Linh thiêng Lễ hội Hòn Dấu

Không có những bãi cát mịn màng giữa làn nước biển xanh ngắt, nhưng đảo Hòn Dấu-một đảo nhỏ ven bờ ngay khu du lịch Đồ Sơn (Hải Phòng) vẫn có sức hút lạ kỳ đối với người dân và du khách khi đến với thành phố Cảng; trong đó phải kể đến lễ hội Hòn Dấu. Dịp này, tàu bè các nơi đổ đến tấp nập tạo thành một quang cảnh hết sức ấn tượng.
Lễ vật trong Lễ hội Hòn Dấu năm 2023.
Lễ vật trong Lễ hội Hòn Dấu năm 2023.

Nằm cách bán đảo Đồ Sơn gần 1km, Hòn Dấu như một viên ngọc được bao bọc bởi chín ngọn núi như chín con rồng đang hướng đầu về. Từ xa xưa, Hòn Dấu được coi là vùng đất thiêng. Theo truyền thuyết kể lại, vào đời nhà Trần, sau trận thủy chiến với quân Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng, các ngư dân của vạn chài Đồ Sơn khi đó phát hiện thi thể một vị tướng nhà Trần hy sinh trôi dạt vào đảo. Hôm sau, khi mọi người ở vạn chài trong đất liền ra làm lễ mai táng, thì ngay tại chỗ ngài nằm, mối đã đùn lên bao quanh thành mộ.

Người dân vạn chài bèn lập miếu thờ, thành kính hương khói. Tương truyền, trong một dịp kinh lý ngang qua đảo, thuyền của vua triều Nguyễn bất ngờ gặp sóng to, gió lớn nên cho thuyền ghé đảo. Sau khi thắp hương, khấn vái tại miếu thờ nêu trên, thì trời quang, mây tạnh. Thấy ngôi đền linh thiêng, vua liền ban chiếu phong là Nam Hải Thần Vương.

Hòn Dấu còn mang trong mình nhiều huyền tích. Các cư dân vạn chài nơi đây đã lưu truyền từ đời này sang đời khác về sự linh ứng của thần đảo. Có lẽ vì thế mà từng hòn đá, cái cây nơi đây không bao giờ bị lấy đi và vẻ hoang sơ kỳ vĩ của Hòn Dấu được lưu giữ qua thăng trầm lịch sử hàng thế kỷ qua. Năm 2009, Hòn Dấu được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận và xếp hạng Di tích-Danh lam thắng cảnh quốc gia.

Hằng năm, cứ vào dịp đầu tháng 2 âm lịch, nhằm ngày giỗ của Nam Hải Thần Vương, không chỉ người dân vạn chài Đồ Sơn, mà đông đảo cư dân ven biển Bắc Bộ lại quần tụ về chốn linh thiêng này cùng nhau tưng bừng mở hội, cầu cho quốc thái, dân an, cầu mong thần Nam Hải luôn che chở, bảo vệ ngư dân có những chuyến biển an toàn, khởi đầu một năm mới mưa thuận, gió hòa, cư dân làm ăn phát đạt...

Đặc biệt, đêm chính hội mồng 9 tháng 2 âm lịch với nghi lễ chính thức diễn ra lúc 23 giờ đêm. Đồ lễ có nhiều thứ, nhưng không thể thiếu các đoàn tàu thuyền bằng mã trang trí rực rỡ được người dân đưa ra làm lễ tại đền. Đồ lễ ở đây không hóa (đốt), mà đến nửa đêm được thả ra biển để tỏ lòng biết ơn của cư dân vạn chài với Nam Hải Thần Vương đã luôn che chở, bảo vệ,…

Với truyền thống lâu đời, lễ hội Hòn Dấu không chỉ gắn với giá trị văn hóa tâm linh của người dân vạn chài Đồ Sơn nói riêng, miền biển Bắc bộ nói chung, mà còn mang tâm nguyện của các tầng lớp nhân dân trong giữ gìn, bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của người miền biển. Thăm Hòn Dấu, du khách còn được tham quan, chiêm ngưỡng cảnh đẹp của hệ thống rừng nguyên sinh, ngọn hải đăng thuộc loại lâu đời nhất Việt Nam.

Được người Pháp xây dựng năm 1898 ở vị trí cao nhất của đảo, hải đăng như một pháo đài cổ sừng sững với đỉnh đèn cao 140m so với mặt nước biển. Tồn tại qua hơn 100 năm, hải đăng Hòn Dấu không chỉ dẫn đường cho tàu bè vào cảng, qua lại trên luồng biển Hải Phòng, mà còn là bảo tàng lịch sử trên đảo. Không có làn nước xanh ngắt, bãi cát trắng mịn màng, nhưng cảnh quan hoang sơ thấm đẫm những câu chuyện huyền bí đã tạo nên sức hút đặc biệt của đảo Hòn Dấu với du khách gần xa.

Có thể bạn quan tâm

Lễ hội Khỏi Kêm mang đậm bản sắc văn hóa độc đáo của người Dao xã Đường Hoa, tỉnh Quảng Ninh.

Độc đáo lễ mở cửa rừng của người Dao

Vào dịp đầu năm, người Dao Thanh Y và người Dao Thanh Phán ở Quảng Ninh có tục lệ làm lễ Khỏi Kêm - lễ cúng rừng (Khỏi là khai, là mở; Kêm là cây, là rừng). Đây là nghi lễ truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Dao địa phương, gắn bó mật thiết với đời sống sản xuất và tín ngưỡng cộng đồng.

Hoạt động tại Lễ hội đền Tống Trân, tỉnh Hưng Yên.

Đền Tống Trân, điểm đến tâm linh và văn hóa đặc sắc

Đền Tống Trân từ lâu đã trở thành điểm đến tâm linh và văn hóa đặc sắc gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp Lưỡng quốc Trạng nguyên Tống Trân, một bậc hiền tài kiệt xuất của đất nước với trí tuệ, nhân cách và đạo đức cao đẹp.

Vẻ đẹp chùa Ông, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên.

Vẻ đẹp đặc sắc chùa Ông

Trong hệ thống di sản văn hóa phong phú của xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên, chùa Ông ở thôn Bình Lương là một trong những công trình tiêu biểu.

Nghi lễ rước nước tại Lễ hội chùa Nhẫm Dương.

Chùa Nhẫm Dương - nơi giữ gìn những giá trị di sản đặc sắc

Trong mạch nguồn văn hóa vùng Đồng bằng Bắc Bộ, lễ hội truyền thống tại chùa Nhẫm Dương (phường Nhị Chiểu, thành phố Hải Phòng) là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian, và là dịp để cộng đồng tìm hiểu về cội nguồn văn hóa, tri ân tiền nhân và giữ gìn những giá trị di sản đặc sắc của dân tộc.

Bánh hú thường xuyên xuất hiện trong các liên hoan ẩm thực tại địa phương.

Dẻo thơm bánh hú Song An

Bánh hú (hay còn gọi là bánh khúc) là món bánh đặc sản dân dã, nổi tiếng tại một số địa phương phía nam tỉnh Hưng Yên, trong đó được biết đến nhiều nhất là tại Song An (phường Vũ Phúc).

Độc đáo những phiên chợ Âm Dương vùng Kinh Bắc

Độc đáo những phiên chợ Âm Dương vùng Kinh Bắc

Những phiên chợ Âm Dương chỉ họp duy nhất một phiên trong năm vào dịp Tết, bắt đầu từ đêm mồng 4 và kết thúc rạng sáng mồng 5 tháng Giêng, là nét văn hóa đặc sắc của vùng quê Bắc Ninh-Kinh Bắc. Chính trong không gian huyền bí ấy, tinh thần cộng đồng được củng cố, vun đắp, tạo nên một mạch nối văn hóa lắng sâu, bền bỉ...

Một số tranh khắc vị La Hán trên vách động Liên Hoa, chùa Phong Phú, tỉnh Ninh Bình.

Gìn giữ, phát huy giá trị Bảo vật quốc gia

Được công nhận là Bảo vật quốc gia đầu năm 2026, 18 tranh khắc trên vách núi đá (ma nhai) 18 vị La Hán tại động Liên Hoa, chùa Phong Phú, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình là hiện vật gốc, độc bản, mang giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của dân tộc.

Phường rối nước Thanh Hải biểu diễn tại Trung tâm Văn hóa Xứ Đông.

Phát huy giá trị nghệ thuật rối nước

Mỗi khi tiếng trống hội vang lên, chú Tễu lại xuất hiện với nụ cười hóm hỉnh, mở đầu cho những câu chuyện dân gian quen thuộc. Những con rối gỗ chuyển động kỳ ảo trên mặt nước không chỉ tái hiện quá khứ mà còn khẳng định sức sống của một di sản văn hóa trong đời sống hôm nay, lặng lẽ, bền bỉ nhưng đầy sức lan tỏa.

Bộ Thánh tượng được đánh giá có niên đại cổ và đẹp nhất trong các bộ đầu rối ở miền bắc.

Giữ gìn giá trị nghệ thuật hát rối chầu Thánh - Ổi lỗi

Mỗi độ xuân về, khi tiếng trống hội vang lên trong không gian linh thiêng của Chùa Đại Bi (xã Nam Trực, tỉnh Ninh Bình), cũng là lúc đánh thức một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc: Hát rối chầu Thánh, còn được gọi với tên cổ là Ổi lỗi.

Một góc thôn Bắc Hoa.

Về Bắc Hoa nghe câu hát sloong hao

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn, là một điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn.

Tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn, tỉnh Ninh Bình.

Độc đáo chùa Long Đọi Sơn

Nằm trên đỉnh núi Đọi, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình, bộ tượng Kim Cương tại chùa Long Đọi Sơn là một di sản đặc biệt quý hiếm, hội tụ đầy đủ các giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tôn giáo và mỹ thuật thời kỳ nhà Lý.

Người dân nhiều địa phương về chợ Viềng mua bán cây cảnh dịp đầu năm.

Nét đẹp chợ Viềng

Đêm mồng 7 rạng sáng mồng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026, giữa làn sương xuân bảng lảng phủ trên những cánh đồng ven đường, khu vực chợ Viềng thuộc hai xã Vụ Bản và Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình lại sáng rực ánh đèn. Dòng người từ khắp các vùng miền đổ về, tạo nên nhịp chuyển động rộn ràng trong không khí đầu xuân.

Các thầy mo thực hiện nghi lễ cúng Tổ Bàn Vương theo phong tục cổ truyền tại Miếu Bàn Vương.

Lễ hội Bàn Vương của đồng bào Dao

Từ bao đời nay, Lễ hội Bàn Vương ở xã Ba Chẽ (Quảng Ninh) là nghi lễ tín ngưỡng thiêng liêng, cũng là dịp để cộng đồng người Dao tưởng nhớ và tôn vinh Tổ tiên Bàn Vương, người đã có công khai thiên lập địa, che chở đồng bào Dao sinh sống, lao động và phát triển.

Hiện còn khoảng 10 hộ dân khu vực cầu Báng vẫn giữ nghề làm bánh chưng truyền thống.

Tết về nhớ bánh chưng cầu Báng

Không biết từ bao giờ, những chiếc bánh chưng ở khu vực Tân Bình (phường Thái Bình, tỉnh Hưng Yên) mang tên gọi thân thuộc bánh chưng cầu Báng. Trước kia, có đến trăm hộ dân nơi đây làm nghề gói bánh chưng. Theo thời gian, dù đã có sự mai một, nhưng vẫn còn đó những gian bếp đỏ lửa, những cư dân địa phương yêu và giữ nghề.

Những niêu cá kho Nhân Hậu chuẩn bị hoàn thành.

Làng cá kho Nhân Hậu vào vụ Tết

Làng cá kho Nhân Hậu, xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình (thuộc thôn Nhân Hậu, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam cũ) từ lâu được nhiều người tiêu dùng biết đến bởi hương vị thơm ngon, đậm đà của món cá kho nơi đây.

Lễ hội dân tộc Sán Dìu ở xã Bình Dân, đặc khu Vân Đồn, Quảng Ninh.

Gìn giữ giá trị văn hóa đặc sắc của người Sán Dìu

Cộng đồng Sán Dìu ở Quảng Ninh hiện nay lưu giữ được những phong tục, tập quán truyền thống đặc sắc, mang đậm nét đẹp văn hóa tinh thần riêng có. Điều này đã góp phần làm phong phú, đậm đà bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc tỉnh biên giới.

Cây đình liệu khổng lồ được trai tráng trong làng rước ra đền Lộng Khê.

Độc đáo Lễ hội đền Lộng Khê

Lễ hội truyền thống đền Lộng Khê (xã A Sào, tỉnh Hưng Yên) đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017. Điểm nhấn độc đáo của lễ hội truyền thống này còn lưu giữ được cho đến ngày nay là tục đốt cây đình liệu khổng lồ, thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài tỉnh.

Vườn hoa bốn mùa tại Thung Nham thu hút du khách.

Thiên đường hoa giữa lòng di sản

Giữa vùng lõi Di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới Tràng An, nơi núi non trùng điệp soi bóng xuống những hồ nước trong xanh, vườn hoa bốn mùa tại Khu du lịch sinh thái Thung Nham (thôn Hải Nham, phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình) được mệnh danh là “thiên đường hoa”, hiện lên như một bức tranh thiên nhiên sống động.

Du khách thả hoa đăng trên sông Lục Đầu.

Hội hoa đăng nơi miền di sản

Hội hoa đăng tại Đền Kiếp Bạc không chỉ là nghi lễ tâm linh cầu quốc thái dân an mà còn là nét văn hóa giàu bản sắc của vùng Đồng bằng sông Hồng. Bên dòng Lục Đầu Giang, hàng vạn ánh đèn hoa đăng như soi chiếu chiều sâu truyền thống, kết nối lịch sử với hiện tại, lòng người với di sản làm lan tỏa những giá trị nhân văn bền vững.

Phía trước chùa Chuông.

Khám phá “Phố Hiến đệ nhất danh thắng” chùa Chuông

Là một trong 17 di tích trọng điểm của Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến (tỉnh Hưng Yên), chùa Chuông nằm tại khu phố Nhân Dục, phường Hiến Nam trở thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách yêu di sản. Ngôi chùa cổ với kiến trúc đặc sắc trong đó hình tượng quả chuông màu vàng gắn trên mái ngói tạo nên dấu ấn riêng.

Chiếu cói An Vũ dày, mềm, dẻo rất được khách hàng ưa chuộng.

Giữ nghề chiếu cói

Làng nghề dệt chiếu cói truyền thống ở An Vũ (xã Phụ Dực, tỉnh Hưng Yên) có lịch sử từ lâu đời. Dù có lúc thăng trầm nhưng đến nay, nghề dệt chiếu vẫn được duy trì, gắn liền với đời sống kinh tế và văn hóa của làng nghề.