Hình thành hệ sinh thái logistics đồng bộ

Những năm qua, hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu phía Bắc, đặc biệt tại tỉnh Lạng Sơn, tiếp tục tăng trưởng mạnh.

Kỹ thuật viên điều phối hoạt động kho bãi tại phòng điều hành NOC, Công viên logistics Viettel Lạng Sơn.
Kỹ thuật viên điều phối hoạt động kho bãi tại phòng điều hành NOC, Công viên logistics Viettel Lạng Sơn.

Tuy nhiên, trên thực tế, năng lực vận hành logistics vẫn chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng. “Điểm nghẽn” được xác định nằm ở cách tổ chức hệ thống và mức độ liên thông dữ liệu. Nếu không được tháo gỡ, đây sẽ là rào cản lớn đối với mục tiêu hình thành một hệ sinh thái logistics hiện đại, đồng bộ và cạnh tranh.

Những điểm sáng

Theo báo cáo của Chi cục Hải quan khu vực VI (đơn vị quản lý nhà nước về nghiệp vụ hải quan tại các cửa khẩu tỉnh Lạng Sơn), tính đến ngày 12/4, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn tỉnh Lạng Sơn đạt 29,22 tỷ USD (tăng 40% so với cùng kỳ năm 2025); trong đó, xuất khẩu 9,41 tỷ USD, nhập khẩu 19,81 tỷ USD.

Đà tăng trưởng này, cùng với việc các tuyến giao thông kết nối dự kiến hoàn thiện trong năm 2026, đang đặt ra những yêu cầu mới cho tỉnh Lạng Sơn về nâng cao năng lực điều phối, giảm ùn tắc và tối ưu chi phí logistics. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số trở thành lời giải để tái tổ chức vận hành cửa khẩu, từ kiểm soát lưu lượng phương tiện, rút ngắn thời gian xử lý đến minh bạch hóa quy trình.

Tại khu vực cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai các nền tảng đăng ký trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, hệ thống điều phối phương tiện và giám sát dữ liệu theo thời gian thực. Qua đó, bước đầu giúp giảm thời gian chờ, tăng vòng quay phương tiện và nâng cao hiệu suất khai thác bến bãi.

Là doanh nghiệp có thâm niên hoạt động trong lĩnh vực logistics tại khu vực cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, từ năm 2021, Công ty cổ phần Hữu nghị Xuân Cương đã xác định công nghệ và chuyển đổi số là nền tảng cốt lõi nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu vận hành và phát triển bền vững. Doanh nghiệp triển khai chuyển đổi số theo lộ trình: Số hóa quy trình-tích hợp hệ thống-tiến tới xây dựng hệ sinh thái số toàn diện. Đến nay, doanh nghiệp đã hoàn thành giai đoạn số hóa quy trình nội bộ và đang triển khai tích hợp hệ thống, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) trong quản trị, điều hành.

Việc hợp tác với SF Express (Trung Quốc) và Trung tâm logistics quốc tế Bắc Giang đầu năm 2026 cho thấy xu hướng tăng cường kết nối quốc tế để tiếp cận công nghệ và kinh nghiệm quản trị tiên tiến. Cùng với đó, doanh nghiệp cũng xác định hướng phát triển logistics xanh, từng bước đưa vào sử dụng phương tiện vận hành bằng điện như cẩu trục, xe nâng, xe vận chuyển… nhằm giảm phụ thuộc nhiên liệu truyền thống.

Mô hình logistics số do Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) đầu tư là một mô hình quy mô lớn khác đang được triển khai tại tỉnh Lạng Sơn. Tại Công viên logistics Viettel, việc ứng dụng internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn và mô hình “song sinh số” (digital twin) cho phép giám sát, dự báo lưu lượng phương tiện và hàng hóa theo thời gian thực, hỗ trợ cơ quan quản lý và doanh nghiệp đưa ra quyết định điều phối hiệu quả hơn.

Theo ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Công viên logistics Viettel Lạng Sơn, đơn vị đã hoàn thiện hệ thống camera AI giám sát hành trình, được triển khai phối hợp với lực lượng hải quan tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị. Đây là hệ thống cho phép theo dõi liên tục quá trình di chuyển của phương tiện từ cửa khẩu về khu vực tập kết, qua đó thay thế các khâu kẹp chì, niêm phong thủ công. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ rút ngắn thời gian xử lý mà còn nâng cao tính minh bạch và bảo đảm an toàn hàng hóa trong suốt hành trình.

Năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực VI xây dựng 68 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có 8 nhiệm vụ được xác định là điểm nhấn về công tác chuyển đổi số. “Quá trình chuyển đổi số, cải cách hành chính không những giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng cường minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý, cải thiện rõ rệt năng suất và chất lượng phục vụ mà còn góp phần tinh giản nguồn lực, giúp các đơn vị hải quan cửa khẩu giảm khoảng 50% nhân sự so với trước đây”, đồng chí Nguyễn Hữu Vượng, Phó Chi cục trưởng Hải quan khu vực VI chia sẻ.

Vượt qua điểm nghẽn "thiếu liên thông dữ liệu

Trên tổng thể, logistics cửa khẩu vẫn chưa hình thành một hệ sinh thái đồng bộ. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là dữ liệu chưa được kết nối đầy đủ và chia sẻ hiệu quả giữa các bên. Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn, từ cuối tháng 2/2022, nền tảng cửa khẩu số đã được vận hành trên phạm vi toàn tỉnh, kết nối các cơ quan, lực lượng chức năng, hải quan và doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa liên thông đầy đủ với hệ thống nền tảng quốc gia. Các doanh nghiệp đang phải nhập 39 trường thông tin, trong đó có một số trường thông tin doanh nghiệp phải nhập 2 lần trên các nền tảng của Bộ Xây dựng, Cục Hải quan… Nền tảng cửa khẩu số tỉnh Lạng Sơn mới chỉ kết nối dữ liệu với Cục Đăng kiểm và 20 trường dữ liệu của ngành hải quan. Mức độ liên thông giữa các phần mềm logistics với hệ thống của cơ quan quản lý còn hạn chế đã khiến ở cấp độ vận hành, nhiều khâu vẫn phải xử lý thủ công hoặc bán tự động.

Bên cạnh đó, các rào cản về hạ tầng và con người vẫn hiện hữu. Các cửa khẩu tại Lạng Sơn nằm ở khu vực địa hình phức tạp, hạ tầng số chưa thực sự ổn định để đáp ứng yêu cầu vận hành theo thời gian thực. Nguồn nhân lực công nghệ cao còn thiếu, trong khi chi phí đầu tư ban đầu cho các hệ thống công nghệ vẫn là áp lực đối với nhiều đơn vị. Đáng chú ý, thói quen vận hành truyền thống và tâm lý e ngại thay đổi cũng là lực cản không nhỏ đối với quá trình chuyển đổi.

Nhằm tháo gỡ bất cập, mới đây, Chi cục Hải quan khu vực VI đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ trên nền tảng cửa khẩu số, đề xuất cắt giảm từ 7 bước xuống còn 2-4 bước, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ như camera AI, barie tự động, thanh toán điện tử qua mã QR nhằm giảm thao tác thủ công, rút ngắn thời gian thông quan.

Giai đoạn 2026-2030 được dự báo là thời kỳ tăng tốc của logistics số. Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số trong logistics cửa khẩu không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ mà cần được tổ chức như một hệ sinh thái đồng bộ vận hành dựa trên dữ liệu; trong đó, doanh nghiệp là chủ thể triển khai và đổi mới. Cơ quan quản lý đóng vai trò kiến tạo thể chế và kết nối dữ liệu. Hạ tầng số bảo đảm vận hành liên tục, thời gian thực. Các nền tảng công nghệ được chuẩn hóa và liên thông. Vấn đề phát triển nguồn nhân lực công nghệ và xây dựng lộ trình logistics xanh cũng cần được đặc biệt quan tâm, triển khai song hành. Việc sử dụng phương tiện, thiết bị vận hành bằng điện không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.

Các sản phẩm của Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ dược liệu Yên Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình) tăng mạnh về số lượng bán ra thị trường nhờ thực hiện truy xuất nguồn gốc. (Ảnh: Hà An)

Hạ tầng số nông nghiệp và môi trường

Việc nhanh chóng xây dựng hạ tầng số cho ngành nông nghiệp và môi trường không chỉ để đáp ứng các điều kiện cần của thị trường mà còn là cơ sở cho quá trình chuẩn hóa kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.

Thị trường dữ liệu: Từ kiến trúc đến hệ sinh thái

Thị trường dữ liệu: Từ kiến trúc đến hệ sinh thái

Kiến trúc và hạ tầng dữ liệu quốc gia dần hoàn thiện, dữ liệu tại Việt Nam cũng bắt đầu được vận hành theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, để trở thành nguồn lực kinh tế thực sự, thị trường dữ liệu vẫn phải vượt qua nhiều rào cản về pháp lý, chuẩn hóa, định giá và bảo vệ dữ liệu.

Mặt hàng gạo sinh thái chất lượng cao tại Cuộc thi gạo ngon khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang diễn ra tại Cà Mau.

Bài 2: Nâng tầm “hương vị phù sa”

Có được quy trình canh tác chuẩn chỉnh và những cánh đồng trĩu hạt mới chỉ là một nửa chặng đường. Để nâng cao sức cạnh tranh, Cà Mau đang quyết liệt ứng dụng công nghệ, thúc đẩy các mô hình sinh thái và triển khai chiến lược xây dựng thương hiệu bài bản nhằm định vị trọn vẹn “hương vị phù sa” trên thị trường quốc tế.

"Hạt ngọc" Cà Mau trưng bày tại cuộc thi gạo ngon vùng Đồng bằng sông Cửu Long lần thứ I năm 2026.

Đánh thức “hương phù sa” trên vùng đất khó

Đồng đất Cà Mau mang trong mình vị mặn mòi của biển, từng chứng kiến bao mùa vụ thăng trầm của những nhà nông một nắng hai sương. Nhưng trên chính mảnh đất nhiều thử thách này, một cuộc bứt phá ngoạn mục đang âm thầm diễn ra.

Bản quyền số ở Việt Nam: Vi phạm ngày càng tinh vi, nhức nhối, chưa có lời giải

Bản quyền số ở Việt Nam: Vi phạm ngày càng tinh vi, nhức nhối, chưa có lời giải

Dù doanh nghiệp đổ hàng triệu USD vào nội dung số, tình trạng xâm phạm bản quyền tại Việt Nam vẫn diễn ra tràn lan, công khai và ngày càng tinh vi. Từ thói quen dùng miễn phí, kẽ hở pháp lý đến cuộc rượt đuổi công nghệ, thị trường đang tồn tại một nghịch lý: càng phát triển, bản quyền càng dễ bị “bào mòn”.

Tháo gỡ điểm nghẽn cơ chế: Bước chuyển tư duy trong chuyển đổi số

Tháo gỡ điểm nghẽn cơ chế: Bước chuyển tư duy trong chuyển đổi số

Trong tiến trình chuyển đổi số khu vực công, các cơ quan nhà nước đã triển khai nhiều hệ thống thông tin và nền tảng số phục vụ quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Tuy nhiên, những rào cản về dữ liệu, cơ chế phối hợp và mô hình tổ chức triển khai vẫn là những điểm nghẽn khiến một số dự án chưa phát huy hết hiệu quả.

Lễ khánh thành Trạm Công dân số.

"Trạm Công dân số" giúp nâng trải nghiệm y tế cho người dân

Được xây dựng trên nền tảng định danh và xác thực điện tử quốc gia, mô hình "Trạm Công dân số" cho phép người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu một cách thuận tiện, an toàn và dễ dàng, đồng thời hoàn toàn an toàn, bảo mật, từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số trong đời sống hằng ngày.

Cạm bẫy từ các fanpage thu hút người tham gia mua thẻ cào trúng thưởng.

Bẫy vé số cào online với chiêu trò “trúng trước mất sau”

Những lời mời gọi “trúng thưởng dễ dàng, rút tiền trong vài phút” từ vé số cào online đang lan rộng trên mạng xã hội và thu hút không ít người tham gia. Tuy nhiên, phía sau những khoản “trúng nhẹ” ban đầu lại là cả một kịch bản lừa đảo công nghệ cao được dàn dựng tinh vi, khiến người chơi càng tham gia sâu càng dễ mất tiền.

Các diễn giả tham gia tọa đàm tại hội thảo.

Liên kết “ba nhà” thúc đẩy doanh nghiệp spin-off từ đại học

Ngày 24/4, tại Hà Nội, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổ chức hội thảo về thúc đẩy hợp tác “ba nhà” giữa nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm hình thành các doanh nghiệp spin-off từ cơ sở giáo dục đại học.