Khai thác tài nguyên địa mạo phục vụ du lịch địa sinh thái

Tài nguyên địa mạo là khái niệm thường được sử dụng trong giới nghiên cứu địa lý-địa chất, hiện nay được khẳng định là một trong những nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch.

Cụm tài nguyên địa mạo Cù Lao Chàm. (Ảnh: ĐẶNG VĂN BÀO)
Cụm tài nguyên địa mạo Cù Lao Chàm. (Ảnh: ĐẶNG VĂN BÀO)

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Văn Bào, Chủ tịch Hội Đệ tứ-Địa mạo Việt Nam, địa hình bề mặt Trái đất đã được con người sử dụng trong các hoạt động phát triển với nhiều mục đích khác nhau, trong đó có các hoạt động tham quan thắng cảnh (du lịch).

Tuy nhiên, đến cuối thế kỷ 20, địa hình mới được xem là tài nguyên thiên nhiên và được mang tên là tài nguyên địa mạo. Tài nguyên địa mạo bao gồm những dạng địa hình tự nhiên đặc sắc như núi, hang động, thác nước, bờ biển… có giá trị cảnh quan, du lịch, giáo dục và nghiên cứu.

Một số tài nguyên địa mạo nổi tiếng ở Việt Nam như: Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Quần đảo Cát Bà (Hải Phòng) là những di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận, với hàng nghìn đảo đá vôi có hình thù độc đáo, tạo thành một quần thể trên biển hiếm thấy, đã và đang được khai thác hiệu quả. Đây là dạng địa hình tiêu biểu cho quá trình tiến hóa địa chất-địa mạo lâu dài và mang giá trị nổi bật toàn cầu.

Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Trị) là khu vực đặc sắc với hệ thống hang động đá vôi đồ sộ, trong đó có Sơn Đoòng là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới; thể hiện rõ nét các quá trình kiến tạo, phong hóa và lắng đọng qua hàng trăm triệu năm.

Cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang) là công viên địa chất toàn cầu đầu tiên của Việt Nam có địa hình núi đá vôi hùng vĩ, hẻm vực sâu và các dấu tích hóa thạch cổ sinh vật.

Mũi Né-Bàu Trắng (Lâm Đồng) nổi tiếng với đồi cát đỏ và đồi cát trắng là dạng địa hình cát bay hiếm gặp. Cảnh quan nơi đây thay đổi theo gió, tạo nên vẻ đẹp độc đáo và là điểm đến hấp dẫn đối với du khách, các nhà nghiên cứu về sa mạc hóa…

Nhiều vùng có giá trị địa mạo đặc sắc đang được nghiên cứu như đới bờ biển Đà Nẵng- Quảng Ngãi; gần đây đã xác định 46 đơn vị địa mạo trong khu vực này, gồm cả địa hình lục địa, đảo và đáy biển ven bờ; được tổ hợp thành 33 cụm tài nguyên địa mạo với đặc trưng phong phú về nguồn gốc như núi lửa, địa hình đá vôi bị hòa tan tạo nên các hang động, hố sụt và thung lũng…

Các cụm tài nguyên địa mạo tiêu biểu ở đây như bán đảo Sơn Trà, các cụm đảo Lý Sơn, Cù Lao Chàm, Ngũ Hành Sơn,… không chỉ nổi bật về mặt cảnh quan, mà còn là “bảo tàng ngoài trời” cho nghiên cứu địa chất, địa mạo, sinh học và lịch sử-văn hóa bản địa.

Hầu hết các di sản thiên nhiên thế giới, công viên địa chất toàn cầu UNESCO của thế giới và Việt Nam đều gắn với tài nguyên địa mạo, nhưng khái niệm này chủ yếu được giới khoa học sử dụng, còn nhận thức trong cộng đồng vẫn hạn chế.

Nhiều khu vực có cảnh quan địa hình độc đáo bị lãng quên hoặc khai thác thiếu bền vững dẫn đến suy thoái, thậm chí mất mát không thể phục hồi. Một trong những hướng tiếp cận bắt kịp xu thế phát triển bền vững là du lịch địa sinh thái (Geoecotourism) - khái niệm mới xuất hiện trên thế giới cũng như mới được đề cập ở Việt Nam gần đây.

Theo Thạc sĩ, nghiên cứu sinh Phạm Thị Phương Nga, Khoa Địa lý, Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, du lịch địa sinh thái là sự kết hợp giữa du lịch địa học và du lịch sinh thái, không chỉ giúp du khách thưởng ngoạn cảnh quan, mà còn nâng cao hiểu biết về các quá trình của Trái đất trong quá khứ và hiện tại, quá trình hình thành các cảnh quan thiên nhiên đặc sắc...; đồng thời chú ý tới giáo dục bảo vệ môi trường, bảo tồn di sản địa học, hệ sinh thái gắn kết với sinh kế cộng đồng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Kinh Bắc, Khoa Địa lý, Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội khuyến nghị: “Muốn phát triển du lịch địa sinh thái hiệu quả, bền vững, công tác quản lý và đầu tư cần đặt vấn đề bảo tồn đi trước khai thác. Không để cảnh quan bị hủy hoại trước khi người dân và du khách kịp nhận thức về giá trị của nó khiến ngành du lịch bị ảnh hưởng, lâu dài sẽ gây nên thiên tai, thiệt hại về môi trường”.

Trên cơ sở nguồn tài nguyên địa mạo đa dạng và phong phú trải khắp các vùng miền, có thể thấy Việt Nam sở hữu tiềm năng lớn để phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù.

Theo các nhà khoa học, việc cần làm là phân chia thành các cụm điểm du lịch gắn với tài nguyên địa mạo, xác định các trung tâm du lịch vùng, kết nối bằng các tuyến trải nghiệm theo chủ đề địa mạo.

Đồng thời triển khai các giải pháp như: xây dựng hệ thống đánh giá tài nguyên địa mạo theo hướng khoa học hóa, thống nhất chuẩn quốc gia theo nhóm tiêu chí về khoa học-giáo dục, thẩm mỹ, văn hóa-lịch sử, môi trường và kinh tế phục vụ phát triển du lịch địa sinh thái; đẩy mạnh truyền thông và giáo dục du khách theo mô hình: thu hút từ cảnh quan; cung cấp thông tin nền và thúc đẩy nhận thức bảo tồn; ứng dụng công nghệ số, thí dụ như “bản đồ kể chuyện” (StoryMaps) để nâng cao trải nghiệm và hiểu biết khoa học một cách sống động, trực quan.

Có thể bạn quan tâm

Du khách Hàn Quốc hào hứng khi được khám phá các đảo ở Nha Trang. (Ảnh: TTXVN)

Tăng cường xúc tiến du lịch Việt Nam tại thị trường Hàn Quốc

Theo Trung tâm Thông tin du lịch, từ ngày 29/11-6/12 tới đây, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam sẽ tổ chức Chương trình giới thiệu du lịch Việt Nam và kết nối doanh nghiệp tại Seoul và Busan (Hàn Quốc). Sự kiện nhằm đẩy mạnh hoạt động quảng bá điểm đến, sản phẩm du lịch và mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp du lịch Hàn Quốc.

Đại diện lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long và đại diện lãnh đạo Saigontourist Group ký kết hợp tác phát triển du lịch. (Ảnh: LINH BẢO)

Hợp tác đưa du lịch Vĩnh Long cất cánh

Việc ký kết thỏa thuận hợp tác phát triển du lịch giữa Saigontourist Group và tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2026-2030 là bước đi tiên phong nhằm đưa các quyết sách của Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đi vào thực tiễn.

Hoạt động kỷ niệm 909 năm ngày hóa của Linh nhân Hoàng Thái hậu Ỷ Lan tại đình Yên Thái, phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. (Ảnh: VƯƠNG DIỆM)

Ra mắt nền tảng công nghệ số “Hành trình du lịch di sản Hà Nội”

Ngày 18/10 tới, Lễ ra mắt nền tảng công nghệ số “Hành trình du lịch di sản Hà Nội” sẽ chính thức diễn ra tại đình Kim Ngân, số 44 phố Hàng Bạc, phường Hoàn Kiếm. Sự kiện do Đại sứ quán Pháp-Viện Pháp tại Việt Nam phối hợp với Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức.

Chim di cư tại Vườn quốc gia Xuân Thủy. (Ảnh: MẠNH HẢI)

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn thiên nhiên

Phát triển du lịch sinh thái mở ra hướng khai thác hiệu quả giá trị cảnh quan, đa dạng sinh học và văn hóa bản địa tại nhiều địa phương ven biển. Tuy nhiên, để du lịch trở thành động lực kinh tế lâu dài, bảo vệ tài nguyên, kiểm soát tác động môi trường và bảo đảm sinh kế người dân cần được đặt trong quy hoạch tổng thể.

Tuyến tàu điện nhẹ (LRT) được vận hành trên trục đường ĐT.975 là những "mắt xích" trong chuỗi hạ tầng đang được triển khai đồng thời tại Phú Quốc. (Ảnh phối cảnh minh họa: Sun Group)

Tham vọng “thanh toán không chạm” khi vận hành tuyến tàu điện nhẹ (LRT) tại Phú Quốc

Hướng tới Hội nghị cấp cao APEC 2027, trước yêu cầu của “bài toán” đón dòng khách quốc tế dài hạn, tuyến tàu điện nhẹ (LRT) Phú Quốc được định hướng đáp ứng những tiêu chuẩn quốc tế khắt khe về an toàn, dịch vụ và trải nghiệm, từ khâu tổ chức vận hành đến phương thức “thanh toán không chạm”.

[Video] Bình minh Mũi Điện: Nơi những tia nắng đầu tiên đánh thức dải đất hình chữ S

[Video] Bình minh Mũi Điện: Nơi những tia nắng đầu tiên đánh thức dải đất hình chữ S

Mũi Đại Lãnh - một nhánh của dãy Trường Sơn vươn mình ra biển - từ lâu đã được biết đến là một trong những nơi đón ánh bình minh đầu tiên trên đất liền của Tổ quốc. Mời quý độc giả tham gia hành trình cùng phóng viên Báo Nhân Dân khám phá địa danh này với những cảm xúc và năng lượng tích cực đón chào một ngày mới. 

Nhà hát lớn Hà Nội - điểm đến thu hút đông đảo khách du lịch tham quan khi ghé Thủ đô. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cụ thể hóa Nghị quyết 26-NQ/TW bằng các giải pháp trọng tâm để phát triển du lịch bền vững

Được ban hành trong bối cảnh du lịch Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, sự ra đời của Nghị quyết 26-NQ/TW mang ý nghĩa chiến lược, qua đó xác định yêu cầu chuyển mạnh mô hình phát triển của ngành từ dựa vào số lượng sang chú trọng chất lượng, hiệu quả, tính bền vững và giá trị gia tăng cao. 

Không gian trải nghiệm nghề truyền thống tại Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn - xã Thu Bồn, thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: KHÁNH CHI)

Đặc sản địa phương thành tài nguyên du lịch

Để gia tăng giá trị và mở rộng thị trường cho sản phẩm OCOP, một trong những hướng đi được đẩy mạnh thời gian qua là đưa sản phẩm vào những không gian có khách du lịch: Nhà hàng, khách sạn, khu nghỉ dưỡng, điểm tham quan, khu sinh thái hay sân bay.

Gian hàng của Việt Nam thu hút được sự quan tâm của khách tham quan Hội chợ. (Ảnh: Đại sứ Việt Nam tại Ba Lan cung cấp)

Quảng bá du lịch Việt Nam tại Hội chợ Du lịch quốc tế Warsaw, Ba Lan

Việc Đại sứ quán Việt Nam tại Ba Lan tổ chức không gian quảng bá du lịch Việt Nam tại Hội chợ Du lịch quốc tế Warsaw Ptak Expo 2026 thể hiện sự coi trọng đối với hoạt động xúc tiến, quảng bá sản phẩm, dịch vụ du lịch Việt Nam, xác định đây là một trong những lĩnh vực có nhiều tiềm năng phát triển tại thị trường Ba Lan và EU.

Famtrip “Theo dấu chân MV Bắc Bling” thu hút sự tham gia của nhiều đại diện doanh nghiệp lữ hành, truyền thông. (Ảnh: HỒ HẠ)

Nối mạch di sản Kinh Bắc, mở lối du lịch liên vùng

Ngày 13/10, famtrip khảo sát sản phẩm du lịch “Theo dấu chân MV Bắc Bling” đã đưa đại diện các doanh nghiệp lữ hành, truyền thông đến với nhiều điểm đến di sản, làng nghề tiêu biểu của Bắc Ninh, góp phần mở ra hướng khai thác các giá trị văn hóa bản địa gắn với xây dựng sản phẩm du lịch liên vùng.

Chỉ cần bước ra khỏi nhà, quanh bạn là màu sắc của thu vàng. (Ảnh: THÙY VÂN)

Moskva bước vào cao điểm "Mùa thu vàng"

Thủ đô nước Nga đang trải qua những ngày quyến rũ nhất trong năm khi "Mùa thu vàng" chính thức bao phủ khắp thành phố. Trong các công viên, cánh rừng sồi, phong và bạch dương tại Moskva đã đồng loạt chuyển sang sắc vàng chanh, cam và đỏ rực rỡ, biến Moskva thành một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp.

Nhà thờ Thánh Isaac được coi là biểu tượng khải hoàn của Saint Petersburg. (Ảnh: THÙY VÂN)

Biên niên sử bằng đá của Saint Petersburg

Nhà thờ chính tòa Thánh Isaac không chỉ đơn thuần là một công trình tôn giáo, mà còn là một cuốn biên niên sử của Đế chế Nga hoàng. Trải qua hơn một thế kỷ rưỡi với bao thăng trầm, "trái tim đá" của Saint Petersburg vẫn sừng sững tỏa sáng, thách thức thời gian và bom đạn chiến tranh.