Mang lại lợi ích kép cho kinh tế nông thôn
Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu, phát triển du lịch nông thôn gắn với khai thác sản phẩm OCOP và bảo tồn các giá trị văn hóa không chỉ là xu hướng phát triển bền vững mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước.
"Đây là hướng đi mang lại lợi ích kép cho khu vực nông thôn: vừa nâng tầm giá trị sản phẩm OCOP, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, vừa góp phần phục hồi, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, tri thức bản địa. Đồng thời, đáp ứng xu hướng du lịch xanh, bền vững và mục tiêu xây dựng nông thôn mới", Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu nhìn nhận.
Là một nội dung trong các Chương trình mục tiêu quốc gia, Đề án “Phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tri thức bản địa các vùng nông thôn Việt Nam” hướng tới việc khơi dậy các nguồn lực mới, thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP thông qua du lịch, đồng thời tạo động lực phát triển làng nghề và kinh tế nông thôn.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu cho rằng, để Đề án này đi vào thực tiễn cần có sự tham gia của đầy đủ các bên. Theo đó, doanh nghiệp giữ vai trò đầu tư, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường. Chuyên gia hỗ trợ hoàn thiện phương thức phát triển. Nghệ nhân và cộng đồng là những chủ thể gìn giữ, sáng tạo và truyền tải các giá trị văn hóa, câu chuyện của sản phẩm.
Trong khi đó, cơ quan quản lý và chính quyền địa phương có vai trò kiến tạo môi trường, chính sách và điều kiện thuận lợi. Các tổ chức tài trợ, đối tác phát triển có thể đồng hành, hỗ trợ các dự án cụ thể. Đề án “Phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tri thức bản địa các vùng nông thôn Việt Nam” cần trở thành công cụ thực chất để thúc đẩy chính sách, chương trình, dự án và huy động nguồn lực phát triển du lịch tại địa phương.
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, giữa du lịch, OCOP và văn hóa có mối liên kết đa giá trị. Để phát triển mạnh mẽ du lịch nông thôn gắn với khai thác sản phẩm OCOP cần có giải pháp chuyên biệt cho từng nhóm sản phẩm OCOP, song song đó là nhóm giải pháp tổng thể nhằm thúc đẩy liên kết du lịch-OCOP-văn hóa theo hướng bền vững, xác định các trụ cột trọng tâm, lộ trình thực hiện và phân công trách nhiệm cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương.
Khai thác câu chuyện bản địa thành nguồn lực phát triển du lịch
Quá trình xây dựng Đề án “Phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tri thức bản địa các vùng nông thôn Việt Nam” đề cao tính khả thi và mang lại lợi ích rõ nét cho cộng đồng.
Một trong những vấn đề được nhấn mạnh là sản phẩm OCOP cần có câu chuyện, tạo cảm xúc và mang đến trải nghiệm cho du khách. Địa phương và các chủ thể OCOP cần xây dựng, hệ thống hóa những câu chuyện bản địa, đồng thời tăng cường phối hợp các nhà văn hóa để tạo ra những sản phẩm không chỉ có giá trị vật chất mà còn có khả năng kể câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa địa phương.
Từ kinh nghiệm thực tiễn ở địa phương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng Văn Bá Sơn chia sẻ, cần biến câu chuyện bản địa thành nguồn lực phát triển du lịch. Người kể chuyện phải biết chuyển tải những giá trị văn hóa, tri thức dân gian thành sản phẩm hấp dẫn, đồng thời gắn sản phẩm với thị trường và tích hợp sản phẩm OCOP vào hệ thống dịch vụ du lịch. Trong đó, sự định hướng của chính quyền và cơ quan quản lý địa phương giữ vai trò quan trọng.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thanh Thủy, Trưởng Khoa Du lịch, Trường đại học Văn hóa Hà Nội, cần tăng cường liên kết giữa cộng đồng, nghệ nhân, doanh nghiệp, nhà hàng và các tổ chức công nghiệp văn hóa. Sản phẩm OCOP cần bảo đảm tính nguyên bản, tôn trọng tự nhiên.
"Phát triển du lịch cần lấy cộng đồng, nghệ nhân làm trung tâm, bảo tồn văn hóa làm nền tảng, sáng tạo làm động lực. Đồng thời, bảo đảm các yêu cầu về an toàn, chất lượng và phát triển bền vững", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thanh Thủy phân tích.
Ở khía cạnh khác, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Khoa Du lịch học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng: Phát triển du lịch OCOP cần được đặt trong một chuỗi cung ứng dịch vụ hoàn chỉnh, từ ẩm thực, lưu trú, vận chuyển đến vui chơi, giải trí và mua sắm.
"Du khách không chỉ cần được đưa đến tham quan điểm OCOP mà còn cần được trực tiếp tham gia quá trình tạo ra sản phẩm, thưởng thức, tìm hiểu, kết nối và mua sản phẩm mang về. Đặc biệt, cần đẩy mạnh số hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của du khách", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Long nói thêm.
Đề án “Phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tri thức bản địa các vùng nông thôn Việt Nam” đã đặt ra khung chương trình hành động đến năm 2030 với bốn trụ cột: hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý; bảo tồn nghệ thuật tạo tác và tri thức bản địa; xúc tiến thương mại, logistics chặng cuối; chuyển đổi số cho lao động nông thôn.
