừng Amazon. Mới nhất là sáng kiến khuyến khích trồng xen kẽ cây ăn quả và cây rừng mà không sử dụng thuốc trừ sâu. Izabela Campos, một nông dân đang thực hiện việc đa dạng hóa cây trồng ở Amazon hào hứng nói với phóng viên tờ The Guardian: “Tôi đã thử trồng mọi thứ. Giờ đây, tôi có chuối, dứa, khoai lang, củ aria, hạt điều, cam, cacao, mãng cầu xiêm, mơ dại, ổi, cherry, đu đủ và acai”. Campos và gia đình hiện sở hữu 4-5 ha đất cây trồng.
Như vô số cộng đồng ven sông khác ở bang Pará, hầu hết trong số 150 gia đình ở Acará-Açu đều trồng quả acai (có vị đắng và hơi gắt như chocolate đen) để kiếm sống. Khoảng 95% sản lượng acai của Brazil đến từ khu vực này. Được quảng cáo là có lợi cho sức khỏe, loại quả mọng mầu tím này đã trở nên phổ biến bên ngoài Amazon và ngày càng vượt ra ngoài biên giới Brazil. Điều này đã dẫn đến sự bùng nổ trong sản xuất, từ khoảng 120.000 tấn năm 2000 lên gần 1,7 triệu tấn vào năm 2022.
Quả acai đã tạo ra lợi ích kinh tế cho các cộng đồng nông thôn nghèo. Dù vậy, nhiều chuyên gia nông nghiệp cho biết, việc người dân trong vùng chỉ tập trung trồng cây acai cũng gây ra nhiều vấn đề cho rừng nhiệt đới, đặc biệt là sự mất đa dạng sinh học. “Mục tiêu của chúng tôi là chấm dứt tình trạng độc canh ở acai và tiến tới sự tự chủ về thực phẩm, ăn những gì chúng tôi trồng”, Campos chia sẻ. Cô gái 26 tuổi nhận thấy những tác động bất lợi khác từ việc phụ thuộc quá nhiều vào acai, đặc biệt là sự bất ổn về kinh tế giữa các vụ thu hoạch hai năm một lần.
Việc trồng xen kẽ cây ăn quả và cây rừng tại Amazon đã cho thấy những tín hiệu tích cực. Wanor Elvis, 33 tuổi, một nông dân trong khu vực cho biết: “Amazon đã xanh hơn, mát mẻ hơn so trước đây. Chúng tôi muốn tất cả những người sống ở đây áp dụng quy trình trồng cây mới này”.
Không chỉ giúp bảo tồn rừng, những ý tưởng của “Cacao Guardians” cũng giúp đem lại thu nhập cho người dân trong khu vực. Ước tính, mỗi hộ dân kiếm được trung bình gần 1.500 USD mỗi tháng. Trong khi đó, phụ nữ làm thuê trong các khu vườn cũng được trả lương theo giờ và có thu nhập khá tốt mỗi tháng. Số tiền này đã tạo ra sự khác biệt đối với những người phụ nữ, khi giúp họ cảm thấy “được đồng hành, trao quyền và đạt được mục tiêu trong công việc”.
Thời gian tới, “Cacao Guardians” kỳ vọng có thể tăng sản lượng và quy mô trồng xen cây, đồng thời mở rộng dự án của mình tới các cộng đồng khác tại Brazil.
