Bình luận quốc tế

Nâng cao nhận thức về hòa bình và an ninh

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres từng nhận định, giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân chính là những “khoản đầu tư” vào nỗ lực bảo đảm nền hòa bình bền vững.
Tổng Thư ký António Guterres phát biểu tại Phiên họp thứ 55 của Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc ở Geneva, Thụy Sĩ. Ảnh: un.org
Tổng Thư ký António Guterres phát biểu tại Phiên họp thứ 55 của Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc ở Geneva, Thụy Sĩ. Ảnh: un.org

Việc nâng cao nhận thức về những hậu quả nghiêm trọng và tiềm tàng của việc sử dụng các loại vũ khí, nhất là vũ khí hủy diệt hàng loạt, đóng vai trò không nhỏ trong nỗ lực chung này. Trên cơ sở đó, ngày 5/3 đã được Liên hợp quốc chọn là Ngày Quốc tế nhận thức về giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt, nhất là vũ khí hạt nhân, vẫn đặt ra thách thức đối với an ninh toàn cầu và là mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng quốc tế. Việc tàng trữ và buôn bán trái phép các loại súng, vũ khí hạng nhẹ là tác nhân gây ra và làm trầm trọng thêm các vụ bạo lực, khủng bố và các cuộc xung đột vũ trang, gây nguy hại tới hòa bình, an ninh và sự phát triển bền vững của nhiều quốc gia, khu vực. Các công nghệ mới được ứng dụng trong chế tạo vũ khí cũng đặt ra không ít mối lo với cộng đồng quốc tế.

Phát biểu tại Hội nghị Giải trừ quân bị diễn ra ở thành phố Geneva của Thụy Sĩ, Tổng Thư ký Liên hợp quốc nhấn mạnh, Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân, Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện và các công ước về vũ khí sinh học và hóa học là những “chiến thắng vì hòa bình” và phải đấu tranh gian khổ mới có được.

Các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt, nhất là vũ khí hạt nhân, vẫn đặt ra thách thức đối với an ninh toàn cầu và là mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng quốc tế.

Tuy nhiên, ông Antonio Guterres bày tỏ lo ngại về sự chia rẽ địa chính trị sâu sắc, chi tiêu quân sự gia tăng, xung đột và bạo lực bùng phát trên toàn cầu. Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc, ngoại giao là công cụ hiệu quả trong việc thúc đẩy giải trừ quân bị và Hội nghị ở Geneva được xem là “liều thuốc” cho sự chia rẽ đang ngăn cản tiến trình này. Tại Hội nghị, ông Antonio Guterres nhắc lại lời kêu gọi cộng đồng quốc tế bảo đảm việc thực hiện các cam kết về vũ khí hạt nhân.

Nạn mua bán vũ khí trái phép xuyên biên giới làm gia tăng các vụ khủng bố, bạo lực vũ trang và săn bắn động vật hoang dã trái phép ở châu Phi. Những hành vi này đã bị các quốc gia Đông và Nam Phi lên án tại cuộc họp khu vực diễn ra ở thủ đô Nairobi của Kenya trù bị cho Hội nghị kiểm điểm lần thứ tư Chương trình hành động của Liên hợp quốc về ngăn chặn, chống và xóa bỏ mua bán trái phép súng nhỏ và vũ khí hạng nhẹ.

Tại cuộc họp, các đại biểu nhận định, những giải pháp hiệu quả nhằm hạn chế “dòng chảy” vũ khí bất hợp pháp chính là tăng cường kiểm soát biên giới, thúc đẩy hợp tác khu vực về kiểm soát vũ khí, cải thiện khả năng quản lý kho dự trữ vũ khí, cũng như nâng cao năng lực của các cơ quan thực thi pháp luật.

Nhận thức về tầm quan trọng của nỗ lực giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân cần được phổ biến rộng rãi trong người dân, nhất là thế hệ trẻ. Văn phòng Liên hợp quốc về giải trừ quân bị vừa qua đã lựa chọn được các ứng viên xuất sắc trong hơn 1.000 thanh niên đến từ 128 quốc gia để tham gia chương trình đào tạo nhằm tăng cường và lan rộng sự hiểu biết về vấn đề này.

Những ứng viên trẻ, trong đó có bác sĩ, nghệ sĩ, các nhà hoạt động vì hòa bình, quyền bình đẳng giới và quyền thanh thiếu niên, được chọn vì những cam kết và có cách tiếp cận sáng tạo trong việc thúc đẩy kiểm soát vũ khí và giải trừ quân bị.

Tham gia chương trình, những thanh niên đại diện cho nhiều quốc gia, khu vực sẽ có cơ hội chia sẻ quan điểm và kết nối với các diễn đàn quốc tế về giải trừ quân bị. Chương trình đào tạo này, cùng nhiều hoạt động khác được Văn phòng Liên hợp quốc về giải trừ quân bị triển khai là một phần của nỗ lực thu hút, giáo dục và trao quyền cho thanh niên nhằm tạo ra sự thay đổi vì một thế giới hòa bình và an toàn hơn.

Ngày Quốc tế nhận thức về giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân là lời nhắc nhở cần đưa ra những giải pháp thiết thực, góp phần ngăn ngừa và chấm dứt xung đột và bạo lực vũ trang, xây dựng một thế giới hòa bình và ổn định hơn. Trong thông điệp đưa ra nhân ngày này, Tổng Thư ký Liên hợp quốc cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế cùng cất lên tiếng nói và đẩy nhanh hành động vì mục tiêu chung.

Có thể bạn quan tâm

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế. 

Ảnh chụp ngày 3/3/2026 cho thấy tình trạng hư hại của Cung điện Golestan tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX)

Bài toán bảo vệ di sản trong bối cảnh xung đột liên tục bùng phát

Di sản văn hóa phản ánh bản sắc được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của một cộng đồng và rộng hơn là cả nhân loại. Tuy nhiên, hàng loạt cuộc xung đột liên tiếp nổ ra thời gian qua đã tàn phá, thậm chí xóa sổ nhiều di sản mà người dân trân trọng, gìn giữ và bảo vệ từ thế hệ này qua thế hệ khác.