Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)
Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Năm 2025 chứng kiến sự thay đổi đáng kể cục diện cuộc xung đột kéo dài gần 4 năm ở Ukraine, chủ yếu do những điều chỉnh chính sách của Mỹ sau khi Tổng thống Donald Trump quay lại Nhà trắng. Từ đầu năm 2026 đến nay, các nỗ lực ngoại giao vẫn diễn ra dồn dập giữa Mỹ, Ukraine và châu Âu. Tuy vậy, thực tế giao tranh gia tăng trên chiến trường, cùng những toan tính lợi ích chiến lược, sự nghi kỵ và thiếu vắng lòng tin giữa các bên đang ngăn cản nỗ lực hòa giải. Ukraine phải chống chọi với một mùa đông khắc nghiệt, buộc phải ban bố tình trạng khẩn cấp trong lĩnh vực năng lượng do ảnh hưởng của các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở năng lượng. Từ tháng 10/2025 đến nay, tình trạng mất điện trên diện rộng đã diễn ra liên tục trên khắp đất nước bên bờ Biển Đen.

Giữa lúc các tuyên bố ngừng bắn rời rạc được đưa ra và các cuộc giao tranh tiếp diễn khốc liệt tại một số khu vực, những nỗ lực đối thoại vẫn được thúc đẩy trên mặt trận ngoại giao nhưng chưa thể vượt qua được bất đồng lớn nhất và cũng là “giới hạn đỏ” của cả Nga lẫn Ukraine: Vấn đề lãnh thổ. Tổng thống Nga Vladimir Putin yêu cầu Kiev rút quân khỏi các vùng đất ở miền đông và miền nam Ukraine như một điều kiện tiên quyết cho mọi cuộc thảo luận ngừng bắn. Trái lại, phía Ukraine bác bỏ bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào bị áp đặt bằng vũ lực; đồng thời nhiều lần nêu rõ, việc nhượng lại lãnh thổ là điều không thể thương lượng.

Những lập trường đối lập hoàn toàn này khiến việc đạt được một thỏa thuận làm hài lòng cả hai bên là điều rất khó khăn. Đây cũng là lý do mà kế hoạch hòa bình gồm 28 điểm Mỹ từng đề xuất hồi tháng 11/2025, hiện đã được rút gọn còn 20 điểm, vẫn chưa được các bên thông qua. Đó là chưa kể, các nhà lãnh đạo Nga và Ukraine cũng chịu nhiều sức ép chính trị nội bộ và sẽ đối mặt rủi ro chính trị nếu nhượng bộ quá nhiều trong vấn đề chủ quyền lãnh thổ.

Tiến trình hòa bình không chỉ phụ thuộc vào quyết định của Nga và Ukraine, mà còn bị chi phối bởi lợi ích chiến lược phức tạp của các bên liên quan, cụ thể là Mỹ và Liên minh châu Âu (EU). Có thể thấy rõ điều này qua những tranh cãi chung quanh kế hoạch hòa bình gồm 28 điểm mà Washington đề xuất. Lo ngại rằng kế hoạch chứa đựng những yếu tố có lợi cho Nga, EU đã khẩn trương xúc tiến các nỗ lực ngoại giao với Ukraine và cùng đưa ra các chỉnh sửa đối với kế hoạch. Tuy nhiên, Nga phản đối kế hoạch được chỉnh sửa này; cho rằng chưa đáp ứng được các quan ngại của Moskva và còn nhiều điểm khác biệt so với lập trường của Moskva. EU lo ngại tình hình an ninh châu Âu sẽ bị tác động nghiêm trọng bởi cục diện cuộc xung đột ở Ukraine, còn Mỹ thì muốn nhanh chóng tiến tới kết thúc xung đột để tiết kiệm nguồn lực hỗ trợ Kiev, ưu tiên lợi ích của Xứ Cờ hoa. Với sức ảnh hưởng lớn đối với cấu trúc an ninh châu Âu và trật tự quốc tế, cuộc chiến ở Ukraine rõ ràng không phải là câu chuyện của riêng Moskva và Kiev.

Dù duy trì quan điểm cứng rắn, Nga mới đây vẫn để ngỏ cánh cửa đối thoại để giải quyết xung đột. Điện Kremlin nêu rõ, dư địa để đạt thỏa thuận đang thu hẹp và đã đến lúc Ukraine cần đưa ra những quyết định chính trị phù hợp nhằm thúc đẩy tiến trình giải quyết xung đột.

Nhiều kịch bản được đưa ra về tình hình Ukraine năm 2026, trong đó có kịch bản cho rằng, Mỹ sẽ gia tăng sức ép buộc hai bên nhanh chóng “xuống thang” căng thẳng và có thể xuất hiện một lệnh ngừng bắn tạm thời. Điều này cũng dễ xảy ra trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ đang đến gần và những tổn thất của các bên trên chiến trường liên tục gia tăng. Khe cửa cho các cuộc thương lượng vẫn đang hé mở, dấy lên hy vọng về tìm lối thoát cho cuộc chiến dai dẳng và tốn người, tốn của này.

Có thể bạn quan tâm

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế. 

Ảnh chụp ngày 3/3/2026 cho thấy tình trạng hư hại của Cung điện Golestan tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX)

Bài toán bảo vệ di sản trong bối cảnh xung đột liên tục bùng phát

Di sản văn hóa phản ánh bản sắc được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của một cộng đồng và rộng hơn là cả nhân loại. Tuy nhiên, hàng loạt cuộc xung đột liên tiếp nổ ra thời gian qua đã tàn phá, thậm chí xóa sổ nhiều di sản mà người dân trân trọng, gìn giữ và bảo vệ từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách của mọi quốc gia. (Ảnh minh họa: TTXVN)

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là ưu tiên cấp bách toàn cầu

Môi trường số giúp trẻ em tiếp cận kiến thức, học tập, giao lưu và hội nhập cộng đồng một cách nhanh chóng, cũng như phát huy khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, giữa “biển” thông tin đó, trẻ em cần được hướng dẫn và trang bị kiến thức để có thể chọn lọc những gì bổ ích, tránh xa những nhân tố độc hại.

Người dân Iran tuần hành sau khi có lệnh ngừng bắn tại Tehran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Những “sứ giả hòa bình"

Khi thế giới chú tâm quan sát từng diễn biến trong quá trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran với câu hỏi liệu một thỏa thuận có thể được ký hay không, thì một số quốc gia như Qatar và Pakistan lựa chọn không đứng ngoài cuộc.