Nghề chăn nuôi tuần lộc ở Nga

Sinh sống ở vùng cực bắc nước Nga, người bản địa Nenet có nền văn hóa lâu đời gắn bó với nghề chăn nuôi tuần lộc. Tuy nhiên, tình trạng biến đổi khí hậu, dịch bệnh cũng như chính sách đẩy mạnh khai thác nhiên liệu hóa thạch ở khu vực này đang đe dọa nghiêm trọng đời sống người dân du mục.

Chăn thả tuần lộc trên bán đảo Yamal của Nga. Ảnh: REUTERS
Chăn thả tuần lộc trên bán đảo Yamal của Nga. Ảnh: REUTERS

Hơn 1000 năm qua, người dân trên bán đảo Yamal, tây bắc Siberia của Nga đã thuần hóa thành công giống tuần lộc nhằm phục vụ mục đích nuôi lấy thịt, vận chuyển... Hiện nay, khoảng 10.000 người chăn nuôi tuần lộc du mục ở Yamal, chiếm một phần năm dân số người Nenet, chăn thả đàn tuần lộc suốt hơn 1.200 km mỗi năm trên vùng lãnh nguyên rộng lớn. Yamal trong tiếng của người bản địa Nenet nghĩa là “Tận cùng thế giới”. Dù điều kiện thời tiết khắc nghiệt, Yamal vẫn là ngôi nhà của cộng đồng những người du mục Nenet.

Người Nenet có tập quán di chuyển theo mùa cùng đàn tuần lộc, dọc theo những tuyến đường di cư cổ đại. Khi nhiệt độ có thể xuống tới âm 50 độ C trong mùa đông, người Nenet sẽ đưa đàn tuần lộc tới những khu rừng phía nam trải đầy cỏ và địa y. Trong mùa hè, khi có ánh nắng mặt trời, họ tiến về phương bắc để tìm thêm thức ăn cho đàn gia súc.

Tuy nhiên, mọi thứ đang thay đổi nhanh chóng theo hướng bất lợi cho người Nenet. Hiện nay, các tuyến đường di chuyển của người Nenet bị thay đổi do ảnh hưởng bởi những cơ sở hạ tầng gắn với hoạt động khai thác tài nguyên. Các con đường trở nên khó đi hơn đối với đàn tuần lộc và tình trạng ô nhiễm đe dọa chất lượng đồng cỏ. Bên cạnh đó, vùng Siberia đang ngày càng ấm lên, khiến hiện tượng mưa tuyết trở nên phổ biến hơn trong khu vực, làm xuất hiện lớp băng cứng bao phủ trên bề mặt cỏ và địa y, vốn là thức ăn chủ yếu trong mùa đông của đàn tuần lộc. Các chuyên gia địa phương cho biết, thời tiết biến đổi đã làm mất đi hàng chục nghìn cá thể tuần lộc mỗi năm trong mùa thu và mùa đông.

Tuần lộc gắn bó với cuộc sống của người Nenet. Ảnh: REUTERS

Chưa hết, hiện tượng Trái đất ấm lên cũng dẫn đến đợt nắng nóng kỷ lục ở vùng Yamal, gây dịch bệnh khiến hàng nghìn con tuần lộc chết. Theo giới khoa học Nga, sự tan băng chưa từng có của dải băng vĩnh cửu đã giải phóng các vi khuẩn, gây nhiễm trùng chân tuần lộc dẫn đến hoại tử, khiến nhiều gia đình trong khu vực mất gần một phần ba đàn gia súc.

Ngoài các yếu tố tự nhiên, cuộc sống chăn nuôi du mục của người Nenet còn bị ảnh hưởng một phần bởi việc khai thác khí đốt. Năm 2019, một lượng lớn khí đốt nhập khẩu của Liên hiệp châu Âu (EU) đến từ Nga và phần lớn trong đó từ bán đảo Yamal, vốn được biết đến là một trong những khu vực có trữ lượng khí đốt nhiều nhất nước. Nga thời gian gần đây cũng đã đẩy mạnh các dự án thăm dò và khai thác dầu khí tại khu vực này.

Từ tháng 10-2019, chính quyền Yamal đã phân bổ khoảng 200.000 USD để xây dựng hai trang trại chăn thả khoảng 1.000 con tuần lộc, nhằm khắc phục những khó khăn trong tập tục chăn nuôi du mục. Ngoài ra, chính quyền cũng hỗ trợ tài chính cho những gia đình du mục bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu. Nếu mang lại kết quả tích cực, biện pháp này có thể được triển khai tại những nơi khác trong khu vực, qua đó giảm tải cho các đồng cỏ vùng lãnh nguyên.

Serotetto, một người chăn nuôi du mục cho biết, anh hy vọng đứa con trai sáu tuổi có thể tiếp tục truyền thống chăn thả tuần lộc lâu đời từ cha ông. Serotetto khẳng định muốn phong tục tập quán của người bản địa kéo dài thêm 1000 năm nữa và họ sẽ nỗ lực để bảo tồn nét đẹp văn hóa của mình.

Có thể bạn quan tâm

Paris muốn trở thành thành phố thân thiện với người đi xe đạp. Ảnh: XINHUA

Paris bảo đảm an toàn cho người đi xe đạp

Với khoản đầu tư 200 triệu euro, chính quyền Thủ đô Paris (Pháp) dự kiến mở rộng mạng lưới đường dành cho xe đạp và cải tạo 420 nút giao thông vào năm 2032. Kế hoạch hướng tới mục tiêu giảm tai nạn nghiêm trọng, bảo vệ người tham gia giao thông trong bối cảnh số người đi xe đạp tăng nhanh.

Một cửa hàng container tại khu dân cư Alexandra. Ảnh THE GUARDIAN

Sáng kiến thu hẹp khoảng trống lương thực

Giữa khu dân cư Alexandra, một trong những cộng đồng nghèo nhất Nam Phi, những cửa hàng đặt trong container vận chuyển đang giúp người dân mua thực phẩm và nhu yếu phẩm theo đúng khả năng chi trả. Mô hình này được kỳ vọng góp phần cải thiện tiếp cận dinh dưỡng và giảm áp lực chi tiêu cho các hộ thu nhập thấp.

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

Giữa vô vàn lựa chọn quen thuộc của châu Âu mùa hè, quyết định rẽ về phía bắc tìm đến Latvia - đất nước bên bờ biển Baltic - quả là sáng suốt. Không quá hào nhoáng, không đông đúc, nhưng Riga đủ sâu lắng để lưu lại trong tôi những ký ức thật đẹp sau ngày rời đi.

EU hướng tới quản lý trẻ em sử dụng mạng xã hội theo nhóm tuổi. Ảnh: CANVA

EU siết “hàng rào số” với trẻ em

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tuyên bố Liên minh châu Âu (EU) dự kiến cấm trẻ em dưới 13 tuổi sử dụng mạng xã hội, đồng thời quy định người dưới 15 tuổi chỉ được sử dụng các nền tảng mạng xã hội trong phạm vi giới hạn và có sự giám sát. Trước đó, những đề xuất áp một lệnh cấm “cứng” chưa nhận được sự thống nhất của tất cả các quốc gia thành viên.

Ethiopia đang hướng tới mục tiêu trồng 50 tỷ cây xanh vào năm 2030. Ảnh: AP

Ethiopia nỗ lực phủ xanh đất nước

Sau nhiều thập kỷ rừng bị tàn phá, Ethiopia đang khuyến khích người dân tham gia trồng cây trên quy mô lớn nhằm phục hồi những vùng đất suy thoái, cải thiện sinh kế và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Một tuyến đường cho người đi bộ và xe đạp tại Bogotá. Ảnh: THE GUARDIAN

Colombia thúc đẩy bình đẳng giới

Tại Thủ đô Bogotá của Colombia với khoảng 10 triệu dân, xe đạp là phương tiện đi lại phổ biến, với gần 900.000 chuyến mỗi ngày, cao nhất ở Mỹ latin. Tuy nhiên, phụ nữ chỉ tham gia 28% số chuyến đi bằng xe đạp. Thực tế này đang thúc đẩy Bogotá triển khai các giải pháp nhằm khuyến khích phụ nữ sử dụng xe đạp và thu hẹp khoảng cách giới trong giao thông.

Các nhân viên kiểm tra đường ống tại một khu dân cư ở Từ Châu. Ảnh: XINHUA

Trung Quốc tìm lời giải chống nóng

Những đợt nắng nóng kéo dài đang đặt ra thách thức lớn đối với các đô thị Trung Quốc, buộc nhiều địa phương tìm kiếm giải pháp làm mát. Những sáng kiến mới đang mở ra hướng tiếp cận bền vững trong ứng phó biến đổi khí hậu.

Phân loại cà chua xuất khẩu. Ảnh: EL DEBATE

Vùng trồng cà chua chất lượng cao

Los Palacios y Villafranca là một thị trấn nhỏ nằm ở tỉnh Seville, vùng Andalusia (Tây Ban Nha). Nơi đây nổi tiếng là “thủ phủ cà chua” chất lượng cao, sản phẩm được gắn nhãn hiệu và bảo vệ thương hiệu chung là “Tomate de Los Palacios”. Tập trung trồng cà chua xuất khẩu sang các nước châu Âu, cà chua Los Palacios đã trở thành một thương hiệu quốc gia.

Những bộ áo thi đấu được tái chế thành phụ kiện. Ảnh: REUTERS

Hồi sinh những bộ trang phục thi đấu

Trong không khí World Cup sôi động trên khắp thế giới, tại một nhà máy nhỏ ở CH Bắc Macedonia – quốc gia nhỏ vùng Balkan - những bộ quần áo bóng đá cũ lẽ ra sẽ bị tiêu hủy lại được trao một vòng đời mới. Thay vì trở thành rác thải, chúng được cắt may thành túi xách, mũ lưỡi trai và nhiều phụ kiện thời trang, góp phần giảm lãng phí và thúc đẩy xu hướng phát triển bền vững trong ngành thể thao.

Giấy phục chế của Ai Cập được công nhận đạt chất lượng quốc tế. Ảnh: XINHUA

Biến vải cotton thành giấy phục chế di sản

Từ những mảnh vải cotton bỏ đi, các nhà khoa học Ai Cập đã phát triển thành công loại giấy lưu trữ chuyên dụng để phục chế bản thảo và tài liệu lịch sử. Thành tựu này không chỉ giúp quốc gia Bắc Phi chủ động nguồn vật liệu bảo tồn mà còn mở ra cơ hội tham gia thị trường vật liệu lưu trữ toàn cầu.

Bờ biển Playa Guiones được phủ bóng cây xanh. Ảnh: THE GUARDIAN

Chung tay hồi sinh rừng ven biển

Nhằm góp phần phục hồi rừng ven biển, tái tạo môi trường sống cho động vật hoang dã và khôi phục các hệ sinh thái bị suy thoái bởi nạn phá rừng, một dự án huy động người dân địa phương, học sinh, du khách và tình nguyện viên tham gia trồng cây bản địa trên các bãi biển Costa Rica đang mang lại những kết quả tích cực.

Xe cứu thương ba bánh của Moving Health. Ảnh: MOVING HEALTH

Thu hẹp khoảng cách y tế nông thôn

Tổ chức phi lợi nhuận Moving Health (Mỹ) triển khai mạng lưới xe cứu thương ba bánh tại Ghana nhằm hỗ trợ cấp cứu cho người dân vùng sâu, vùng xa. Với chi phí thấp, khả năng di chuyển linh hoạt, mô hình này đã góp phần rút ngắn thời gian tiếp cận bệnh viện và nâng cao cơ hội chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng nông thôn.

Dáng hình hội chợ 250 tuổi

Dáng hình hội chợ 250 tuổi

Hội chợ ngựa Appleby (Anh) là một cuộc tụ hội văn hóa đầy màu sắc đã trải qua hơn 250 năm tồn tại. Hội chợ thu hút lượng lớn người đến xem các phiên đấu giá ngựa và truyền thống tắm ngựa dưới sông, là một trong những lễ hội lớn tập trung đông đảo người du mục trong khu vực.

Nông dân Suriname được khuyến khích trồng đa dạng loại cây. Ảnh: GETTYIMAGES

Hỗ trợ nông dân Suriname vượt khó

Đối mặt những khó khăn về điều kiện thời tiết, một nhóm nông dân ở Suriname - quốc gia nhỏ nằm bên bờ biển đông bắc Nam Mỹ - đã vận dụng kỹ thuật nông nghiệp để biến thành lợi thế cạnh tranh. Hiện nay, họ đang hướng tới mục tiêu trở thành vườn ươm rau và giống cây trồng lớn nhất cả nước.

Các nghệ sĩ biểu diễn Mak Yong, Ảnh: MSTAR

Hồi sinh nghệ thuật truyền thống

Mak Yong là loại hình nghệ thuật sân khấu cổ xưa có lịch sử khoảng 400 năm tại Malaysia, đã được Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục LHQ (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Công nhân kiểm tra những cây giống ca-cao tại El Ceibo. Ảnh: THE GUARDIAN

Nông dân Bolivia bảo vệ đất trước “cơn sốt” vàng

Trong bối cảnh giá vàng tăng cao, kéo theo làn sóng khai thác mỏ lan rộng và gây nhiều hệ lụy môi trường, các cộng đồng nông dân tại vùng tây bắc Bolivia đang lựa chọn một hướng đi khác bền vững, đặt nông nghiệp và môi trường lên trên lợi ích kinh tế ngắn hạn.

Công dân có thể thuê người cùng đi khám bệnh. Ảnh: REUTERS

Dịch vụ “người đồng hành” tại Hàn Quốc

Trong bối cảnh số lượng người sống một mình ngày càng gia tăng, chính quyền Seoul (Hàn Quốc) đang triển khai một mô hình dịch vụ đặc biệt nhằm hỗ trợ đối tượng trên đi bệnh viện hay chuyển nhà.

Học sinh thực hành bảo vệ môi trường bên bờ biển. Ảnh: GETTYIMAGES

Đưa “đại dương” vào lớp học

Malaysia có đường bờ biển dài khoảng 4.800km, với nền kinh tế phụ thuộc chặt chẽ vào tài nguyên biển, từ du lịch, dịch vụ tới hậu cần, ngoại thương. Quốc gia Đông Nam Á đang nỗ lực đưa những kiến thức và kỹ năng bảo tồn biển vào hệ thống giáo dục phổ thông, qua những chương trình trải nghiệm thực tế để thu hút học sinh.

AWA bảo đảm đủ các điều kiện để kéo dài tuổi thọ dữ liệu. Ảnh: AWA

Nigeria nỗ lực bảo tồn di sản

Nigeria mới đây trở thành quốc gia châu Phi đầu tiên đưa dữ liệu vào Trung tâm Lưu trữ dữ liệu thế giới Bắc Cực (Arctic World Archive - AWA) tại Svalbard, quần đảo của Na Uy ở Bắc Băng Dương. Đây là động thái nhằm bảo tồn di sản trước nguy cơ mai một và hư hại.

Các nhân viên giao sữa tại nhà giúp người già cảm thấy bớt cô đơn. Ảnh: NIKKEI

Niềm an ủi với người già Nhật Bản

Theo BBC, số lượng người cao tuổi Nhật Bản phải sống một mình ngày một gia tăng. Những “Quý cô Yakult” với các chuyến giao hàng tận nhà định kỳ đang trở thành một kênh kết nối xã hội quan trọng đối với nhiều người già cô đơn.

Gạch CSEB đã chứng minh được sự bền vững. Ảnh: REUTERS

Tái thiết sau thiên tai với gạch sinh thái

Những viên gạch sinh thái, còn gọi là gạch đất nén ổn định có giá thành rẻ hơn gạch nung truyền thống và có sức chống chịu tốt hơn trước thiên tai, được xem là giải pháp hướng tới hoạt động xây dựng bền vững vì con người và môi trường.

Các nữ phạm nhân đọc sách tại Nhà tù Djanira Dolores de Oliveira. Ảnh: AP

Chương trình đọc sách giảm án tù tại Brazil

Chương trình giảm án bằng đọc sách tại Brazil đang mở ra cơ hội cải tạo nhân văn cho phạm nhân, giúp họ rút ngắn thời gian thụ án, đồng thời nuôi dưỡng tri thức và hy vọng tái hòa nhập cộng đồng.

Những vườn chuối xen rừng tại Công viên bang Oedra Branca. Ảnh: THE GUARDIAN

Nông nghiệp giữ rừng Brazil

Bất chấp tốc độ đô thị hóa chóng mặt của Rio de Janeiro (Brazil), những cộng đồng bản địa tại Công viên bang Pedra Branca, thuộc khu vực Vargem Grande vẫn bền bỉ duy trì phương thức canh tác hài hòa với tự nhiên. Những vườn chuối xen rừng không chỉ giúp họ bảo đảm sinh kế mà còn góp phần gìn giữ hệ sinh thái rừng quý giá.

Không gian công cộng mới mang tên Joseph William Bazalgette bên sông Thames. Ảnh: THE GUARDIAN

Không gian mới bên sông Thames

Bờ kè Bazalgette là không gian công cộng ven sông mới mở cửa tháng 1 vừa qua trên bờ sông Thames, London (Anh). Công trình rộng khoảng 0,6ha, được đặt tên theo kỹ sư nổi tiếng người Anh Joseph Bazalgette, xây dựng bên trên dự án “siêu cống” thoát nước sông Thames.

Nhật Bản khuyến khích sử dụng xe tiết kiệm nhiên liệu. Ảnh: ASAHI SHIMBUN

Chính sách thuế xanh tại Nhật Bản

Kể từ sau khi xảy ra trận động đất - sóng thần hồi tháng 3/2011 và sau thảm họa môi trường của Nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1, Chính phủ Nhật Bản đã nghiên cứu, điều chỉnh và hoàn thiện hệ thống chính sách thuế liên quan môi trường và các ngành năng lượng.

Du khách tham quan núi Shamanka trên hồ Baikal. Ảnh: TRIP.COM

Vương quốc băng tuyết kỳ vĩ của Nga

“Sâu nhất”, “cổ xưa nhất”, “đẹp nhất” là những từ mà hầu hết các du khách phải “thốt lên” khi may mắn được “mục sở thị” hồ Baikal nổi tiếng vào mùa đông. Baikal thật sự gây “choáng” bởi vẻ đẹp lộng lẫy, cuốn hút bất cứ ai nhờ sở hữu cảnh sắc thiên nhiên vô cùng độc đáo.

Các nhà ngôn ngữ học thảo luận về việc thu âm tiếng siPhuthi làm tư liệu. Ảnh: THE GUARDIAN

Sự hồi sinh của tiếng siPhuthi

Tiếng siPhuthi của cộng đồng ebaPhuthi (Lesotho) đang được hồi sinh nhờ những nỗ lực ghi chép, chuẩn hóa chữ viết và đưa ngôn ngữ trở lại đời sống. Những cố gắng bền bỉ này đã giúp siPhuthi được công nhận là ngôn ngữ chính thức, mở ra cơ hội gìn giữ bản sắc văn hóa và truyền thừa tri thức cho các thế hệ tương lai.