Hồi sinh vùng “tâm hạn” ven hồ Ông Kinh

Giữa cái nắng như đổ lửa giữa tháng 4, nhưng vùng ven hồ Ông Kinh (xã Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa) không còn vẻ tiêu điều, khô khát như nhiều năm trước. Thay vào đó là nhịp sống sản xuất sôi động trải dài trên những cánh đồng hành tím, tỏi, ớt… xanh mướt. Nước đã về, đem lại niềm vui trên từng thửa ruộng.

Thứ Tư, ngày 22/04/2026 - 09:22

Nhờ hệ thống dẫn nước từ hồ chứa Tân Mỹ (xã Bác Ái Tây) đấu nối về hồi tháng 8/2025, nay hồ Ông Kinh (xã Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa) luôn tích nước ổn định, đủ phục vụ sản xuất quanh năm cho hàng trăm héc-ta đất ven hồ. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

“Giải cơn khát” cho vùng đất khô hạn

Có mặt tại khu vực hồ Ông Kinh ngày 21/4, điều dễ nhận thấy nhất là sự đổi thay rõ rệt của lòng hồ. Nếu như trước đây, vào thời điểm này, lòng hồ thường cạn trơ đáy, nứt nẻ, thì nay mặt nước đã phủ xanh, tạo nên một nguồn sinh thủy ổn định cho cả vùng.

Người dân địa phương vẫn chưa quên những tháng ngày vật lộn với hạn hán. Mỗi mùa khô đến, nước cạn kiệt, đất đai bạc màu, cây trồng còi cọc. Không ít hộ buộc phải bỏ ruộng vì không đủ nước tưới. Để duy trì sản xuất, nhiều gia đình phải chi hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng khoan giếng sâu từ 100-150m. Nhưng trớ trêu thay, nguồn nước ngầm lại nhiễm mặn, lưu lượng thấp, không thể cứu nổi cây trồng.

Anh Tư Lê (thôn Mỹ Tường 1) nhớ lại: “Có giếng mà không có nước ngọt thì cũng như không. Những vụ hành tím, tỏi từng thất bát vì nước mặn khiến người nông dân luôn trong tâm thế bấp bênh, bởi mỗi vụ sản xuất là cuộc “đánh cược” và thường thua thiệt với trời”.

Nay, nông dân xã Vĩnh Hải không còn lo ngại về nguồn nước ngầm lại nhiễm mặn, lưu lượng thấp, khi hồ Ông Kinh luôn tích đủ nước.

Bước ngoặt chỉ thực sự đến khi hệ thống dẫn nước từ hồ chứa Tân Mỹ (xã Bác Ái Tây) được đấu nối về hồ Ông Kinh từ tháng 8/2025. Dòng nước ngọt ổn định đã “giải cơn khát” kéo dài nhiều năm cho vùng đất vốn được xem là “tâm hạn” của phía Nam tỉnh.

Nước về, nhiều diện tích trồng hành tím của nông dân ở thôn Mỹ Tường và Mỹ Phong được bảo đảm nguồn tưới, phát triển xanh tốt.

Theo ông Nguyễn Thành Ngọc, Phó Trạm Thủy nông Ninh Hải, hiện hồ Ông Kinh đã bảo đảm tưới cho khoảng 140ha đất sản xuất tại các thôn Mỹ Tường và Mỹ Phong. Dung tích nước đạt gần 395.000/834.000m³, đủ phục vụ sản xuất và chăn nuôi liên tục. “Từ chỗ chỉ làm được một vụ, nay bà con có thể chủ động sản xuất tăng vụ mỗi năm”, ông Ngọc cho biết.

Nước về, mở lối sinh kế bền vững

Trên cánh đồng hành tím rộng 2 sào (2.000m²), anh Nguyễn Bình đang điều tiết nước tưới, với nét mặt phấn khởi cho hay, nguồn nước ngọt không chỉ giúp cây trồng sinh trưởng tốt hơn mà còn kéo giảm đáng kể chi phí sản xuất.

Nhờ nguồn nước ngọt từ hồ Ông Kinh, cây hành tím nơi đây phát triển tốt, cho củ to, chắc khỏe hơn hẳn so với những năm phụ thuộc vào nguồn nước giếng khoan nhiễm mặn.

“Trước đây tốn tiền khoan giếng, tiền điện bơm nước rất lớn, mà hiệu quả thấp. Giờ chi phí chỉ còn hơn 100.000 đồng/tháng, nhưng cây hành tím phát triển đều, củ chắc, năng suất cao hơn hẳn”, anh Bình chia sẻ.

Cách đó không xa, rẫy ớt và hành của nông dân Phạm Chí Hiếu cũng đang vào vụ xanh tốt. Anh Hiếu cho biết, những năm trước, vào thời điểm này, lòng hồ đã cạn kiệt, người dân phải xuống tận đáy hồ khoan giếng hoặc đưa gia súc đi nơi khác tìm nước. Năm nay thì khác hẳn, nước đủ dùng, không còn cảnh chạy đôn chạy đáo vì khát nữa.

Không chỉ dừng lại ở việc “giải hạn”, nguồn nước ổn định còn mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp địa phương. Người dân mạnh dạn mở rộng diện tích, đầu tư giống mới, từng bước chuyển sang canh tác hiệu quả, bền vững hơn.

Nhờ nguồn nước ổn định, nông dân xã Vĩnh Hải mạnh dạn mở rộng diện tích, đầu tư giống mới, từng bước chuyển sang canh tác hiệu quả, bền vững hơn.

Ông Nguyễn Công Xưng, Chủ tịch Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận nhìn nhận, việc đưa nước từ hệ thống thủy lợi Tân Mỹ về hồ Ông Kinh không chỉ giải quyết bài toán trước mắt mà còn tạo nền tảng lâu dài cho phát triển kinh tế nông nghiệp. Nguồn nước chủ động giúp giảm chi phí, hạn chế rủi ro xâm nhập mặn, đồng thời tạo điều kiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất.

“Trước đây chỉ một vụ bấp bênh, nay có thể 2-3 vụ ổn định mỗi năm. Đây là tiền đề quan trọng để nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội khu vực phía Nam tỉnh Khánh Hòa”, ông Xưng nhấn mạnh.

Dòng nước của niềm tin

Gần trưa, khi nắng nóng bắt đầu gay gắt, nhưng trên những cánh đồng ven hồ Ông Kinh, nông dân vẫn miệt mài với công việc. Dòng nước mát lành len lỏi qua từng mương dẫn, nuôi dưỡng những luống cây xanh thẳng tắp, một hình ảnh đối lập hoàn toàn với ký ức về vùng đất khô cằn năm nào.

Dòng nước mát lành len lỏi qua từng mương dẫn, nuôi dưỡng những luống cây xanh thẳng tắp, một hình ảnh đối lập hoàn toàn với ký ức về vùng đất khô cằn năm nào.

Sự hồi sinh của hồ Ông Kinh không chỉ được đo bằng mực nước hay diện tích tưới tiêu, mà còn được cảm nhận rõ ràng qua những nụ cười, qua sự chủ động trong sản xuất và niềm tin vào tương lai.

Từ một “tâm hạn” khắc nghiệt, vùng đất này đang từng bước chuyển mình, nơi dòng nước không chỉ tưới mát ruộng đồng, mà còn khơi dậy sinh kế, hy vọng và một chu kỳ phát triển bền vững cho người dân nơi đây.

NGUYỄN TRUNG