Nâng tầm giá trị sâm Ngọc Linh

Từ cây thuốc trên dãy núi Ngọc Linh thuộc hai tỉnh Quảng Nam và Kon Tum, sau hơn 50 năm phát hiện, cây sâm Ngọc Linh nay được xem như "quốc bảo" của Việt Nam, góp phần thay đổi chất lượng cuộc sống của người dân.

Nâng tầm giá trị sâm Ngọc Linh

Đề án “Phát triển và hình thành trung tâm công nghiệp dược liệu tại tỉnh Quảng Nam với sâm Ngọc Linh là cây chủ lực” vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Mới đây nhất, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh “Tri thức dân gian về sâm Ngọc Linh” vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã mở ra nhiều cơ chế, chính sách đón các làn sóng đầu tư để tiếp tục đưa cây sâm Ngọc Linh vươn lên những giá trị mới.

TỪ GIÁ TRỊ VĂN HÓA, TINH THẦN

Cứ vào độ cuối tháng 7 hằng năm, nhiều hộ dân ở trên núi Ngọc Linh, xã Trà Linh, huyện Nam Trà My (Quảng Nam) lại tất bật sắm sửa mâm lễ dâng lên cúng Thần Sâm. Ngày 31/7, mọi người tề tựu về Đền thờ Thần Sâm Ngọc Linh ở độ cao 1.500m tại nóc Kon Pin, thôn 2, xã Trà Linh thực hiện hàng loạt nghi lễ truyền thống.

Theo già làng Hồ Văn Viêm ở thôn 3, xã Trà Linh, huyện Nam Trà My, nhờ cây sâm mà bà con ai cũng có của ăn, của để, xóa được đói nghèo, vì thế nhà nào cũng sắm mâm cúng đầy đủ sính lễ như gà luộc, rượu cần, cau trầu…; đặc biệt, phải chọn ra cây sâm đẹp nhất để dâng lên Thần Sâm. Tại buổi lễ, các cô gái Xơ Đăng trình diễn điệu múa truyền thống trên nền tiếng chiêng, điệu trống. Tất cả đều thành kính mời gọi đất trời, rừng núi về tụ họp, chứng kiến thành quả lao động của đồng bào vùng cao. Sau đó, đoàn người sẽ làm lễ rước Thần Sâm ngang qua các buôn làng về trung tâm huyện.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trà Linh, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam Hồ Văn Thể cho biết: Trước đây, việc cúng tạ ơn được tổ chức theo từng hộ gia đình. Từ khi có đền thờ, bà con tập trung tại đây để tổ chức nghi lễ. Đây là nét đẹp truyền thống của người Xơ Đăng nhằm tạ ơn Thần Núi, Thần Rừng, Thần Sâm cho bà con được mùa bội thu, cũng là dịp để nhân dân gắn bó, đoàn kết, đùm bọc lẫn nhau để phát triển kinh tế-xã hội.

Ngày 29/5/2025, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ký Quyết định số 1584/QĐ-BVHTTDL về việc ghi danh “Tri thức dân gian về sâm Ngọc Linh” vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, qua đây khẳng định vị thế, thương hiệu của sâm Ngọc Linh không chỉ trên thị trường mà còn trong chiều sâu văn hóa dân tộc.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Nam Trà My Nguyễn Thế Phước cho biết, sâm Ngọc Linh không chỉ là một loại dược liệu quý hiếm mà còn là biểu tượng của tri thức, văn hóa và tâm hồn đồng bào các dân tộc tại Nam Trà My. “Việc tri thức dân gian về sâm Ngọc Linh được ghi vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là sự ghi nhận của Nhà nước đối với giá trị văn hóa sâu sắc của cộng đồng địa phương mà còn là động lực để nhân dân tiếp tục gìn giữ, phát huy, lan tỏa giá trị sâm Ngọc Linh trong nước và thế giới. Đây là niềm vinh dự, tự hào của đồng bào các dân tộc nơi đây, dưới chân núi Ngọc Linh. Họ chính là những người giữ gìn hồn cốt của núi rừng, của tri thức truyền đời”, ông Phước nhấn mạnh.

ĐẾN CÚ HUÝCH CỦA NỀN DƯỢC LIỆU

Từ năm 2017, khi cây sâm Ngọc Linh được Chính phủ xác định là sản phẩm quốc gia, tỉnh Quảng Nam đã có nhiều chính sách khuyến khích, hỗ trợ giống cho người dân trồng sâm và dược liệu dưới tán rừng như: Nghị quyết số 40-NQ/TU, ngày 18/11/2024 của Tỉnh ủy Quảng Nam về tăng cường công tác quản lý, bảo tồn và phát triển sâm Ngọc Linh trên địa bàn tỉnh đến năm 2030, định hướng đến năm 2035; Nghị quyết số 09/2022/NQ-HĐND, ngày 21/4/2022 của Hội đồng nhân dân tỉnh quy định cơ chế khuyến khích bảo tồn, phát triển sâm Ngọc Linh giai đoạn 2022-2025. Đặc biệt, Quyết định số 463/QĐ-TTg, ngày 28/2/2025 về Đề án “Phát triển và hình thành trung tâm công nghiệp dược liệu tại tỉnh Quảng Nam với sâm Ngọc Linh là cây chủ lực” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã tạo ra cú huých, đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Quảng Nam nói riêng, khu vực miền trung-Tây Nguyên nói chung. Ðến nay, diện tích quy hoạch vùng bảo tồn và phát triển sâm Ngọc Linh đã được xác định hơn 15.000 ha (trong đó, trồng sâm Ngọc Linh từ độ cao 2.000m trở lên hơn 2.200 ha; độ cao từ 1.200-2.000m hơn 13.300 ha), chủ yếu tập trung tại huyện Nam Trà My.

Chị Hồ Thị Thúy Ngân, Công ty cổ phần Lâm dược Ngọc Linh chia sẻ: Với đề án được thông qua, các doanh nghiệp trồng, chế biến sâm Ngọc Linh tại Quảng Nam rất vui mừng, phấn khởi vì tự tin hơn trong vùng trồng; đồng thời, sự tham gia của những tập đoàn, doanh nghiệp lớn sẽ góp phần dẫn dắt, tạo một hệ sinh thái mạnh, làm ra các sản phẩm chất lượng đem lại thương hiệu cho sâm Ngọc Linh.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Nam Trà My Trần Văn Mẫn khẳng định, Quyết định 463/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là bước đi quan trọng trong việc định hướng phát triển sâm Ngọc Linh. Tỉnh Quảng Nam cũng đã ký kết với những tập đoàn lớn như Thaco, Viettel… để nghiên cứu, phát triển chuyên sâu sâm Ngọc Linh.

“Chúng tôi sẽ cùng với đơn vị tư vấn, nhà đầu tư khảo sát vùng dược liệu lớn nhất của huyện Nam Trà My để tạo thành khu liên hợp và phát triển hơn 50.000 ha dược liệu sâm Ngọc Linh. Đây là hướng đi mới mở ra kỳ vọng rất lớn đối với doanh nghiệp và đồng bào dân tộc thiểu số của huyện Nam Trà My. Trên cơ sở những cơ chế, chính sách của Nhà nước, người dân đang mở rộng liên kết với doanh nghiệp để đồng hành và phát triển mạnh dược liệu. Phải có sự vào cuộc của doanh nghiệp, Nhà nước, kể cả ngân hàng để tạo ra liên kết vững chắc”, ông Mẫn nói.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam Hồ Quang Bửu, từ đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tỉnh Quảng Nam tiếp tục tập trung duy trì, đầu tư và phát triển diện tích vùng nguyên liệu phù hợp, trong đó ưu tiên phát triển sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu có lợi thế, giá trị kinh tế, đáp ứng nhu cầu thị trường.

“Đề án này là cú huých, là điểm khởi đầu. Quảng Nam sẽ tập trung phát triển đồng bộ vùng nguyên liệu dược liệu sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học... để từng bước đưa tỉnh trở thành trung tâm của ngành công nghiệp dược liệu; phát huy tiềm năng của sản phẩm quốc gia sâm Ngọc Linh và các dược liệu có thế mạnh trên địa bàn, góp phần đưa ngành công nghiệp dược liệu của Việt Nam thành ngành sản xuất hàng hóa có giá trị kinh tế cao, đem lại thu nhập cao cho người dân, nhất là đa dạng hóa sản phẩm từ sâm Ngọc Linh để ai ai cũng có thể sử dụng”, đồng chí Hồ Quang Bửu chia sẻ thêm.

Có thể bạn quan tâm

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hương, người truyền lửa cho Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh Hưng Tân. (Ảnh TRỌNG TÂM)

Để ví, giặm ngân dài cùng năm tháng

Giữa những ngày cuối thu xứ Nghệ, trong không gian ấm áp của Nhà văn hóa Hưng Tân, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), tiếng ví, tiếng giặm lại ngân lên mộc mạc mà sâu lắng. Không chỉ là âm thanh của ký ức, đó còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, được gìn giữ và trao truyền bằng tâm huyết của những con người bình dị nơi làng quê.

Giáo viên và học sinh Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing sử dụng nhạc cụ của người Vân Kiều, Pa Kô do trường sưu tầm, trưng bày để sinh hoạt văn hóa văn nghệ.

Gìn giữ văn hóa bản địa

Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing, xã Lìa (tỉnh Quảng Trị) đã xây dựng một không gian trưng bày những giá trị văn hóa đặc sắc của người Vân Kiều và Pa Kô ngay trong khuôn viên nhà trường, qua đó giáo dục học sinh lòng tự hào dân tộc, yêu quê hương, tôn trọng và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình.

Công nhân Công ty TNHH Ngọc Chung Coir hoàn thiện sản phẩm dây thừng trang trí trước khi xuất xưởng. (Ảnh MỸ HÀ)

Trăn trở nghề sản xuất xơ dừa

Không chỉ nổi tiếng về những món đặc sản gắn liền với dừa, rừng dừa Tam Quan, thị xã Hoài Nhơn (cũ) được đánh giá như “thiên đường dừa thứ hai” của Việt Nam.

Đình làng Lựu Bảo đầy trang nghiêm.

Dấu xưa Lựu Bảo

Qua bao nhiêu năm tháng, ngôi làng Lựu Bảo thuộc phường Kim Long, thành phố Huế vẫn chứa đựng vẻ đẹp nên thơ. Tứ bề gió thổi mây che, làng xưa tựa như nàng thiếu nữ soi bóng xuống dòng sông Bạch Yến trong xanh. Chuyện làng, chuyện sông không thể tách rời là vậy.

Công nhân Hợp tác xã chiếu cói Hoài Châu Bắc hoàn thiện một công đoạn làm ra chiếc chiếu thành phẩm. (Ảnh MỸ HÀ)

Làng nghề chiếu cói Hoài Nhơn

Dệt chiếu cói là nghề truyền thống lâu đời ở xã Hoài Châu Bắc, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định (nay là phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai).

Nhiều du khách trẻ thích thú khi check-in tại Tháp Pô Klong Garai.

Giữ gìn Bảo vật quốc gia, góp phần thúc đẩy du lịch

Khánh Hòa là vùng đất giao thoa văn hóa với sự chung sống của 36 dân tộc anh em, trong đó nổi bật là văn hóa Chăm và Raglai, thể hiện qua hệ thống đền tháp cổ kính, các lễ hội truyền thống đặc sắc cùng phong tục tập quán giàu bản sắc.

Hòn Vọng Phu trong không gian đô thị ở Thanh Hóa.

Nỗ lực bảo tồn hòn Vọng Phu cùng cụm di tích An Hoạch

Hòn Vọng Phu trên đỉnh núi An Hoạch (núi Nhồi) ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa cùng những “Vọng Phu thạch” hiện hữu trên nhiều miền đất đã gắn liền với lịch sử dựng nước, giữ nước cùng đạo lý, nhận thức thẩm mỹ của dân tộc.

Bãi Làng - khu vực trung tâm Cù Lao Chàm.

Cù Lao Chàm - Viên ngọc thô đang được "mài giũa"

Mùa du lịch năm 2025, cụm đảo gần bờ của thành phố Đà Nẵng là Cù Lao Chàm đón hơn 269.000 du khách. So với năm 2024 và những năm trước đó, con số này cho thấy sự tăng trưởng và là một lời khẳng định: Những tiềm năng du lịch mạnh mẽ của “viên ngọc thô” xứ Quảng đang dần được cụ thể hóa, khai thác một cách hiệu quả và đúng hướng.

Cô gái Chăm trong Lễ hội Katê tại Khánh Hòa.

Thúc đẩy liên kết vùng du lịch trọng điểm

Những năm gần đây, hành trình du lịch nối dài giữa “biển xanh” Khánh Hòa và “đại ngàn” Đắk Lắk đã trở thành xu hướng mới. Sự dịch chuyển đó thể hiện nhu cầu khám phá nhiều hơn của du khách, đồng thời tạo cơ hội hình thành các tour, tuyến liên vùng mang dấu ấn riêng của khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Du khách trải nghiệm làm đồ gốm khi tới thăm làng Thanh Hà.

Độc đáo làng gốm hơn 500 năm tuổi

Tại lễ trao giải thưởng Du lịch Việt Nam năm 2025 vừa qua, làng gốm Thanh Hà là đại diện của thành phố Đà Nẵng được vinh danh tại hạng mục “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất”.

Ông Lê Văn Nghĩa kiểm tra chất lượng sản phẩm rượu cần.

Bảo tồn và phát triển nghề truyền thống

Giữ được hương vị nồng say của rượu cần truyền thống sẽ mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho bà con Cơ Tu. Đó là cách làm kinh tế hiệu quả của ông Lê Văn Nghĩa và một số hộ dân ở thôn Phú Túc, xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.

Người dân và du khách nghe hát bài chòi ở Hội An.

Cân bằng giữa phát triển và gìn giữ ở Hội An

Sau khi mở rộng địa giới thành phố Đà Nẵng, Hội An (cũ) nay gồm ba phường: Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây và một xã đảo Tân Hiệp (Cù Lao Chàm) tiếp tục giữ vai trò đặc biệt trong chiến lược phát triển du lịch-văn hóa của thành phố.

Thu gom lưới bẫy bắt chim yến trái phép. (Ảnh CTV)

Cần có giải pháp bảo vệ chim yến

Những năm gần đây, nạn săn bắt chim yến trái phép diễn ra tràn lan ở nhiều địa phương trên cả nước, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của quần thể chim yến ở nước ta.

Đảo Lý Sơn, hạt nhân du lịch biển, đảo của tỉnh Quảng Ngãi.

Tìm hướng phát triển bền vững du lịch biển, đảo Quảng Ngãi

Du lịch biển, đảo Quảng Ngãi có nhiều tiềm năng trở thành trụ cột phát triển kinh tế- xã hội quan trọng. Tỉnh cần tạo ra sức mạnh tổng hợp, cân bằng lợi ích kinh tế-xã hội và môi trường để du lịch biển, đảo Quảng Ngãi phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và khẳng định vị thế trong khu vực.

Võ cổ truyền đã và đang được triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển một cách bài bản, bền vững

Bảo tồn và lan tỏa võ cổ truyền

Võ cổ truyền Bình Định không chỉ là một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mà còn là một hệ giá trị sống động, có khả năng thích ứng và phát triển trong thời đại mới. Trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, văn hóa truyền thống không thể chỉ lưu giữ trong bảo tàng hay lễ hội mà phải được đưa vào đời sống, đến với thế hệ trẻ.

Hội thi Ẩm thực Yến sào Khánh Hòa.

Độc đáo Lễ hội Yến sào Khánh Hòa

Không chỉ thành kính tri ân, tưởng nhớ công đức lớn lao của thủy tổ, thánh mẫu, các vị tiền bối sáng lập, phát triển ngành nghề yến sào trong suốt 700 năm qua, Lễ hội Yến sào Khánh Hòa đã tạo nên một không gian văn hóa biển, đảo đa dạng và sinh động.

Bề mặt dải đá bằng phẳng, đoạn rộng nhất lên tới 50 mét.

Kỳ quan dưới đáy biển Gia Lai

Làng chài Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp bình yên cùng cảnh sắc biển, trời hùng vĩ, mà còn được nhiều người say đắm bởi một kỳ quan độc đáo.

Phụ nữ Pa Kô làm món Đổi A-lỗq chuẩn bị cho ngày lễ Aza.

Món ăn độc đáo của người Pa Kô

Khi còn nhỏ, tôi biết đến món Đổi A-lỗq (cơm nếp ống tre) của người Pa Kô qua những lần theo bố về thăm quê nội ở thôn A Liêng, xã Tà Rụt (Quảng Trị) bên dòng Krông Klang. Hương vị đặc trưng của món ăn này vẫn in đậm trong ký ức sau những lần tôi dự lễ hội và thưởng thức cùng mọi người.

Công đoạn khoét rỗng mõ là quan trọng nhất

Giữ tiếng mõ làng Thủy Xuân

Giữa không gian thanh vắng ở tổ 11, phường Thủy Xuân, thành phố Huế, tiếng cốc cốc khi nhỏ khi to đưa con người về chốn tĩnh tại. Ở vùng đất Cố đô, người ta vẫn còn nhớ đến làng mõ Thủy Xuân.