Nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh

Tỉnh Đồng Tháp có diện tích gần 6.000km2 với số dân hơn 4,2 triệu người, không gian trải dài từ biên giới giáp với Campuchia, nơi đầu nguồn sông Tiền đến Biển Đông. Tỉnh có không gian kinh tế rộng lớn, năng lực cạnh tranh cao và điều kiện thuận lợi để phát huy thế mạnh công nghiệp, xuất khẩu và nông nghiệp hàng hóa; tăng cường liên kết hạ tầng giao thông, phát triển kinh tế biển.

Hiện tại, địa phương tập trung xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh. Bởi, Đồng Tháp có điều kiện tạo chuỗi giá trị giữa vùng nguyên liệu và vùng chế biến, giữa sản xuất nông nghiệp và công nghiệp hỗ trợ, gia tăng giá trị xuất khẩu; tạo ra giá trị vượt trội, vươn lên; phát triển mạnh mẽ, toàn diện, bền vững trong giai đoạn lịch sử mới.

Nền tảng để vươn lên

Giai đoạn 2020-2025, nông nghiệp Đồng Tháp tiếp tục khẳng định vai trò là trụ cột của nền kinh tế, đóng góp quan trọng vào bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và xuất khẩu nông sản. Sản lượng lương thực duy trì ổn định khoảng 4 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu nông-thủy sản năm 2025 ước đạt 2,4 tỷ USD, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh.

Cơ cấu ngành nông nghiệp chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế giảm từ 38% năm 2020 xuống còn 34,9% năm 2025, phản ánh xu hướng phát triển theo chiều sâu, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Tỉnh tập trung cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp theo hướng sinh thái, bền vững; hình thành và phát triển các ngành hàng chủ lực như: Lúa gạo, trái cây, thủy sản, hoa kiểng, sen. Tỉnh từng bước hình thành các mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp phát thải thấp; cơ giới hóa, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong nông nghiệp được đẩy mạnh.

Ông Trần Văn Cảnh, thường trú ở xã Hội Cư, tỉnh Đồng Tháp canh tác 2,5 ha lúa ở xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp. Đứng nhìn công nhân điều khiển thiết bị bay không người lái (drone) phun phân bón cho ruộng lúa của mình, ông Cảnh cho biết: “Vài năm trở lại đây, máy móc và công nghệ dần thay sức người trong canh tác nông nghiệp, nông dân trồng lúa không còn vất vả như trước. Từ làm đất, xuống giống, rải phân, phun thuốc, thu hoạch và vận chuyển lúa đều có máy móc”.

Khu vực nông thôn của tỉnh Đồng Tháp có nhiều chuyển biến tích cực, ngày càng khang trang, hiện đại. Trong đó, kết cấu hạ tầng nông thôn tiếp tục được quan tâm đầu tư theo hướng đồng bộ, từng bước hiện đại hóa, đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất, nâng cao đời sống người dân. Các tuyến đường xã được cứng hóa, bảo đảm xe cơ giới 4 bánh đến được trung tâm xã. Giai đoạn 2020-2025, tỉnh Đồng Tháp hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới cấp tỉnh.

Nông dân Đồng Tháp từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Ước năm 2025, số lao động trong lĩnh vực nông-lâm-thủy sản là hơn 600.000 người, chiếm 31% trong cơ cấu lao động của tỉnh. Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo của tỉnh tăng dần qua các năm và số lao động được đào tạo có văn bằng, chứng chỉ tăng nhanh. Phong trào xây dựng “Người nông dân chuyên nghiệp”, “Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi” được triển khai rộng khắp và trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy nông dân tích cực tham gia các tổ chức kinh tế hợp tác, mạnh dạn ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển đổi số và thương mại điện tử trong sản xuất, tiêu thụ nông sản.

Chú trọng chiều sâu và bền vững

Thời gian tới, tỉnh Đồng Tháp xác định phát triển nền nông nghiệp theo hướng sinh thái, hình thành các vùng chuyên canh theo tiêu chuẩn xuất khẩu; kết nối giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Xây dựng nông thôn hiện đại, thịnh vượng; hệ thống kết cấu hạ tầng bảo đảm kết nối đồng bộ, phát triển hài hòa với đô thị. Hình thành lực lượng nông dân văn minh có trình độ, có tinh thần hợp tác, trách nhiệm và khả năng ứng phó tốt với các biến động thị trường, biến đổi khí hậu.

Đồng chí Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp cho biết, địa phương sẽ tập trung nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy trong phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới; tổ chức sản xuất, phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, hình thành các vùng chuyên canh; áp dụng quy trình bền vững đối với các ngành hàng chủ lực của tỉnh. Phát triển nông thôn hiện đại gắn với đô thị hóa phù hợp với điều kiện của tỉnh Đồng Tháp như: Tổ chức quy hoạch nông thôn, trong đó hình thành các trung tâm phát triển tại các địa bàn gắn với lợi thế của từng vùng; hoàn thiện hạ tầng nông thôn, kết nối với đô thị; xây dựng đội ngũ nông dân văn minh, tri thức, chuyên nghiệp thông qua đào tạo, bồi dưỡng, chuyển giao khoa học-kỹ thuật.

Chương trình hành động số 03 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định: Phát triển nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, công nghệ cao, gắn với công nghiệp chế biến, chuỗi giá trị và thị trường xuất khẩu. Cơ cấu nông nghiệp theo hướng xanh, hiện đại, bền vững, đa giá trị; thúc đẩy sản xuất tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu, hình thành các vùng nguyên liệu tập trung; nhân rộng các mô hình liên kết, hợp tác có hiệu quả gắn với chuyển đổi số nông thôn và phát triển du lịch nông nghiệp; tạo điều kiện thuận lợi để nông dân liên kết sản xuất theo chuỗi, làm vệ tinh cho doanh nghiệp lớn hoặc phát triển thành doanh nghiệp tư nhân, góp phần hình thành lực lượng sản xuất mới trong nông nghiệp.

Theo đồng chí Ngô Chí Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp, địa phương xác định nông nghiệp là nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của tỉnh, cơ cấu lại ngành nông nghiệp một cách toàn diện, bảo đảm phát huy tối đa giá trị sản phẩm bằng hàm lượng công nghệ cao và chuỗi sản xuất chế biến tuần hoàn. Đồng Tháp thực hiện đề án “Xây dựng tỉnh Đồng Tháp tiên phong về nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”, trong đó địa phương tập trung tổ chức lại không gian phát triển của từng vùng sinh thái, gắn kết chặt chẽ với thị trường, công nghiệp chế biến và hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật tương ứng.

Đồng Tháp ưu tiên phát triển vùng Đồng Tháp Mười và các địa phương đầu nguồn sông Tiền thành trung tâm sản xuất lúa gạo, sen, thủy sản nước ngọt; hình thành các vùng nguyên liệu quy mô lớn, cơ giới hóa đồng bộ, ứng dụng quy trình canh tác tiên tiến; đầu tư xây dựng khu chế biến gạo tại Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Thường Phước. Đối với ngành hàng thủy sản, quy hoạch mở rộng nuôi trồng tại các khu vực có điều kiện thuận lợi, phát triển các vùng nuôi tập trung, công nghệ cao, an toàn sinh học, đưa Đồng Tháp trở thành trung tâm giống cá nước ngọt chất lượng cao, trung tâm chế biến sâu và xuất khẩu cá tra hàng đầu cả nước. Địa phương cơ cấu lại các vùng trồng cây ăn trái chủ lực như: Sầu riêng, xoài, mít, nhãn, ổi... theo hướng nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu. Đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP; khuyến khích đầu tư công nghệ bảo quản, chế biến sau thu hoạch để nâng cao giá trị gia tăng. Nâng tầm làng hoa Sa Đéc trở thành trung tâm hoa kiểng công nghệ cao của cả nước, kết hợp sản xuất với nghiên cứu, lai tạo giống mới và phát triển du lịch…

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới sẽ được tỉnh xây dựng theo chiều sâu, bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống ở nông thôn, phổ cập kiến thức về chuyển đổi số, nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) cho nông dân; phát huy hiệu quả mô hình “Hội quán”, xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, có tư duy kinh tế và kỹ năng quản trị hiện đại, hướng đến xây dựng các xã nông thôn mới nâng cao, hiện đại.