Kiến tạo hệ sinh thái sở hữu trí tuệ qua hợp tác chiến lược với WIPO

Sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành tài sản chiến lược của các quốc gia. Sau gần nửa thế kỷ Việt Nam hợp tác cùng Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới - WIPO (từ 1976 đến nay) đã giúp định hình một hệ sinh thái sở hữu trí tuệ ngày càng bài bản.

Các đại biểu của Việt Nam tham dự Đại hội đồng WIPO năm 2023.
Các đại biểu của Việt Nam tham dự Đại hội đồng WIPO năm 2023.

Việt Nam gia nhập WIPO từ năm 1976. Một thập kỷ sau, chuyến thăm của Tổng Giám đốc WIPO Árpád Bogsch (1986) đã mở ra giai đoạn hợp tác toàn diện. Từ đó, nhiều thế hệ lãnh đạo WIPO đã tới Việt Nam, trong đó có ông Francis Gurry (2010, 2017) và sắp tới là Tổng Giám đốc Daren Tang (2025).

Các chuyến công tác không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn góp phần trực tiếp định hình hệ thống sở hữu trí tuệ của Việt Nam, gắn chính sách quốc gia với xu hướng toàn cầu.

Trong mỗi lần làm việc, Bộ Khoa học và Công nghệ đều khẳng định quyết tâm đưa Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong trong ASEAN về đổi mới sáng tạo. Cục Sở hữu trí tuệ đã cụ thể hóa cam kết bằng những dự án thiết thực: số hóa dữ liệu, đào tạo nhân lực, xây dựng mạng lưới các Trung tâm Hỗ trợ Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (TISC).

Một số thành quả hợp tác nổi bật, đem lại nhiều kết quả rõ nét có thể kể đến là lần đầu tiên, lĩnh vực sở hữu trí tuệ được xác định là một nội dung trọng yếu trong Chiến lược phát triển quốc gia, thông qua việc ban hành Chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030; Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2025 cho thấy, Việt Nam xếp hạng 44/139 nền kinh tế, đứng thứ 2/37 trong nhóm quốc gia thu nhập trung bình thấp.

Trong 15 năm liền, Việt Nam luôn có kết quả đổi mới sáng tạo cao hơn so với mức độ phát triển, cho thấy hiệu quả trong việc chuyển các nguồn lực đầu vào thành kết quả đầu ra đổi mới sáng tạo. Việt Nam là một trong 3 quốc gia (Trung Quốc, Việt Nam, Ethiopia) có tốc độ tăng trưởng năng suất lao động nhanh nhất giai đoạn 2014-2024.

Từ năm 2022, Việt Nam thí điểm bộ chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII), và đến năm 2023 chính thức công bố toàn quốc. Đây là mô hình đo lường đổi mới sáng tạo địa phương đầu tiên trong khu vực, được WIPO đánh giá cao và khuyến nghị nhân rộng sang các quốc gia khác. PII giúp phản ánh bức tranh năng lực đổi mới của từng tỉnh/thành, tạo cơ sở để địa phương hoạch định chính sách sát thực tiễn hơn; Chuyển đổi số quản lý: Cục Sở hữu trí tuệ vận hành hệ thống IPAS, số hóa hơn 600.000 hồ sơ sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp; phát triển hơn 50 trung tâm TISC;

Việt Nam đã tham gia 15 điều ước quốc tế về sở hữu trí tuệ, trong đó tiêu biểu là: Hiệp ước Hợp tác sáng chế (1993), Nghị định thư Madrid (2006), Thỏa ước La Hay (2019) giúp doanh nghiệp mở rộng bảo hộ sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp ra thị trường toàn cầu với thủ tục đơn giản, nhanh chóng….

Những thành quả này cho thấy rõ vai trò “kiến tạo” của Bộ Khoa học và Công nghệ trong quá trình đưa sở hữu trí tuệ trở thành công cụ thúc đẩy tăng trưởng.

Việt Nam không chỉ dừng ở vai trò thụ hưởng hỗ trợ từ WIPO mà còn ngày càng chủ động tham gia tích cực vào các ủy ban chuyên môn của WIPO. Việt Nam đã từng giữ trọng trách tại WIPO: Chủ tịch Ủy ban Điều phối (2014-2015), Chủ tịch Đại hội đồng (2018-2019). Gần đây, Việt Nam tham gia hội nghị ngoại giao thông qua văn kiện quốc tế về nguồn gen, tri thức truyền thống và hiệp ước Luật kiểu dáng công nghiệp.

Để có được vị thế đó, Việt Nam đã dựa trên hai trụ cột căn bản là thể chế và nguồn nhân lực. Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò tham mưu chiến lược, đồng bộ hóa luật pháp quốc gia với chuẩn mực quốc tế. Chiến lược Sở hữu trí tuệ đến 2030 đặt sở hữu trí tuệ thành cấu phần của chiến lược phát triển quốc gia; các hệ thống PCT, Madrid, La Hay giúp doanh nghiệp giảm chi phí và thủ tục khi mở rộng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ra toàn cầu. Cục Sở hữu trí tuệ triển khai IPAS, nâng cao chất lượng thẩm định và quản trị đơn-tạo sự minh bạch và niềm tin.

Về nguồn nhân lực, WIPO đã hỗ trợ hàng trăm lượt cán bộ Việt Nam qua học bổng, tập huấn. Cục Sở hữu trí tuệ phối hợp mở rộng mạng lưới TISC, lan tỏa kỹ năng sở hữu trí tuệ tới viện, trường, doanh nghiệp. Tới đây, việc phát triển đội ngũ chuyên gia về thẩm định, định giá và thương mại hóa tài sản trí tuệ sẽ là chìa khóa để biến tri thức thành giá trị kinh tế.

Có thể thấy, từ chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo WIPO năm 1986 đến nay, hợp tác Việt Nam-WIPO đã trở thành mối quan hệ đối tác chiến lược, toàn diện. Với sự quan tâm, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự dẫn dắt của Bộ Khoa học và Công nghệ và sự triển khai của Cục Sở hữu trí tuệ, Việt Nam không chỉ củng cố vị thế trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu, mà còn xây dựng hệ sinh thái sở hữu trí tuệ hiện đại, gắn liền với phát triển kinh tế-xã hội.

Có thể bạn quan tâm

"Concert quốc gia: Tổ quốc trong tim" hướng tới xây dựng thương hiệu văn hóa-nghệ thuật có bản sắc riêng. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

“Khơi thông” bản quyền để phát triển công nghiệp văn hóa

Khi bản quyền được xác định rõ, dữ liệu minh bạch và cơ chế bảo vệ đủ hiệu quả, mỗi sáng tạo văn hóa nghệ thuật mới thật sự có cơ hội trở thành một tài sản giá trị để có thể được đầu tư, mở rộng sang những thị trường, mô hình kinh doanh mới và là nguồn lực trở lại nuôi những sáng tạo mới.

Ký kết hợp tác giữa hai đơn vị. (Ảnh: HNV)

Ký kết hợp tác chiến lược, thúc đẩy sáng tạo số và ứng dụng AI trong giáo dục Việt Nam

Với việc ký kết hợp tác chiến lược này, NIC trở thành đối tác hàng đầu của Canva tại Việt Nam trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực số cho ngành giáo dục. Việc hợp tác hướng tới ba mục tiêu trọng tâm, thể hiện tinh thần đồng hành giữa Nhà nước và doanh nghiệp công nghệ vì sự phát triển bền vững của nền giáo dục.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương đã có buổi làm việc với Giám đốc điều hành bộ phận Open Government Products thuộc Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore (GovTech) Lý Hồng Nghị.

Thúc đẩy những định hướng hợp tác chiến lược về khoa học, công nghệ đi vào thực tiễn

Làm việc với Giám đốc điều hành bộ phận Open Government Products thuộc Cơ quan Công nghệ Chính phủ Singapore (GovTech) Lý Hồng Nghị, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết, đào tạo nhân lực; phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đều là những vấn đề Việt Nam ưu tiên và mong muốn Singapore chia sẻ kinh nghiệm.

Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội thực hành trên hệ thống thiết bị đo kiểm phục vụ đào tạo, nghiên cứu IoT và bán dẫn. (Ảnh: VNU)

Làm chủ công nghệ, tăng sức cạnh tranh

Hành lang chính sách cho phát triển công nghệ chiến lược đang từng bước được hoàn thiện, cùng với cơ chế đặt hàng, tài trợ, thử nghiệm và hỗ trợ doanh nghiệp. Vấn đề hiện nay là đưa các cơ chế đó vào thực tiễn, tạo ra sản phẩm cụ thể, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Các diễn giả tham dự hội thảo “Chuyển đổi số trong khu vực công: Kiến tạo hạ tầng bền vững và bảo đảm an ninh dữ liệu hướng đến mục tiêu tăng trưởng quốc gia”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Chuyển đổi số khu vực công: Làm chủ dữ liệu, kiến tạo hạ tầng bền vững

Chuyển đổi số khu vực công đang chuyển từ số hóa quy trình sang quản trị dựa trên dữ liệu. Cùng với hạ tầng có khả năng kết nối, chia sẻ và mở rộng, bảo đảm an ninh dữ liệu và năng lực phục hồi sau sự cố đang trở thành những điều kiện nền tảng để nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực tăng trưởng.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.

Kết nối chuyên gia trí tuệ nhân tạo toàn cầu để giải bài toán Việt Nam

Mạng lưới chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam toàn cầu được hình thành không chỉ để tập hợp trí thức người Việt trong và ngoài nước, mà còn mở ra cơ chế để các chuyên gia trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán cụ thể, phát triển sản phẩm trí tuệ nhân tạo có ý nghĩa chiến lược đối với đất nước.

Tọa đàm “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường Khoa học và Nhân văn tổ chức.

Hệ sinh thái hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ

Tọa đàm khoa học “Định hướng nội dung khung chính sách hỗ trợ quản trị tài sản trí tuệ thuộc các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo Việt Nam” do Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn vừa tổ chức kỳ vọng cung cấp thêm luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình hoàn thiện chính sách sở hữu trí tuệ.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. (Ảnh: DUY LINH)

Luật sửa đổi 4 luật lĩnh vực khoa học-công nghệ: Cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp

Luật tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, hoàn thiện cơ sở pháp lý cho phát triển hạ tầng viễn thông phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, kinh tế gắn với quốc phòng-an ninh.

Ảnh thiết kế có yếu tố AI.

Tăng tốc chặng đường cuối, hướng tới chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026

Từ hơn 4.000 cá thể gấu nuôi nhốt năm 2005, đến nay cả nước còn 206 cá thể, phần lớn trong đó bị nuôi nhốt hơn 20 năm, sức khỏe suy giảm và cần được đưa đến các cơ sở cứu hộ. Việc hoàn thành mục tiêu chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026 đang bước vào chặng đường cuối, nhưng cũng là giai đoạn nhiều thách thức.