“Thành phố AI”: Tầm nhìn đô thị thông minh Đà Nẵng đến năm 2030

Theo Đề án Chuyển đổi số góp phần thúc đẩy, tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 (Đề án), “Thành phố Al” không chỉ là một thành phố thông minh sử dụng công nghệ thông tin, mà còn có khả năng nhận thức, học hỏi, tự động hóa và dự đoán dựa trên việc ứng dụng rộng rãi và sâu sắc trí tuệ nhân tạo (AI) trong mọi lĩnh vực, hướng đến phát triển bền vững.

Định hình “Thành phố AI”

Trong thời đại số, khi các nhà quản lý tìm kiếm sự thay đổi mang tính đột phá của đô thị thông minh, trí tuệ nhân tạo (AI) nhanh chóng được xem là “bước chuyển mạnh mẽ, tất yếu” của nhiều đô thị lớn trên thế giới. Hiện nay, nhiều đô thị thông minh như: Singapore, thành phố Thượng Hải (Trung Quốc), hay thành phố Busan (Hàn Quốc),... đều đang chuyển dịch từ mô hình “Thành phố thông minh” lên ở mức cao hơn là “Thành phố AI” (AI City).

Theo Đề án, trọng tâm của sự chuyển dịch này là “quản trị thời gian thực” dựa trên dữ liệu số hiệu quả và ứng dụng rộng rãi AI. Mặt khác, cả ba đô thị thông minh trên đều đang đưa AI vào tâm điểm của nền tảng phát triển và các kế hoạch dài hạn, nhằm hiện thực hóa mục tiêu quản trị đô thị hiện đại. Nhìn chung, với công nghệ AI, nhiều đô thị thông minh trên thế giới đang và sẽ vượt qua giai đoạn thu thập và hiển thị dữ liệu đơn thuần, để có khả năng phân tích chuyên sâu, dự báo và tối ưu hóa quy trình tự động như Đề án của Đà Nẵng đang hướng đến.

Tại Việt Nam, công nghệ AI đã hiện diện trong nhiều mặt đời sống của đô thị từ nghiên cứu đến ứng dụng thực tiễn. Thành phố Đà Nẵng với nền tảng của một đô thị hiện đại đã và đang chứng kiến những thay đổi mang tính bước ngoặt khi AI được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực như: Giao thông, xây dựng, du lịch, y tế, dịch vụ công,... Mục tiêu “Thành phố AI” của Đà Nẵng vì thế không trở nên mơ hồ, mà được nhìn nhận và đánh qua các giá trị mà công nghệ số đang mang lại.

Thực tế Đà Nẵng thời gian qua cho thấy, các giải pháp công nghệ đã phát huy hiệu quả rõ nét, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân. Tại hội nghị sơ kết một năm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, 5 năm thực hiện chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước, 4 năm triển khai Đề án 06 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng vừa qua, AI nổi lên như một “cánh tay nối dài” để chính quyền giải quyết các công việc nhanh chóng, hiệu quả và phục vụ người dân tốt hơn, nhất là trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Hòa Khánh Huỳnh Anh Vũ, dữ liệu thu thập sau 6 tháng vận hành, ứng dụng AI trong đổi mới công tác quản lý điều hành, phục vụ người dân trên địa bàn phường cho thấy: Ước tính với lưu lượng khoảng 200 giao dịch trên ngày, tổng thời gian tiết kiệm được cho xã hội là khoảng 150 giờ lao động trên ngày; giảm 30% chi phí về văn phòng, giấy, mực in nhờ gửi các biểu mẫu điện tử và các hướng dẫn trực tuyến; Chatbot hỗ trợ hệ thống tự động trả lời 80% câu hỏi lặp lại, giúp mỗi cán bộ một cửa tiết kiệm khoảng 1 đến 2 giờ làm việc mỗi ngày;...

“Chuyển đổi số tại phường Hòa Khánh bắt đầu từ việc giải quyết những nỗi lòng nhỏ nhất của người dân, đỡ phải chờ lâu, đỡ phải đi lại nhiều, thắc mắc được giải quyết ngay. Việc ứng dụng AI vào quản trị điều hành hành chính là minh chứng rõ nét cho những cam kết xây dựng chính quyền chuyên nghiệp, minh bạch, hiện đại vì nhân dân phục vụ”, ông Huỳnh Anh Vũ nói.

Tại Quy định về Mô hình liên thông số thống nhất, hiệu quả và quản trị dựa trên dữ liệu trong hệ thống chính trị, nguyên tắc vận hành thông minh và tự động hóa trên cơ sở ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI First) được xác lập nhằm kiên quyết xóa bỏ các quy trình thủ công, đẩy mạnh tự động hóa tối đa để giải phóng sức lao động cho cán bộ, công chức, viên chức. Từ đó, tạo điều kiện tập trung vào nhiệm vụ mang tính phân tích, sáng tạo, tương tác phức tạp và hoạch định chính sách, thay cho các công việc sự vụ, hành chính thuần tuý.

Có thể thấy, trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, “Thành phố AI” vừa là mục tiêu, vừa là động lực góp phần thúc đẩy các cấp chính quyền chuyển từ tư duy “quản lý hành chính” sang “quản trị phát triển”.

Từ “số hóa” đến “thông minh hóa”

Theo Đề án, chiến lược phát triển thành phố thông minh theo hướng “Thành phố AI” là một chiến lược tiên phong, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cốt lõi trong toàn bộ vòng đời đô thị từ quy hoạch, xây dựng đến quản lý và vận hành. Từ kinh nghiệm thực tiễn của Singapore, Thượng Hải và Busan có thể thấy, dữ liệu lớn (big data) và hạ tầng tính toán hiệu năng cao (HPC) chính là nguồn “nhiên liệu” và “động cơ” chính của một "Thành phố AI".

Tại hội thảo SuperEdge AI Summit 2025, bên cạnh việc khẳng định dữ liệu được xem như “dầu mỏ mới” trong thời đại AI và nền kinh tế số, các chuyên gia trong nước và quốc tế cũng phát đi tín hiệu cấp thiết về việc xây dựng hạ tầng dữ liệu xác thực và minh bạch trong bối cảnh bùng nổ dữ liệu. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu cho biết: “Thế giới hiện nay đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các mô hình hạ tầng phi tập trung. Những công nghệ này không chỉ tạo ra công cụ mới mà đang làm thay đổi cấu trúc hạ tầng số, phương thức quản lý và mô hình tăng trưởng của các đô thị hiện đại”.

Nhìn lại chặng đường xây dựng thành phố thông minh tại thành phố Đà Nẵng trong 5 năm qua, quá trình chuyển đổi số ở cấp độ đô thị đã cung cấp hạ tầng số (bao gồm hạ tầng viễn thông, IoT, Cloud/Edge Computing, nền tảng dữ liệu số, an ninh mạng) làm bộ khung “xương sống” cho mô hình đô thị thông minh của Đà Nẵng.

Từ việc hình thành hạ tầng, nền tảng và cơ sở dữ liệu thông minh, tiêu biểu như: Liên tục dẫn đầu cả nước về tốc độ mạng di động 5G; phủ sóng Wifi công cộng nhiều nơi; xây dựng Trung tâm dữ liệu thành phố đạt chuẩn Tier-III, dung lượng lưu trữ 500TB; hình thành hơn 1.400 bộ dữ liệu mở của các ngành, lĩnh vực trên địa bàn thành phố... Đến việc thông minh hóa các ứng dụng đã hình thành, thí điểm ở giai đoạn trước để phục vụ chính quyền, người dân và doanh nghiệp như: Mạng lưới quan trắc môi trường toàn thành phố; ứng dụng Da Nang SmartCity; sàn thương mại điện tử cho các doanh nghiệp quảng bá sản phẩm và kinh doanh trên môi trường trực tuyến; số hóa các sản phẩm du lịch trên địa bàn;... Đồng thời, chuyển quản lý đô thị từ truyền thống thành quản lý trên dữ liệu số.

Bằng cách tiếp cận thành phố thông minh theo 3 trục: Hạ tầng, dữ liệu và ứng dụng thông minh, Đà Nẵng đã đồng bộ hóa phần lớn hạ tầng kỹ thuật đô thị với hạ tầng số; qua đó cho phép nhiều thành phần đô thị tương tác thời gian thực, phục vụ công tác điều hành tập trung và phản ứng nhanh, hiệu quả. Tuy nhiên, để chuyển dịch từ "Thành phố thông minh" lên ở mức “Thành phố AI” vẫn cần những bước đột phá mang tính chiến lược trong phát triển hạ tầng số, tối ưu hóa dữ liệu và nguồn nhân lực.

Quá trình triển khai Đề án “Xây dựng thành phố thông minh tại thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2018-2025, định hướng đến năm 2030” cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực và ấn tượng, thành phố cũng đối mặt với những rào cản về an toàn an ninh thông tin, khả năng quản trị tự động, hạ tầng và dữ liệu số,... dẫn đến ứng dụng các công nghệ mới như: AI, Chuỗi khối (BlockChain), Học máy (Machine Learning),… còn hạn chế, chưa kịp thời.

Với mục tiêu Thành phố AI, Đà Nẵng đang thực hiện các giải pháp như: Nâng cấp toàn diện Trung tâm Dữ liệu Đà Nẵng; xây dựng Trung tâm Dữ liệu AI (AIDC); tích hợp các cảm biến IoT và mạng 5G/6G; xây dựng các bộ dữ liệu mở chất lượng cao mỗi năm; triển khai các hệ thống an ninh đa lớp;... Đặc biệt, thành phố chú trọng phát triển Bản sao số (Digital Twin) để kết hợp với AI phân tích, mô phỏng, thử nghiệm các kịch bản quy hoạch và vận hành đô thị trong không gian ảo trước khi triển khai thực tế, giúp giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa nguồn lực.

Tại hội thảo thúc đẩy ứng dụng và phát triển công nghệ chuỗi khối tại thành phố Đà Nẵng vừa qua, Tiến sĩ Trịnh Công Duy, Chủ tịch Công ty Cổ phần DT Group cho rằng: “Việc số hóa đô thị sẽ là sự kết hợp của công nghệ bản sao số, AI và blockchain. Trong đó, AI đóng vai trò như bộ não điều khiển, blockchain đóng vai trò như một "sổ cái" tin cậy để xác nhận, định danh và tạo niềm tin”.

Điểm chạm “Thành phố AI”

Nhiều nghiên cứu cho thấy, bằng việc lấy nhu cầu của cư dân làm mục tiêu cốt lõi, công nghệ AI sẽ thúc đẩy những cải tiến toàn diện trên nhiều khía cạnh của đô thị. Nhìn từ các mô hình đô thị thông minh của Singapore, Thượng Hải và Busan, thước đo thành công của một “Thành phố AI” chính là hiệu quả giải quyết các bài toán thực tế cho chính quyền, người dân và doanh nghiệp trên cả ba phương diện: chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Theo Đề án, tầm nhìn về một thành phố Đà Nẵng thông minh theo hướng “Thành phố AI” đã được định hình rõ nét thông qua 6 trụ cột chiến lược như: Quản trị thông minh, Đời sống thông minh, Công dân thông minh,... Điều này đã được cụ thể hóa tại Kế hoạch số 114/KH-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng về triển khai ứng dụng trí tuệ nhân tạo dựa trên dữ liệu lớn trong các ngành, lĩnh vực trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đến năm 2030.

Với chiến lược “Thành phố AI”, các bài toán ứng dụng AI lúc này không đơn thuần là các công cụ tương tác như “Chat bot AI” hay “Trợ lý ảo AI”. Từ ứng dụng RPA tự động xử lý hồ sơ, phân tích dữ liệu dự báo chính sách; phân tích dữ liệu sức khỏe bằng AI để dự đoán nguy cơ phát triển bệnh;... Đến việc giám sát, điều tiết phân luồng phương tiện tự động, tối ưu hóa tuyến đường vận tải, quản lý kho bãi, bốc dỡ hàng hóa; ứng dụng AI, big data, VR/AR để cá nhân hóa trải nghiệm tham quan di sản;... Công nghệ AI giờ đây sẽ trực tiếp chạm đến chất lượng sống của mỗi người dân thông qua các ứng dụng thực tiễn.

Mỗi bài toán ứng dụng AI cũng là một lời mời gọi đầu tư đến các doanh nghiệp công nghệ số. Kế hoạch số 114/KH-UBND đã đề ra chỉ tiêu hàng năm gia tăng 5% số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp số phát triển, ứng dụng AI.

Trong bối cảnh đó, các start-up khẳng định ưu thế nhờ tư duy luôn đổi mới và khả năng đi sâu vào các lĩnh vực có dữ liệu đặc thù (ví dụ như dữ liệu y tế chuyên sâu, ngôn ngữ bản địa,...) để gán nhãn dữ liệu, “huấn luyện” AI thấu hiểu đúng ngôn ngữ và bối cảnh đặc thù của từng lĩnh vực.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, Đà Nẵng là một trong những địa phương có môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực AI, đặc biệt là khi đặt trong tổng thể chiến lược phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Nhiều chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng, Đà Nẵng đã tạo ra các định hướng chính sách rõ ràng, giúp doanh nghiệp AI có cơ sở để đầu tư dài hạn, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác công-tư trong các bài toán thực tiễn của chính quyền địa phương. Tuy nhiên, một số start-up AI dù có công nghệ tốt nhưng lại gặp khó khi tham gia các dự án công, do quy trình đấu thầu, tiêu chí kỹ thuật, yêu cầu năng lực kinh nghiệm, yêu cầu tài chính chưa thực sự phù hợp với doanh nghiệp khởi nghiệp.

Theo đại diện một số start-up, phần lớn start-up AI cần thời gian dài để hoàn thiện sản phẩm và tìm được mô hình kinh doanh bền vững. Trong khi đó, các chính sách hỗ trợ vẫn còn thiên về khởi tạo ban đầu, thiếu các chương trình hỗ trợ giai đoạn scale-up, mở rộng thị trường và thương mại hóa sản phẩm. Mặt khác, phần lớn các start-up AI rất cần nguồn vốn hỗ trợ từ nhà nước để mạnh dạn nghiên cứu, triển khai và phát triển công nghệ mới. Tuy nhiên, một số chính sách hỗ trợ nguồn vốn từ ngân sách nhà nước vẫn còn nhiều rào cản khiến việc tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ còn gặp nhiều khó khăn.

Từ góc độ của một trong những start-up tiên phong phát triển các giải pháp AI trong dịch vụ công, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần EM&AI Lê Ngọc Trí cho biết, công nghệ AI muốn phát huy hiệu quả phải dựa trên dữ liệu đủ lớn, đủ sạch và đủ mở.

Tuy nhiên, hiện nay dữ liệu trong khu vực công vẫn còn phân tán, thiếu chuẩn hóa và chưa có cơ chế rõ ràng để doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là start-up, có thể tiếp cận, thử nghiệm và đồng phát triển giải pháp một cách an toàn, minh bạch. “Nếu không giải quyết tốt “bài toán dữ liệu”, việc triển khai ứng dụng AI trong các cơ quan hành chính nhà nước sẽ rất khó đạt được về chiều sâu”, ông Trí nói.

Theo ông Lê Ngọc Trí, các bài toán ứng dụng AI trong quản lý đô thị, dịch vụ công, chăm sóc người dân và doanh nghiệp đều là những nhu cầu thực, đủ lớn và đủ phức tạp để các start-up AI phát triển sản phẩm “Make in Da Nang”.

“Để phát triển số lượng các doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp số phát triển, ứng dụng AI cần có sự liên kết chặt chẽ hơn giữa chính quyền, doanh nghiệp và các đơn vị như viện trường, quỹ đầu tư,... Doanh nghiệp không chỉ cần chính sách, mà cần “bài toán thật”, “khách hàng thật” và “đối tác đồng hành” để phát triển bền vững”, ông Trí chia sẻ.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu cho biết: “Với sự kết hợp của cơ chế thử nghiệm Sandbox, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp khoa học công nghệ và việc thúc đẩy dữ liệu mở; Đà Nẵng sẽ tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, minh bạch, giúp các doanh nghiệp công nghệ số, đặc biệt là các doanh nghiệp địa phương, tự tin tham gia giải quyết những bài toán lớn của thành phố”.