Tuy nhiên, để mạch chảy ấy thông suốt từ ngân hàng đến tận tay người nông dân, hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp, vẫn cần tháo gỡ rào cản về cơ chế bằng nhiều giải pháp đột phá và đồng bộ.
Bài 1: Bệ đỡ vốn để nông nghiệp “cất cánh”
Trong hành trình chuyển từ sản xuất nhỏ sang nông nghiệp hiện đại, dòng vốn tín dụng đã trở thành động lực để người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ, mở rộng sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản.
Dòng vốn mở đường cho sản xuất lớn
Giữa những đồi cà-phê trải dài ở xã Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk, ông Vũ Đại Dũng đang tất bật cùng công nhân kiểm tra hệ thống tưới tự động trong vườn cây rộng khoảng 80 ha. Nhiều năm gắn bó với cà-phê, sầu riêng và các loại cây xen canh, ông hiểu rằng muốn nông nghiệp phát triển bền vững thì không thể tiếp tục theo lối mòn cũ. Hiện vùng trồng của gia đình ông đang được duy trì sản xuất từ nguồn vốn khoảng 12 tỷ đồng của một ngân hàng. Khoản này được sử dụng đầu tư công nghệ tưới tự động, mua vật tư sản xuất và duy trì vận hành vườn cây. Theo ông Dũng, riêng hệ thống tưới đã tiêu tốn khoảng 60-70 triệu đồng/ha nhưng giúp tiết kiệm nước, giảm nhân công và nâng cao hiệu quả sản xuất rõ rệt.
Không chỉ hộ nông dân, nhiều doanh nghiệp sản xuất cũng đang tìm thấy “đòn bẩy” từ dòng vốn tín dụng. Bà Nguyễn Thị Dung, Giám đốc Công ty Sản xuất thương mại dịch vụ Việt Thắng (chuyên sản xuất giày dép) cho biết, nguồn vốn trung và dài hạn từ ngân hàng đã giúp doanh nghiệp đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, giảm tiêu hao nhiên liệu, giảm chi phí giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm. Từ những thay đổi đó, công suất nhà máy tăng từ 3 triệu lên 6 triệu đôi sản phẩm/năm, góp phần mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu. Doanh nghiệp cũng đầu tư các thiết bị tiết kiệm năng lượng, tái cấu trúc sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh theo hướng phát triển bền vững. Nguồn vốn ngân hàng không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn là “đòn bẩy” để doanh nghiệp bứt phá.
Ở nhiều vùng nông thôn, dòng vốn cũng giúp người dân chuyển dịch sang phương thức sản xuất quy mô lớn hơn. Hộ ông Trần Văn Thân tại xã Ea Kar vay 3 tỷ đồng để chăm sóc cà-phê tái canh, trồng sầu riêng và cải tạo ao nuôi cá trên diện tích 7 ha. Trong khi đó, hộ ông Nguyễn Văn Anh Tuấn vay 4 tỷ đồng để phát triển mô hình chăn nuôi heo quy mô 1.200 con/lứa. Đằng sau những khoản vay ấy chính là sự thay đổi về tư duy sản xuất. Người dân không chỉ vay để “cầm cự” qua mùa vụ mà đã tính tới đầu tư dài hạn, ứng dụng công nghệ và nâng chất lượng sản phẩm.
Thực tế tại Đắk Lắk cho thấy, tín dụng nông nghiệp đang giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Tại Agribank chi nhánh Đắk Lắk, đơn vị chủ lực trong đầu tư “Tam nông”, dòng vốn được ưu tiên chảy vào các lĩnh vực lõi. Tính đến ngày 31/3, tổng dư nợ chi nhánh đạt 25.112 tỷ đồng, tỷ trọng cho vay nông nghiệp, nông thôn luôn duy trì hơn 80%. Trong đó, dư nợ dành cho sản xuất nông, lâm, thủy sản đạt gần 9.100 tỷ đồng, chiếm hơn 36%; thu mua, chế biến nông sản hơn 10.066 tỷ đồng, chiếm hơn 40% tổng dư nợ. Ông Võ Tiến Nam, Phó Giám đốc Agribank chi nhánh Đắk Lắk khẳng định: “Chúng tôi áp dụng lãi suất thấp hơn từ 0,5-1% so với các lĩnh vực khác, triển khai các gói tín dụng linh hoạt như cho vay hạn mức quy mô nhỏ với thời hạn đến 36 tháng để người dân chủ động nguồn vốn”.
Khi tín dụng đồng hành cùng chuỗi giá trị
Trước đây, sản xuất nông nghiệp chủ yếu dừng ở khâu trồng trọt thì nay yêu cầu đặt ra phải phát triển theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với chế biến, thương mại và xuất khẩu. Chính vì vậy, vai trò của dòng vốn cũng thay đổi theo hướng không chỉ phục vụ một vụ mùa mà phải đồng hành với cả chuỗi sản xuất. Tại Gia Lai, hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ Nam Yang đang từng bước xây dựng mô hình sản xuất cà-phê đặc sản, hữu cơ gắn với chế biến sâu. Từ nguồn vốn hỗ trợ ban đầu gần 8 tỷ đồng, hợp tác xã đã đầu tư nhà xưởng, thiết bị chế biến và phát triển sản phẩm OCOP. Hiện hợp tác xã có 5 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Theo ông Nguyễn Tấn Công, Chủ tịch Hội đồng quản trị hợp tác xã, khi bước sang giai đoạn phát triển giá trị cao hơn thì nhu cầu vốn cũng tăng rất nhanh. Chỉ riêng việc thu mua nguyên liệu cho hơn 100 hội viên với khoảng 200ha liên kết đã cần nguồn vốn lưu động lớn. Cùng với đó, yêu cầu đầu tư cho sản xuất hữu cơ, xây dựng thương hiệu, tiêu chuẩn hóa quy trình canh tác hay phát triển chế biến sâu đều cần nguồn vốn dài hạn và ổn định hơn.
Ở Đắk Lắk, hợp tác xã Nông nghiệp Xanh đang vận hành mô hình xuất khẩu sầu riêng tươi và chế biến cấp đông với sản lượng hàng nghìn tấn mỗi năm. Tuy nhiên, để duy trì chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường xuất khẩu, hợp tác xã phải đầu tư đáng kể cho nhà xưởng, công nghệ, quy trình kiểm soát chất lượng và xử lý môi trường. Không chỉ vậy, yêu cầu về mã số vùng trồng, kiểm soát dư lượng hóa chất hay truy xuất nguồn gốc đang buộc các hợp tác xã và nông dân phải thay đổi toàn diện phương thức sản xuất. Đây là quá trình cần rất nhiều vốn nhưng khả năng tiếp cận tín dụng của các mô hình hợp tác xã vẫn còn hạn chế.
Theo đại diện lãnh đạo Agribank chi nhánh Đắk Lắk, ngân hàng hiện đang ưu tiên vốn cho các hợp tác xã có quản trị minh bạch, dự án khả thi và phương án sản xuất rõ ràng. Đồng thời, nhiều chương trình tín dụng xanh cũng được triển khai nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất bền vững, giảm phát thải và phát triển kinh tế tuần hoàn. Cụ thể, Agribank Đắk Lắk đang triển khai gói 30.000 tỷ đồng cho các dự án xanh và 60.000 tỷ đồng cho hạ tầng, công nghệ số. Các chương trình như “Đồng hành cùng doanh nghiệp xuất nhập khẩu” với quy mô 35.000 tỷ đồng và 100 triệu USD đang mở ra cơ hội để nông sản Đắk Lắk như cà-phê, sầu riêng đi sâu vào thị trường quốc tế.
Thực tế cho thấy khi nông nghiệp đang bước vào giai đoạn phát triển theo chuỗi giá trị thì nhu cầu vốn cũng trở nên lớn hơn, dài hạn hơn và phức tạp hơn rất nhiều. Từ nhu cầu xây kho cấp đông, đầu tư công nghệ chế biến, phát triển kinh tế tuần hoàn đến việc mở rộng liên kết với nông dân, tất cả đều cần những dòng vốn đủ dài hơi. Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục tháo gỡ các rào cản về cơ chế tín dụng để dòng vốn thật sự “hòa nhịp” cùng tiến trình hiện đại hóa nông nghiệp.
(Còn nữa)
![[Video] Tiền gửi ngân hàng lập kỷ lục](https://cdn.nhandan.vn/images/AFGUXNWdXbQ2IMTKAyr7cnXtgds9B1pQsC_9omkdrH7A0RU-fLSkzkDnMz5Upr3I/6.png.avif)
