Hoàn thiện hệ thống thủy lợi, thúc đẩy phát triển kinh tế

Những năm gần đây, hệ thống thủy lợi tại khu vực các cù lao Minh, Bảo và An Hóa (Vĩnh Long) được đầu tư nhằm ngăn mặn, trữ ngọt phục vụ nhu cầu sản xuất, sinh hoạt của người dân. Nhờ vậy, nhiều “túi nước ngọt” được hình thành giúp tưới tiêu vườn cây ăn quả, ruộng lúa, hoa màu.

Dự án Hạ tầng thiết yếu hỗ trợ phát triển vùng cây ăn trái hoa kiểng khu vực Mỏ Cày Bắc và Chợ Lách vừa hoàn thành đưa vào sử dụng.
Dự án Hạ tầng thiết yếu hỗ trợ phát triển vùng cây ăn trái hoa kiểng khu vực Mỏ Cày Bắc và Chợ Lách vừa hoàn thành đưa vào sử dụng.

Năm 2020, gia đình ông Lê Văn Tâm, ngụ xã Chợ Lách (Vĩnh Long) chịu thiệt hại nặng nề do vườn sầu riêng bị nước mặn xâm nhập làm cây chết hàng loạt. Khi đó, tại địa phương chưa có hệ thống cống nên vườn cây ăn quả của bà con bị nước từ sông xâm nhập vào mương vườn gây thiệt hại. Vùng đất xưa nay nổi tiếng với vườn cây trĩu quả nhờ nước ngọt quanh năm đã bắt đầu bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn. Khi được đầu tư xây dựng các cống Vàm Long Huê, Vàm Định Bình giúp cả vùng sản xuất sầu riêng, chôm chôm, hoa kiểng của bà con được bảo vệ an toàn.

Ông Tâm cho biết: “Sau đợt nước mặn xâm nhập vô mương vườn làm cây sầu riêng bị chết, gia đình phải trồng lại. Đến nay, sầu riêng đã bắt đầu cho quả nên rất mừng. Khi hệ thống cống ngăn mặn hoàn thành bà con an tâm sản xuất, không phải canh từng con nước, đo độ mặn để tưới cây như trước vì nước ngọt đã được trữ bên trong kênh”.

Từ năm 2024, cống Tân Phú và Bến Rớ (xã Tân Phú) hoàn thành, đưa vào sử dụng đã giúp bảo vệ vườn cây ăn quả của hàng nghìn hộ dân trong xã. Nước mặn từ sông Tiền và sông Hàm Luông bị ngăn lại và tạo thành “túi nước ngọt” để phục vụ tưới tiêu cho bà con.

Ông Trần Văn Út trồng 1 ha chôm chôm và sầu riêng tại xã Tân Phú cho biết: “Những đợt hạn mặn lịch sử vào năm 2016 và 2020 làm vườn sầu riêng, chôm chôm tại địa phương bị thiệt hại nặng nề. Khi hệ thống cống hoàn thành đã ngăn mặn, trữ nước ngọt cho nên bà con có nước tưới trong mùa hạn mặn”.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chợ Lách Trần Hữu Nghị cho biết: Sau sáp nhập, xã Chợ Lách là vùng trọng điểm sản xuất cây ăn quả, cây giống, hoa kiểng… rất cần nước ngọt. Thời gian qua, địa phương được đầu tư 10 cống lớn phục vụ ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng sản xuất nông nghiệp của người dân. Hiện tại, còn bốn cống gồm: Cái Gà, Cái Tre, Kênh Cũ, Kênh Long Phụng đã kiến nghị đầu tư, khép kín hoàn toàn vùng sản xuất nông nghiệp với diện tích khoảng 3.500 ha. Trong đó, có khoảng 1.000 ha cây giống, hoa kiểng, còn lại là cây ăn quả đặc sản, như: Chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bưởi da xanh...

Tại khu vực ba cù lao Minh, Bảo và An Hóa, các dự án thuộc khu vực Bắc Bến Tre, Nam Bến Tre đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, góp phần bảo vệ hàng trăm nghìn héc-ta diện tích cây trồng và phục vụ nước sinh hoạt cho người dân.

Mới đây, tỉnh Vĩnh Long vừa tổ chức lễ khánh thành Dự án Hạ tầng thiết yếu hỗ trợ phát triển vùng cây ăn trái hoa kiểng khu vực Mỏ Cày Bắc và Chợ Lách, với tổng kinh phí hơn 150 tỷ đồng.

Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án nông nghiệp tỉnh Lê Minh Truyền cho biết: “Bước đầu công trình hoàn thành đã phát huy được hiệu quả đầu tư là xây dựng cơ sở hạ tầng thủy lợi, giao thông huyết mạch cần thiết để phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng ổn định, an toàn và bền vững. Đồng thời, ứng phó với các tác động bất lợi của biến đổi khí hậu, nước biển dâng và khai thác tốt lợi thế, tiềm năng có sẵn của vùng để góp phần ổn định đời sống dân cư. Từ đó, chủ động kiểm soát mặn, giữ ngọt, từng bước khép kín khu vực Mỏ Cày Bắc và Chợ Lách cho gần 5.260 ha đất trồng cây ăn quả, cây giống, hoa kiểng của địa phương”.

Hiện tại, tỉnh Vĩnh Long đang triển khai dự án Quản lý nước Bến Tre (thuộc dự án Quản lý nước JICA 3) do Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 10 (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) làm chủ đầu tư. Dự án có 8 cống thủy lợi với tổng mức đầu tư 7.578 tỷ đồng. Trong đó, vốn vay ODA Nhật Bản 4.158 tỷ đồng, vốn đối ứng trong nước 3.420 tỷ đồng. Dự án triển khai giai đoạn 2017-2030, với mục tiêu kiểm soát nguồn nước, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm sinh kế và phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững cho vùng. Năm 2024, hai cống Tân Phú và Bến Rớ đã hoàn thành, đưa vào sử dụng. Đối với hai cống Vàm Nước Trong và Vàm Thơm đang đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để bàn giao chủ đầu tư.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Quỳnh Thiện cho biết, tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, xã quyết liệt tháo gỡ khó khăn để sớm giao mặt bằng đối với hai cống. Tổng vốn bố trí giải phóng mặt bằng khoảng 45 tỷ đồng. Dự án Quản lý nước Bến Tre được kỳ vọng là công trình trọng điểm trong chiến lược ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu của khu vực.

Thời gian tới, đơn vị chủ đầu tư sẽ tiếp tục triển khai xây dựng bốn cống còn lại của dự án, gồm: An Hóa, Bến Tre, Thủ Cửu và Cái Quao, từ đó, giúp hoàn thiện dần hệ thống thủy lợi, phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân.

Có thể bạn quan tâm

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.

Sạt lở nhấn chìm nhiều nhà dân xuống sông Hậu.

Nỗi lo lắng sạt lở ở cù lao

Trên địa bàn xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang gần đây xảy ra nhiều vụ sạt lở, sụp lún đất ven bờ sông Hậu với diễn biến nhanh và phức tạp, ảnh hưởng đời sống, tài sản và sinh hoạt của nhiều hộ dân.

Chính quyền và nhân dân khắc phục sự cố vỡ một đoạn cồn Sơn của thành phố Cần Thơ.

Bảo vệ mùa màng trước triều cường lịch sử

Mùa nước nổi năm nay kết hợp triều cường và mưa lớn gây thiệt hại lớn đến đời sống cũng như sản xuất của người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Tại nhiều nơi, chính quyền địa phương và nhân dân đã cùng nhau đồng tâm, hợp sức chống chọi với mực nước dâng cao, bảo vệ thành công mùa màng và sinh kế.

Mô hình trồng sen mùa nước nổi tại xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ.

Lan tỏa mô hình sản xuất “thuận thiên”

Sau khi Nghị quyết 120 của Chính phủ về phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai, nhiều nông dân ở thành phố Cần Thơ đã thay đổi cách nghĩ, cách làm. Thay vì chống lại tự nhiên, họ chọn cách thuận theo quy luật đất - nước - mùa vụ để canh tác hiệu quả, tiết kiệm chi phí.

Vườn rau đọt choại nhìn từ trên cao.

Đặc sản độc đáo đất miền Tây

Rau choại từ một loại dây hoang dại ở rừng tràm, rừng dừa nước nay trở thành đặc sản được săn tìm, giúp nhiều hộ dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và thành phố Cần Thơ nói riêng thoát nghèo, ổn định cuộc sống. Theo nhiều nông dân, dây choại có sức sống dẻo dai, thích ứng với mọi điều kiện thời tiết.

Tuyến đê biển quốc gia đoạn đi qua ấp Giồng Bàn, xã Long Vĩnh bị sạt lở chân đê, dài 70m.

Khắc phục sạt lở ven sông, bờ biển

Thời gian qua, tình trạng sạt lở trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp, gây thiệt hại sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến sinh kế của nhân dân.

Ông Nguyễn Văn Đời, Giám đốc Hợp tác xã Trầu Vàng Vị Thủy chăm sóc vườn trầu của gia đình.

Nét đẹp hồn quê làng trầu Vị Thủy

Giữa nhịp sống hiện đại, nơi phố thị đang đổi thay từng ngày, vẫn còn đó làng trầu Vị Thủy (xã Vĩnh Thuận Đông, thành phố Cần Thơ) yên bình, mộc mạc với sắc xanh mướt mắt của những giàn trầu trải dài.

Nhiều ngôi nhà ở Đồng Tháp bị đổ sụp xuống sông do sạt lở.

Chủ động, linh hoạt ứng phó với biến đổi khí hậu

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng kinh tế trọng điểm của cả nước. Tuy nhiên, nơi đây luôn phải đối mặt nhiều thách thức do tác động của biến đổi khí hậu gây ra. Trước thực trạng này, các địa phương trong vùng có nhiều giải pháp nhằm hạn chế thiệt hại, thích ứng với điều kiện cực đoan của thiên nhiên.

Nông dân Vĩnh Bình, tỉnh An Giang thu hoạch tôm càng xanh bán cho thương lái.

Xứ sở tôm càng xanh chuyển mình

Vĩnh Bình từng được ví như “rốn phèn” của vùng Miệt Thứ, tỉnh An Giang, với muôn vàn khó khăn. Ngày nay, địa phương này đã vươn lên mạnh mẽ, trở thành một “xứ sở tôm càng xanh”.

Thành viên Hợp tác xã Sản xuất nông nghiệp sinh thái Quyết Tiến kiểm tra lưới bao quanh vùng nuôi trữ cá.

Nuôi trữ cá kết hợp du lịch sinh thái mùa nước nổi

Khi nước lũ (mùa nước nổi) tràn đồng cũng là lúc bà con nông dân đầu nguồn của tỉnh Đồng Tháp triển khai thực hiện mô hình nuôi trữ cá trên đồng ruộng. Mô hình này vừa góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, tránh kiểu đánh bắt tận diệt, vừa có lợi thế khai thác du lịch theo mùa.

Chế biến các sản phẩm từ dừa tại tỉnh Vĩnh Long đã tạo nhiều việc làm cho lao động nông thôn.

Vĩnh Long phát triển bền vững ngành dừa

Sau sáp nhập, tỉnh Vĩnh Long có diện tích dừa lớn nhất khu vực và cả nước với khoảng 120 nghìn ha, chiếm gần 50% diện tích của cả nước. Địa phương đang tập trung xây dựng vùng sản xuất tập trung có mã số vùng trồng để phục vụ chế biến và xuất khẩu dừa bền vững.

Hệ thống tưới nhỏ giọt do Viện Nghiên cứu phát triển Đồng bằng sông Cửu Long chuyển giao tại phường Vĩnh Châu.

Giải pháp hiệu quả giảm nguy cơ cạn kiệt nguồn nước ngầm

Vĩnh Châu, thành phố Cần Thơ là nơi chuyên canh trồng hành tím lớn nhất cả nước, với diện tích gần 7.000 ha. Nguồn nước tưới tiêu phục vụ sản xuất ở đây chủ yếu khai thác từ mạch nước ngầm. Tuy nhiên, trước tác động của biến đổi khí hậu và việc khai thác quá mức, nguồn nước ngầm ngày càng suy giảm nghiêm trọng.

Hoạt động thả cá về tự nhiên nhằm đa dạng nguồn lợi thủy sản được tổ chức tại thành phố Cần Thơ.

Bảo vệ, phát triển nguồn lợi thủy sản

Thành phố Cần Thơ có nhiều ao, hồ, sông, rạch,... mang đến những lợi ích không nhỏ về nguồn lợi thủy sản. Tuy nhiên, trước những ảnh hưởng do biến đổi khí hậu, nạn đánh bắt trái phép,… nguồn thủy sản tại địa phương ít nhiều bị ảnh hưởng. Bảo vệ nguồn lợi, phát triển nuôi trồng thủy sản đang là việc được địa phương chú trọng.

Ông Lê Văn Sấm bên ao nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao

Hiệu quả từ ứng dụng nuôi tôm công nghệ cao

Gần 20 năm theo nghề nuôi tôm, ông Lê Văn Sấm, (sinh năm 1958, ngụ xã Thạnh Hải, tỉnh Vĩnh Long) chuyển dần từ cách nuôi truyền thống sang ứng dụng công nghệ cao thu lợi nhuận hàng chục tỷ đồng mỗi năm. Ông đã hỗ trợ, giúp giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Ao Bà Om, phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long rợp bóng cây cổ thụ.

Trải nghiệm du lịch xanh, thân thiện môi trường

Những năm gần đây, tỉnh Vĩnh Long không ngừng phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong phát triển du lịch xanh, thân thiện môi trường. Nhiều sản phẩm mới lạ, hấp dẫn du khách trong nước và nước ngoài được hình thành, góp phần tạo động lực thúc đẩy kinh tế-xã hội địa phương.

Lối vào khu dân cư khóm Sa Phô nằm dọc tuyến sông Cửa Lớn (thị trấn Năm Căn, huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau) bị sạt lở làm hư hỏng.

Cà Mau ứng phó tình trạng sạt lở đất ven sông

Vào mùa mưa hằng năm, tình trạng sạt lở đất ven sông lại trở nên “nóng” tại nhiều địa phương vùng sông nước Cà Mau, gây bất an cho người dân, đe dọa đời sống, sản xuất và làm hư hỏng nhiều công trình hạ tầng.

Sếu đầu đỏ tại Vườn quốc gia Tràm Chim. (Ảnh tư liệu Vườn quốc gia Tràm Chim)

Bảo tồn và phát triển sếu đầu đỏ tại Tràm Chim

Sau một thời gian dài vắng bóng, sếu đầu đỏ - loài chim quý hiếm đứng trước nguy cơ tuyệt chủng - đã chính thức quay trở lại Vườn quốc gia Tràm Chim (huyện Tam Nông, Đồng Tháp) để được nuôi dưỡng và phục hồi.