Hoàn thiện cơ chế, chính sách để quản lý xe bán tải hiệu quả

Tại Tọa đàm "Xe bán tải: Từ nhu cầu thực tiễn đến hoàn thiện chính sách" do Báo Xây dựng tổ chức sáng nay (7/7), các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý đã đánh giá, phân tích và làm rõ một số điểm trong chính sách quản lý với loại xe bán tải (pickup) sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 241/2026/NĐ-CP.

Xe tải hay xe con?

Phát biểu ý kiến tại tọa đàm, ông Nguyễn Đức Thắng, Phó Tổng Biên tập Báo Xây dựng cho biết, thời gian vừa qua, cơ quan quản lý đưa ra một số quy định hạn chế các loại xe như ô-tô con và xe tải trong khung giờ cao điểm tại một số địa bàn, bất tiện cho người sử dụng và gây phản ứng trái chiều trong dư luận xã hội. Chính phủ vừa qua đã ban hành Nghị định 241/2026/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 165/2024/NĐ-CP, trong đó, cho phép xe bán tải được lưu thông như ô-tô con; giải quyết một số vướng mắc trong quản lý, góp phần tạo sự thống nhất hơn trong tổ chức giao thông. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy Chính phủ và các cơ quan chức năng đang lắng nghe ý kiến của nhân dân.

“Tuy nhiên, việc quản lý xe bán tải hiện còn nhiều vấn đề phức tạp cần trao đổi thêm về quản lý, thuế và hoạt động kinh doanh mua bán. Do vậy, chúng tôi kỳ vọng tọa đàm này sẽ tạo cầu nối để các chuyên gia, cộng đồng người sử dụng xe bán tải tham gia góp ý chính sách đến các cơ quan quản lý, lực lượng chức năng, nhằm hướng đến mục tiêu tạo điều kiện cho cộng đồng người chơi xe bán tải nhưng vẫn phải bảo đảm tính công khai, minh bạch và công bằng giữa các loại phương tiện”, ông Nguyễn Đức Thắng nhấn mạnh.

Ông Trần Quang Hà, Phó Vụ trưởng Khoa học Công nghệ môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) nêu thực tế, tại Việt Nam, xe bán tải đã phổ biến khoảng hơn 10 năm trở lại đây, hiện nay các quy định quản lý dòng phương tiện này đã dần được hoàn thiện. Đây là loại xe có tính chất đặc thù như vừa chở hàng, vừa chở người. Việc phân định là loại xe nào hoàn toàn do doanh nghiệp sản xuất xe lựa chọn, nếu xếp vào dạng xe con thì sẽ áp theo xe con như thuế, quy định luật giao thông, biển báo, niên hạn không bị hạn chế. Ngược lại, nếu xếp vào xe tải được hưởng lợi về thuế thì phải áp dụng các quy định của xe tải. Nghị định 241/2026/NĐ-CP vừa ban hành chỉ điều chỉnh cách thức tổ chức giao thông, không ảnh hưởng đến các chính sách về thuế, phí hay đăng kiểm đối với xe bán tải.

Theo ông Nguyễn Đông Phong, Trưởng phòng Phương tiện giao thông đường bộ (Cục Đăng kiểm Việt Nam), theo thuật ngữ của đăng kiểm, xe bán tải được gọi là xe pickup. Trong đó, xe bán tải có 2 loại gồm: ô-tô con pickup (coi như xe ô-tô con) và xe tải pickup (coi như xe tải). Xe pickup hiện nay đã có nhiều thay đổi về thiết kế, tăng tính tiện nghi, tăng tính kỹ thuật và có thiết kế gần như ô-tô con.

“Sau nhiều nghiên cứu, trao đổi, các cơ quan quản lý đã đi đến thống nhất đề xuất sửa đổi Nghị định 165/2024/NĐ-CP theo hướng cho phép xe pickup, xe tải VAN dưới 3,5 tấn được lưu thông như ô-tô con, bảo đảm hài hòa về mặt thực tiễn, doanh nghiệp, người dân”, ông Phong nêu rõ.

Ông Lê Hồng Điệp, Trưởng phòng Quản lý và Tổ chức giao thông (Cục Đường bộ Việt Nam) cho biết, ngay sau khi Nghị định 241/2026/NĐ-CP ban hành ngày 29/6, Cục Đường bộ Việt Nam đã có văn bản gửi các Sở Xây dựng và cơ quan liên quan để triển khai thực hiện từ ngày 1/7. Theo đó, các địa phương được yêu cầu khẩn trương rà soát hệ thống biển báo, điều chỉnh những vị trí chưa phù hợp để bảo đảm xe bán tải cabin kép và xe tải van dưới 3,5 tấn được lưu thông đúng theo quy định mới.

“Hiện nay, những nơi cấm xe tải sẽ không còn áp dụng đối với xe bán tải thuộc diện được tổ chức giao thông như xe con. Triển khai Nghị định 241/2026/NĐ-CP, các địa phương sẽ phải rà soát toàn bộ hệ thống biển báo đang hạn chế thời gian lưu thông đối với xe tải. Theo đó, các biển cấm xe tải sẽ phải loại trừ đối với xe bán tải cabin kép và xe tải van có khối lượng toàn bộ không quá 3,5 tấn. Đối với những tuyến đường hoặc làn đường hiện đang cấm xe tải, cơ quan quản lý sẽ tiến hành điều chỉnh hệ thống báo hiệu để bảo đảm phù hợp với quy định mới,” ông Điệp khẳng định.

Thượng tá Nguyễn Hồng Long, Phó Trưởng Phòng Hướng dẫn tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) cũng cho rằng, tại Điều 11 của Nghị định 241/2026/NĐ-CP không thay đổi việc phân loại xe mà chỉ điều chỉnh cách thức tổ chức giao thông đối với xe bán tải, không thay đổi việc phân loại phương tiện theo các quy định hiện hành. Quy định mới tạo thuận lợi hơn cho người sử dụng và người điều khiển xe bán tải khi tham gia giao thông từ ngày 1/7. Cụ thể, xe bán tải được áp dụng tổ chức giao thông như xe con, thay vì như xe tải trước đây.

Phát triển thị trường, kích cầu sức mua

Bà Trần Kim Chi, Trưởng phòng Quan hệ Chính phủ (Công ty ô-tô Ford Việt Nam) đánh giá, thời gian qua, các cơ quan quản lý đã ban hành nhiều chính sách thiết thực, bám sát thực tiễn phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt đối với việc sử dụng xe bán tải. Những thay đổi này giúp Việt Nam tiến gần hơn với cách tiếp cận của nhiều quốc gia như Thái Lan, Australia và Mỹ, nơi từ lâu đã thừa nhận tính đa dụng của dòng xe bán tải cỡ trung, trong đó có nhóm phương tiện được quy định tại Điều 11 Nghị định 241/2026.

Các chính sách mới đã góp phần giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp, có ý nghĩa rất lớn đối với việc giảm chi phí logistics cho hàng nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ, qua đó nâng cao năng suất. Đồng thời, tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác tối đa công năng của phương tiện. Các mẫu xe bán tải hiện đại không chỉ phục vụ vận chuyển hàng hóa mà còn được trang bị cabin kép tiện nghi, tương thích với các loại nhiên liệu sinh học như xăng sinh học và dầu sinh học, đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 và mức 5 theo lộ trình của Chính phủ.

Bên cạnh đó, xe được thiết kế với khung gầm chịu tải cao, tích hợp nhiều công nghệ an toàn và hệ thống hỗ trợ lái hiện đại, mang lại sự tiện nghi và an toàn cho cả người lái và hành khách.

“Nghị định 241/2026/NĐ-CP đã góp phần gỡ bỏ rào cản tâm lý, giảm lo ngại về phạt nguội, đi sai làn hoặc bị hạn chế lưu thông đối với người dân, trong khi vẫn giữ được lợi thế về chi phí và tính đa dụng của dòng xe. Những khách hàng đang cân nhắc mua xe bán tải cũng dễ dàng đưa ra quyết định hơn khi không còn tâm lý lo ngại bị đối xử như xe tải trong quá trình lưu thông, góp phần tạo môi trường thuận lợi hơn cho thị trường ôtô phát triển”, bà Kim Chi bày tỏ.

Đánh giá chính sách mới giúp khách hàng yên tâm chọn mua xe bán tải, góp phần phục hồi doanh số của các đại lý, nhà phân phối bán xe, ông Đào Công Quyết, Trưởng Tiểu ban Truyền thông (Hiệp hội ô-tô Việt Nam-VAMA) nhìn nhận, việc cho phép xe bán tải cabin kép và xe tải dưới 3,5 tấn được tổ chức giao thông như xe con sẽ mang lại nhiều lợi ích về kinh tế, góp phần giảm chi phí logistics, hạ tầng giao thông thúc đẩy phát triển kinh tế liên vùng. Xe bán tải và xe tải dưới 3,5 tấn chính là nhóm phương tiện giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng hiện đại, đặc biệt đối với hoạt động giao hàng chặng cuối của thương mại điện tử và kinh tế số.

“Có thể thấy, dòng phương tiện này là huyết mạch của logistics đô thị và giao hàng chặng cuối. Khi được lưu thông như xe con, các điểm nghẽn về thời gian sẽ được tháo gỡ, hàng hóa được vận chuyển liên tục, không bị gián đoạn do quy định cấm giờ. Nhờ đó, doanh nghiệp sẽ giảm được thời gian lưu kho, chi phí vận hành và chi phí logistics, góp phần hạ giá thành sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh và kích thích tiêu dùng. Xe bán tải có lợi thế lớn về khả năng vận hành trên nhiều loại địa hình, đặc biệt tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, kết nối hiệu quả giữa đô thị với nông thôn, miền núi. Chính sách mới sẽ góp phần thúc đẩy giao thương, phát triển du lịch và từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền", ông Quyết đánh giá.

Theo thống kê từ cơ quan đăng kiểm, đến tháng 3/2026, cả nước có khoảng 291.000 xe bán tải cabin kép đang lưu hành; riêng Hà Nội có hơn 40.000 xe và Thành phố Hồ Chí Minh gần 45.000 xe. Ông Thành Lê, quản trị viên diễn đàn Otofun nhận định, có thể chưa kỳ vọng doanh số xe bán tải sẽ bùng nổ ngay trong những tháng cuối năm, nhưng ngay khi thông tin về Nghị định 241/2026/NĐ-CP được công bố, cộng đồng người dùng đã đón nhận rất tích cực và chia sẻ rộng rãi. Việc gỡ bỏ rào cản tâm lý sẽ tạo động lực để thị trường xe bán tải tăng trưởng trong thời gian tới.