Khai thác tài nguyên địa mạo phục vụ du lịch địa sinh thái

Tài nguyên địa mạo là khái niệm thường được sử dụng trong giới nghiên cứu địa lý-địa chất, hiện nay được khẳng định là một trong những nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch.

Cụm tài nguyên địa mạo Cù Lao Chàm. (Ảnh: ĐẶNG VĂN BÀO)
Cụm tài nguyên địa mạo Cù Lao Chàm. (Ảnh: ĐẶNG VĂN BÀO)

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Văn Bào, Chủ tịch Hội Đệ tứ-Địa mạo Việt Nam, địa hình bề mặt Trái đất đã được con người sử dụng trong các hoạt động phát triển với nhiều mục đích khác nhau, trong đó có các hoạt động tham quan thắng cảnh (du lịch).

Tuy nhiên, đến cuối thế kỷ 20, địa hình mới được xem là tài nguyên thiên nhiên và được mang tên là tài nguyên địa mạo. Tài nguyên địa mạo bao gồm những dạng địa hình tự nhiên đặc sắc như núi, hang động, thác nước, bờ biển… có giá trị cảnh quan, du lịch, giáo dục và nghiên cứu.

Một số tài nguyên địa mạo nổi tiếng ở Việt Nam như: Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Quần đảo Cát Bà (Hải Phòng) là những di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận, với hàng nghìn đảo đá vôi có hình thù độc đáo, tạo thành một quần thể trên biển hiếm thấy, đã và đang được khai thác hiệu quả. Đây là dạng địa hình tiêu biểu cho quá trình tiến hóa địa chất-địa mạo lâu dài và mang giá trị nổi bật toàn cầu.

Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Trị) là khu vực đặc sắc với hệ thống hang động đá vôi đồ sộ, trong đó có Sơn Đoòng là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới; thể hiện rõ nét các quá trình kiến tạo, phong hóa và lắng đọng qua hàng trăm triệu năm.

Cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang) là công viên địa chất toàn cầu đầu tiên của Việt Nam có địa hình núi đá vôi hùng vĩ, hẻm vực sâu và các dấu tích hóa thạch cổ sinh vật.

Mũi Né-Bàu Trắng (Lâm Đồng) nổi tiếng với đồi cát đỏ và đồi cát trắng là dạng địa hình cát bay hiếm gặp. Cảnh quan nơi đây thay đổi theo gió, tạo nên vẻ đẹp độc đáo và là điểm đến hấp dẫn đối với du khách, các nhà nghiên cứu về sa mạc hóa…

Nhiều vùng có giá trị địa mạo đặc sắc đang được nghiên cứu như đới bờ biển Đà Nẵng- Quảng Ngãi; gần đây đã xác định 46 đơn vị địa mạo trong khu vực này, gồm cả địa hình lục địa, đảo và đáy biển ven bờ; được tổ hợp thành 33 cụm tài nguyên địa mạo với đặc trưng phong phú về nguồn gốc như núi lửa, địa hình đá vôi bị hòa tan tạo nên các hang động, hố sụt và thung lũng…

Các cụm tài nguyên địa mạo tiêu biểu ở đây như bán đảo Sơn Trà, các cụm đảo Lý Sơn, Cù Lao Chàm, Ngũ Hành Sơn,… không chỉ nổi bật về mặt cảnh quan, mà còn là “bảo tàng ngoài trời” cho nghiên cứu địa chất, địa mạo, sinh học và lịch sử-văn hóa bản địa.

Hầu hết các di sản thiên nhiên thế giới, công viên địa chất toàn cầu UNESCO của thế giới và Việt Nam đều gắn với tài nguyên địa mạo, nhưng khái niệm này chủ yếu được giới khoa học sử dụng, còn nhận thức trong cộng đồng vẫn hạn chế.

Nhiều khu vực có cảnh quan địa hình độc đáo bị lãng quên hoặc khai thác thiếu bền vững dẫn đến suy thoái, thậm chí mất mát không thể phục hồi. Một trong những hướng tiếp cận bắt kịp xu thế phát triển bền vững là du lịch địa sinh thái (Geoecotourism) - khái niệm mới xuất hiện trên thế giới cũng như mới được đề cập ở Việt Nam gần đây.

Theo Thạc sĩ, nghiên cứu sinh Phạm Thị Phương Nga, Khoa Địa lý, Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, du lịch địa sinh thái là sự kết hợp giữa du lịch địa học và du lịch sinh thái, không chỉ giúp du khách thưởng ngoạn cảnh quan, mà còn nâng cao hiểu biết về các quá trình của Trái đất trong quá khứ và hiện tại, quá trình hình thành các cảnh quan thiên nhiên đặc sắc...; đồng thời chú ý tới giáo dục bảo vệ môi trường, bảo tồn di sản địa học, hệ sinh thái gắn kết với sinh kế cộng đồng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Kinh Bắc, Khoa Địa lý, Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội khuyến nghị: “Muốn phát triển du lịch địa sinh thái hiệu quả, bền vững, công tác quản lý và đầu tư cần đặt vấn đề bảo tồn đi trước khai thác. Không để cảnh quan bị hủy hoại trước khi người dân và du khách kịp nhận thức về giá trị của nó khiến ngành du lịch bị ảnh hưởng, lâu dài sẽ gây nên thiên tai, thiệt hại về môi trường”.

Trên cơ sở nguồn tài nguyên địa mạo đa dạng và phong phú trải khắp các vùng miền, có thể thấy Việt Nam sở hữu tiềm năng lớn để phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù.

Theo các nhà khoa học, việc cần làm là phân chia thành các cụm điểm du lịch gắn với tài nguyên địa mạo, xác định các trung tâm du lịch vùng, kết nối bằng các tuyến trải nghiệm theo chủ đề địa mạo.

Đồng thời triển khai các giải pháp như: xây dựng hệ thống đánh giá tài nguyên địa mạo theo hướng khoa học hóa, thống nhất chuẩn quốc gia theo nhóm tiêu chí về khoa học-giáo dục, thẩm mỹ, văn hóa-lịch sử, môi trường và kinh tế phục vụ phát triển du lịch địa sinh thái; đẩy mạnh truyền thông và giáo dục du khách theo mô hình: thu hút từ cảnh quan; cung cấp thông tin nền và thúc đẩy nhận thức bảo tồn; ứng dụng công nghệ số, thí dụ như “bản đồ kể chuyện” (StoryMaps) để nâng cao trải nghiệm và hiểu biết khoa học một cách sống động, trực quan.

Có thể bạn quan tâm

Vietjet chính thức mở bán chương trình ưu đãi giảm đến 100% giá vé Eco duy nhất trong "ngày đôi" 2/2, đồng thời mang đến các gói ưu đãi nghỉ dưỡng hấp dẫn.

Vietjet giảm đến 100% giá vé trong “ngày đôi” 2/2

Du xuân năm mới với những hành trình rực rỡ, hãng hàng không Vietjet chính thức mở bán chương trình ưu đãi giảm đến 100% giá vé Eco duy nhất trong "ngày đôi" 2/2, đồng thời mang đến các gói ưu đãi nghỉ dưỡng hấp dẫn tại những khách sạn 5 sao hàng đầu Nha Trang, Đà Nẵng dành cho du khách Việt Nam và quốc tế.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc)

Quảng bá du lịch Huế - Quảng Trị tại Hàn Quốc

Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc kêu gọi các doanh nghiệp du lịch, hãng lữ hành và đối tác Hàn Quốc tăng cường hợp tác, kết nối tour, mở rộng các đường bay và chương trình quảng bá nhằm thu hút ngày càng nhiều du khách đến với HuếQuảng Trị - nơi hội tụ chiều sâu lịch sử, giá trị di sản và bản sắc văn hóa, con người Việt Nam.

Du khách Trung Quốc tham quan Dinh Độc Lập - một trong những điểm đến lịch sử ở Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: TTXVN)

Hợp tác du lịch ASEAN+3: Thúc đẩy tăng trưởng bao trùm và bền vững

Những năm gần đây, dòng khách từ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đã trở thành động lực quan trọng, đóng góp vào tăng trưởng du lịch của khu vực Đông Nam Á. Giữa bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều thách thức đan xen, việc củng cố, làm sâu sắc cơ chế hợp tác giữa ASEAN với 3 thị trường này cần được ưu tiên hàng đầu.

Du khách tìm hiểu nghệ thuật điêu khắc gỗ tại Làng Củi Lũ.

Tiếp lửa cho nghề xưa phố Hội

Những ngày đầu năm mới, dòng người tìm đến Hội An có dịp chạm vào những lớp trầm tích văn hóa đang sống cùng đời sống đương đại. Các làng nghề, từ lò gốm cổ, phố đèn lồng, làng mộc, làng chiếu... chứng minh rằng dòng chảy di sản ở Hội An đang được tiếp nối bằng những cách làm sáng tạo và truyền cảm hứng, đặc biệt từ thế hệ trẻ.

Lãnh đạo cơ quan du lịch các quốc gia ASEAN tại Hội nghị Cơ quan Du lịch Quốc gia ASEAN lần thứ 63 diễn ra vào ngày 26/1 vừa qua. (Ảnh: TITC)

Diễn đàn Du lịch ASEAN 2026: Cơ hội để các quốc gia đồng kiến tạo tương lai du lịch khu vực

Là sự kiện được tổ chức thường niên dành riêng cho ngành du lịch ở khu vực Đông Nam Á, Diễn đàn Du lịch ASEAN là cơ hội để các quốc gia trao đổi quan điểm, chia sẻ kinh nghiệm, cùng nhìn lại những chuyển động của ngành và đề xuất các khuyến nghị nhằm thúc đẩy ngành du lịch của toàn khu vực tiếp tục tăng trưởng bền vững.

Du khách nước ngoài tham quan hang Ba ở Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.

Xử lý vướng mắc để thu hút khách quốc tế

Quảng Trị là tỉnh có thế mạnh về du lịch khám phá hang động và du lịch sinh thái ở khu vực phía tây, dưới dãy Trường Sơn. Tuy nhiên, sau quá trình sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, địa phương phát sinh một số vướng mắc trong hoạt động du lịch tại khu vực biên giới cần kịp thời xử lý để tiếp tục thu hút khách du lịch nước ngoài.

Lãnh đạo cơ quan du lịch các quốc gia ASEAN tại Hội nghị Cơ quan Du lịch quốc gia ASEAN lần thứ 63 diễn ra tại Philippines. (Ảnh: TITC)

Định vị Đông Nam Á là không gian du lịch năng động, thu hút khách thập phương

Nằm trong khuôn khổ Diễn đàn Du lịch ASEAN 2026, Hội nghị Cơ quan Du lịch quốc gia ASEAN lần thứ 63 diễn ra tại Philippines là dịp để các quốc gia cùng hướng tới một mô hình du lịch bền vững, gắn chặt tăng trưởng kinh tế, bảo tồn văn hóa và lợi ích cộng đồng. Từ đó, tạo nên sức bật dài hạn cho ngành du lịch toàn khu vực.

Hình ảnh gốc được chụp khi lãnh đạo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam dự cuộc gặp mặt chúc mừng kỷ niệm 30 năm thành lập Trung tâm Thông tin du lịch. (Ảnh: TITC)

Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cảnh báo hành vi phát tán thông tin sai sự thật

Ngày 26/1, Trung tâm Thông tin du lịch (Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) thông báo phát hiện một tài khoản trên Facebook lợi dụng hình ảnh có lãnh đạo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, cắt ghép, chỉnh sửa nội dung, phát tán thông tin sai sự thật, gây hiểu nhầm và ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của cơ quan quản lý nhà nước.

Du khách trải nghiệm tàu hỏa hạng sang SJourney. (Ảnh: TITC)

Du lịch xuyên Việt bằng tàu hỏa: Hành trình trải nghiệm chậm rãi và giàu cảm xúc

Mới đây, Le Figaro và Ouest-France - hai tờ nhật báo nổi tiếng tại Pháp vừa đăng tải bài viết giới thiệu về dịch vụ khám phá Việt Nam bằng tàu hỏa hạng sang SJourney. Hành trình này diễn ra trong khoảng một tuần, khách du lịch sẽ được chiêm ngưỡng cảnh quan từ miền bắc tới miền nam khi di chuyển bằng tàu hỏa.

Toàn cảnh Làng du lịch xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn.

Khơi dậy bản sắc văn hóa qua du lịch cộng đồng

Thực hiện các nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, nhiều địa phương đã lựa chọn cách đi dựa vào nguồn lực bản địa. Ở vùng núi phía bắc, mô hình du lịch cộng đồng đang mở ra hướng sinh kế mới cho người dân, khi văn hóa truyền thống được đặt vào vị trí trung tâm.

Lớp học nghệ thuật thủ công là một cách kết nối thế hệ hôm nay với các giá trị văn hóa truyền thống lâu đời.

Hà Nội: Về làng, trải nghiệm văn hóa Việt

Trong nhịp sống hiện đại nơi mọi thao tác đều có thể rút gọn bằng một cú chạm màn hình, trải nghiệm workshop “Về làng học thêu tay” ở làng Quất Động (xã Thượng Phúc, Hà Nội) trở thành điểm hẹn đặc biệt giàu cảm xúc, nơi không chỉ đưa người trẻ tìm về di sản mà còn góp thêm không gian kết nối du khách với làng nghề truyền thống.

Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong tặng hoa chúc mừng xã Đa Phúc ra mắt sản phẩm du lịch mới.

Đa Phúc khởi động du lịch xanh bên sông Cà Lồ

Chiều 24/1, tại khu vực bãi bồi ven sông Cà Lồ (xã Đa Phúc, thành phố Hà Nội), Ủy ban nhân dân xã Đa Phúc tổ chức khai mạc chương trình “Du lịch xanh Đa Phúc - River Camping”, đánh dấu bước khởi đầu cho định hướng phát triển du lịch xanh, du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp và văn hóa địa phương.