Thích ứng biến đổi khí hậu

Né hạn mặn, Cà Mau trúng đậm mùa lúa-tôm

Nhờ thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để ứng phó hạn, mặn mà vụ lúa-tôm năm 2023 nông dân tỉnh Cà Mau thắng lợi, cả tôm và lúa đều trúng mùa, trúng giá.
Khu vực trồng lúa kết hợp nuôi tôm tại Cà Mau phát triển mạnh tại các vùng có thủy lợi hở, đến nay khoảng 39.000 ha.
Khu vực trồng lúa kết hợp nuôi tôm tại Cà Mau phát triển mạnh tại các vùng có thủy lợi hở, đến nay khoảng 39.000 ha.

Những ngày này, nông dân vùng lúa-tôm huyện Thới Bình khẩn trương vào vụ sản xuất mới. Trên những cánh đồng chỉ còn lại những gốc rạ sau khi thu hoạch dứt vụ lúa, nhà nông địa phương dùng mô-tơ điện để bơm nước vào trong ruộng, bắt đầu thả tôm sú. Đây cũng là vụ tôm chính trong năm tại các cánh đồng lúa-tôm (trồng lúa kết hợp với nuôi tôm) của nông dân tỉnh Cà Mau.

Đưa chúng tôi ra tham quan cánh đồng tôm hơn 8ha của gia đình, ông Lê Văn Mưa, nông dân ấp 5 (xã Trí Lực, huyện Thới Bình) cho hay, vừa thả xong vụ tôm sú dưới ruộng được gần 2 tháng tuổi và đang phát triển rất tốt, khoảng 2 tháng tới sẽ cho thu hoạch. Ngoài tôm sú là vật nuôi chính, mùa hạn này, gia đình ông còn thả nuôi thêm cua, tôm càng.

Năm trước, những vật nuôi ấy cũng nuôi vào mùa hạn như hiện nay giúp gia đình thu về hơn 500 triệu đồng. Với diện tích canh tác hiện có, 3 năm gần đây, gia đình ông Mưa thu về hơn 1 tỷ đồng/năm, trừ chi phí sản xuất còn lời từ 600-700 triệu đồng. Để có được nguồn thu như vậy, ông canh tác theo kiểu xoay vòng, gối vụ. Cụ thể, vào mùa nước mặn (mùa khô hạn) nuôi tôm sú, tôm càng xanh kết hợp với cua. Còn vào mùa mưa, đồng nước mặn thì nuôi tôm được rửa mặn để trồng lúa kết hợp với nuôi tôm càng xanh.

Nhờ cách làm bài bản mà gia đình ông Mưa có nhiều nguồn thu vào nhiều thời điểm khác nhau trong một năm. Riêng vụ lúa-tôm năm 2023 vừa rồi, gia đình ông thu về hơn 30 tấn lúa ST24, hơn 2 tấn tôm càng xanh; tổng thu nhập hơn 400 triệu đồng. “Đây được xem là vụ mùa thắng lợi nhất từ trước đến nay.

Có được kết quả ấy là nhờ áp dụng tốt những tiến bộ của khoa học-kỹ thuật vào sản xuất, tuân thủ lịch thời vụ theo khuyến cáo của ngành chức năng, đặc biệt là cảnh báo về hạn hán, xâm nhập mặn để biết cách chọn giống phù hợp, thu hoạch sớm nhằm né hạn, mặn có hiệu quả”– ông Mưa chia sẻ. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trí Lực Hà Minh Sữa đánh giá: “Cách làm hay của gia đình ông Mưa đã và đang được nhiều nhà nông vùng lúa-tôm tại địa phương áp dụng, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả, thu nhập trên cùng diện tích đất canh tác”.

Do hệ thống thủy lợi chưa khép kín (thủy lợi hở) cho nên một số khu vực tại Cà Mau mùa mưa thì nước ngọt còn mùa khô thì nước mặn. Dựa vào điều kiện tự nhiên ấy mà thời gian qua, vùng thủy lợi hở phát triển mạnh mô hình lúa-tôm. Đến nay, diện tích lúa-tôm toàn tỉnh khoảng 39.000 ha, tập trung chủ yếu tại các huyện Thới Bình, U Minh, Trần Văn Thời và một phần nhỏ của thành phố Cà Mau và huyện Cái Nước.

Đến hết tuần đầu tháng 2/2024 vừa qua, nông dân trong tỉnh đã thu hoạch dứt điểm vụ lúa-tôm để lấp vụ tôm chính trong năm. Kết quả cho thấy, tổng sản lượng lúa thu về gần 172.000 tấn (trung bình gần 4,5 tấn/ha); năng suất tôm càng xanh khoảng 200kg/ha. “Nhờ thực hiện tốt khuyến cáo lịch thời vụ để né hạn, mặn mà vụ lúa-tôm năm 2023 vừa qua, nông dân vùng lúa-tôm của huyện có vụ mùa bội thu. Tuy giá tôm càng xanh chỉ tăng nhẹ nhưng bù lại, giá lúa được thương lái thu mua tại ruộng cao hơn cùng kỳ trung bình từ 1.500-2.000 đồng/kg.

Số chênh lệch này là không nhỏ, tạo động lực để giúp nhà nông hăng hái hơn với những vụ mùa kế tiếp, đặc biệt là tin tưởng vào lịch thời vụ mà địa phương đã khuyến cáo nhằm ứng phó tốt ảnh hưởng của hạn, mặn” - Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Thới Bình Lý Minh Vững cho biết.

Thực tế cho thấy, tại các vùng lúa-tôm của Cà Mau, sản xuất còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên. Vì vậy, trước mỗi vụ mùa mới, ngành chức năng chuẩn bị và xây dựng lịch thời vụ khá tỉ mỉ. Đi kèm với đó là các khuyến cáo cần thiết về mặt kỹ thuật; khâu chọn giống, mạnh dạn chuyển đổi các giống lúa dài ngày sang các loại giống ngắn ngày nhưng phẩm chất hạt gạo cao, bảo đảm xuất khẩu.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau Phan Hoàng Vũ cho biết: “Nhờ tuân thủ tốt các khuyến cáo mà nông dân vùng lúa-tôm của tỉnh thu hoạch dứt điểm vụ lúa-tôm trước khi hạn đến, mặn về, có được vụ mùa thành công trong năm 2023. Để nâng cao hơn giá trị nông sản vùng lúa-tôm, ngành chức năng và chính quyền địa phương đã và đang đẩy mạnh liên kết bốn nhà, mở rộng dần vùng chuyên canh lúa-tôm theo xu hướng sản xuất hữu cơ, phục vụ xuất khẩu và đáp ứng xu hướng tiêu dùng nông sản sạch của nhiều nước trên thế giới, góp phần giúp nhà nông nâng cao giá trị nông sản, thu nhập bền vững”.

Có thể bạn quan tâm

Tại các tuyến sông lớn ở Cà Mau, bùn nạo vét thường được tận dụng một phần để phục vụ mở rộng lộ nông thôn nhưng phần lớn đổ cặp mé sông, lâu ngày lại bị trôi rửa về sông.

Tìm giải pháp bền vững cho vùng ven biển Cà Mau

Chính quyền tỉnh Cà Mau cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách để thí điểm các công nghệ gây bồi, tạo bãi bồi ven biển và thu hút nguồn lực đầu tư cho hạ tầng thủy lợi.

Người dân xã An Biên sử dụng nguồn nước sạch (Ảnh QUỐC TRINH)

An Giang nỗ lực cung ứng nước sạch cho người dân

Sự kết hợp giữa các giải pháp an sinh xã hội tức thời và quy hoạch hạ tầng cấp nước giai đoạn 2026-2030, tỉnh An Giang từng bước giải bài toán an ninh nguồn nước trên địa bàn, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và hải đảo, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Triều cường kết hợp mưa lớn gây sạt lở một đoạn giao thông trên tuyến kênh 28, nước tràn vào bên trong nhà và vườn cây ăn trái của Nhân dân ở xã Hội Cư, tỉnh Đồng Tháp.

Chung sức ứng phó triều cường

Những ngày qua, triều cường dâng cao kết hợp mưa lớn trên diện rộng, đe dọa nhiều vườn cây ăn trái, ruộng lúa của người dân tỉnh Đồng Tháp. Trước tình hình này, chính quyền và người dân ngày đêm túc trực tại các điểm có nguy cơ sạt lở, tràn nước, đồng thời đắp đập tạm nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai.

Chiến lược đột phá của ngành thủy sản Cần Thơ

Hiện nay, tình hình biến đổi khí hậu gây ra thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn và thiếu nước ngọt, khiến diện tích nuôi trồng thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng giảm. Thành phố Cần Thơ, vùng trọng điểm nuôi cá tra cũng đang phải đối mặt tình trạng xâm nhập mặn nghiêm trọng.

Người dân xã Vĩnh Thành chủ động trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Chủ động kịch bản ứng phó hạn mặn

Trước nguy cơ El Nino làm gia tăng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027, tỉnh Vĩnh Long yêu cầu ngành chức năng và các địa phương chủ động xây dựng kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, chuẩn bị nguồn nước cho sản xuất và dân sinh, không để bị động khi hạn mặn xuất hiện.

Tập trung phòng trừ sâu bệnh hại lúa

Thời gian gần đây, các loại sâu bệnh đã và đang gây hại trên diện tích lúa thu đông ở nhiều địa phương của tỉnh Đồng Tháp. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết mưa, nắng đan xen và sự chủ quan của một số hộ nông dân. Vì vậy, người dân cần chủ động thăm đồng thường xuyên, phòng ngừa sớm các loại sâu bệnh gây hại trên lúa.

Bảo vệ các loài chim hoang dã

Tại tỉnh Đồng Tháp, các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, mua bán chim hoang dã, chim di cư diễn ra ở nhiều nơi; có thời điểm diễn biến phức tạp, đe dọa đa dạng sinh học và làm mất cân bằng hệ sinh thái. Địa phương đã đề ra nhiều giải pháp nhằm bảo vệ các loài chim hoang dã, chim di cư.

Sạt lở đê bao tại ấp Lân Nam (xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long) ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân.

Vĩnh Long tập trung ứng phó sạt lở

Những năm gần đây, trước tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đang gia tăng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước kiểm soát tình trạng sạt lở.

Nhờ nuôi tôm sú ứng dụng công nghệ cao, kinh tế gia đình của nhiều nông dân vùng ven biển tỉnh Vĩnh Long ổn định.

Sản xuất nông sản sạch, thân thiện môi trường

Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đang chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững. Tỉnh quyết liệt đẩy nhanh tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; khuyến khích áp dụng VietGAP, GlobalGAP, mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thi công kè phòng chống sạt lở khu vực sông Cái Côn ở đô thị Ngã Bảy.

Quyết tâm đưa Ngã Bảy trở thành đô thị xanh

Sau gần một năm khởi công, dự án phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ) đang tập trung nguồn lực tài chính và đẩy nhanh thi công để sớm về đích đúng tiến độ.

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.