Thế nhưng, nhiều cơ sở kinh doanh du lịch tại vùng đất "bảy hồ, ba thác" vẫn đối mặt nghịch lý: Quá tải vào dịp lễ nhưng vắng khách trong phần lớn thời gian còn lại của năm.
Hiu quạnh ngày thường, quá tải ngày lễ
Những ngày cuối tháng 5, khi mùa hè bắt đầu, Khu du lịch sinh thái Măng Đen khá thưa vắng khách. Trên các tuyến đường rợp bóng thông, tại chợ phiên hay những điểm đến quen thuộc như thác Pa Sỹ, làng văn hóa Kon Pring..., không khí trầm lắng hiện rõ.
Trái ngược với cảnh chen chân vào các dịp Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán, Giỗ Tổ Hùng Vương hay kỳ nghỉ 30/4 và 1/5, phần lớn thời gian trong năm, Măng Đen khá đìu hiu. Sau mỗi đợt cao điểm, địa phương trở lại nhịp sống yên bình, tĩnh lặng. Người dân lại tất bật với nương rẫy, mùa vụ, còn các cơ sở lưu trú, dịch vụ chuẩn bị cho đợt khách tiếp theo.
Khu giới thiệu và kinh doanh nông sản, dược liệu kết hợp phục vụ cà-phê Pylo ở ngay trung tâm xã Măng Đen là một điểm dừng chân quen thuộc của du khách. Hơn 25 sản phẩm đặc trưng của vùng xứ lạnh được trưng bày tại đây. Nếu vào các dịp lễ hay cuối tuần, mỗi ngày cửa hàng đón hàng trăm lượt khách thì thời điểm này lượng người ghé thăm giảm đáng kể. Chị Y Chanh, nhân viên bán hàng, chia sẻ: “Ở đây có từ 10-13 nhân viên làm việc theo hai ca. Dịp lễ, Tết khách rất đông, còn ngày thường như hiện nay thì ít hơn nhiều. Thu nhập vẫn ổn nhưng chúng tôi mong lượng khách đến đều hơn để công việc được duy trì lâu dài”.
Dịch vụ lưu trú tại Khu du lịch sinh thái Măng Đen đa dạng, nổi bật với các homestay hòa mình vào thiên nhiên, resort sinh thái và khách sạn, nhà nghỉ. Sau mỗi đợt đông đúc, các khu dịch vụ vắng lặng. Không chỉ các điểm kinh doanh đặc sản, nhiều cơ sở lưu trú cũng chung cảnh đìu hiu. Tại tổ hợp nghỉ dưỡng và vui chơi Măng Đen Treehouse Village, lượng khách những ngày trong tuần, đầu mùa hè giảm mạnh so với giai đoạn đầu năm. Xuyên suốt những ngày trong tuần, công suất phòng chỉ đạt khoảng 30% và tăng nhẹ vào cuối tuần. Để thu hút khách tham quan, đơn vị có nhiều chính sách ưu đãi giảm giá phòng 40-50% so với ngày cuối tuần, dịp lễ. “Chúng tôi có chính sách khuyến khích, giảm giá ngày trong tuần để có khách, bảo đảm thu nhập cho người lao động”, đại diện đơn vị cho hay.
Cần chiến lược chiều sâu để phát triển kinh tế du lịch
Xác định du lịch là ngành kinh tế quan trọng, tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai nhiều chương trình nhằm đưa Khu du lịch sinh thái Măng Đen trở thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng của khu vực miền trung-Tây Nguyên. Hàng loạt sự kiện quy mô lớn được tổ chức như Tuần Văn hóa-Du lịch Măng Đen, Mùa hoa anh đào, lễ hội khinh khí cầu, các hoạt động trải nghiệm rừng sinh thái, hội chợ OCOP, phiên chợ nông sản-dược liệu, trải nghiệm pha chế và thưởng thức cà-phê xứ lạnh... Các sự kiện đã góp phần quảng bá hình ảnh và kích cầu du lịch cho phố núi xứ lạnh.
Hiện xã Măng Đen có khoảng 170 cơ sở lưu trú với hơn 1.500 phòng, đáp ứng khoảng 7.500 lượt khách mỗi ngày. Dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và kỳ nghỉ 30/4 và 1/5 vừa qua, nhiều thời điểm khu vực trung tâm rơi vào tình trạng “cháy phòng”. Theo Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Măng Đen, công suất phòng trong các ngày cao điểm đạt 100%.
Song chỉ ít tuần sau đó, các khu lưu trú, điểm tham quan và khu vui chơi lại rơi vào cảnh thưa khách. Tại quảng trường trung tâm, chợ phiên Măng Đen, phố đêm, hồ Đăk Ke hay thác Pa Sỹ, lượng người tham quan giảm rõ rệt. “Gia đình tôi ở homestay Sóc House mấy ngày đầu hè. Nơi đây có gần 15 nhà lưu trú nhưng khách rất ít. Đôi khi, khách ít thì các dịch vụ đi kèm cũng hạn chế hơn”, anh Phan Thanh Hải, du khách thành phố Đà Nẵng cho hay.
Chị Hoàng Oanh, chủ cơ sở homestay xã Măng Đen tâm tư: “Chúng tôi kinh doanh dịch vụ cả tuần chỉ trông chờ vào hai ngày cuối tuần, còn những ngày khác phải gồng gánh chi phí vận hành, dịch vụ. Vắng khách nhưng chi phí mặt bằng, lương nhân viên và các dịch vụ khác phải duy trì để ổn định chờ khách. Doanh thu lễ, Tết hay cuối tuần lo cho hoạt động cả tuần, quanh năm nên rất vất vả”.
Để bù đắp chi phí, nhiều cơ sở lưu trú đưa ra các biện pháp, chính sách linh hoạt để giữ chân du khách. Dịp lễ, giá phòng dao động từ 300.000 đồng đến khoảng 4 triệu đồng mỗi đêm tùy loại hình và vị trí; trong khi ngày thường giảm từ 30-50% nhằm kích cầu. Chị Phạm Thị Hạnh, chủ một homestay tại xã Kon Plông chia sẻ: “Kinh tế khó khăn nên nhu cầu nghỉ dưỡng cũng giảm so với trước. Nhìn bên ngoài thấy đông đúc, nhộn nhịp nhưng ngày thường chúng tôi khá chật vật. Mong địa phương và ngành chức năng có thêm giải pháp dài hạn để du lịch phát triển bền vững hơn”.
Nguyên nhân của nghịch lý này là do các sự kiện chỉ tập trung vào lễ hội, chưa tạo dòng khách du lịch quanh năm, nhiều sản phẩm hiện vẫn còn manh mún, quy mô nhỏ, thiếu sự liên kết giữa doanh nghiệp và các địa phương nên sức cạnh tranh chưa cao. Măng Đen phụ thuộc nhiều vào khách nội địa ngắn ngày, thiếu sản phẩm trải nghiệm đủ hấp dẫn để giữ khách dài ngày. Bên cạnh đó, du lịch phố núi thiếu thị trường khách quốc tế, chưa có các tour liên kết mạnh với các trung tâm du lịch lớn như Đà Nẵng, Hội An, Quy Nhơn...
Bí thư Đảng ủy xã Măng Đen Đặng Quang Hà cho biết, lượng khách đến địa phương tăng nhanh trong những năm gần đây, từ hơn 300.000 lượt vào năm 2021 lên hơn 1 triệu lượt vào năm 2024. “Để giải quyết bài toán du lịch ổn định, địa phương đang phát triển thêm nhiều sản phẩm mới như chợ phiên, kinh tế đêm, trải nghiệm cưỡi ngựa. Đồng thời, chúng tôi cũng tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao chuyên nghiệp như chạy bộ, pickleball; phối hợp các trường học tổ chức hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm, giáo dục cho học sinh. Chúng tôi cũng xúc tiến, kết nối với các trung tâm du lịch như Hội An, Đà Nẵng nhằm kéo dài thời gian lưu trú và phân bổ khách đều trong năm”, Bí thư Đảng ủy xã Đặng Quang Hà cho biết.
Theo định hướng của tỉnh Quảng Ngãi, không gian du lịch “Rừng-Biển-Đảo” sẽ được hình thành, kết nối vùng biển, đảo với khu vực miền núi và cao nguyên thành chuỗi sản phẩm liên hoàn. Trong đó, Măng Đen được xác định là trung tâm du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng của khu vực miền trung-Tây Nguyên. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh Quảng Ngãi cần có chiến lược phát triển theo chiều sâu nhằm khai thác hiệu quả thế mạnh du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và du lịch cộng đồng.
