Hoạt động không chỉ có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc mà còn thể hiện sự tri ân và trách nhiệm của Đảng, Nhà nước cùng nhân dân đối với những Anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Sự kiện nằm trong khuôn khổ “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới Kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027).
Phát biểu tại buổi lễ, Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm), thành viên Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515) nhấn mạnh, Chiến dịch mang giá trị nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc Việt Nam. Đồng thời cũng là trách nhiệm thiêng liêng nhằm đáp lại mong mỏi, khát vọng tìm lại danh tính và đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương sau nhiều năm dài chờ đợi.
Viện Hàn lâm được giao thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm như: Giám định ADN hài cốt liệt sĩ theo địa bàn được Ban Chỉ đạo quốc gia phân công; nghiên cứu, phát triển công nghệ giám định ADN thế hệ mới NGS-SNP; tham gia xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn và Ngân hàng Gen thân nhân liệt sĩ; phối hợp xây dựng kế hoạch lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa có thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ; tham gia ý kiến về phương án, quy trình lấy mẫu, vận chuyển, bảo quản và lưu trữ mẫu để bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật cho công nghệ mới...
Với trách nhiệm của cơ quan nghiên cứu khoa học hàng đầu cả nước, Viện Hàn lâm đã chủ động nghiên cứu, tiếp cận và làm chủ các công nghệ di truyền tiên tiến trên thế giới. “Chúng tôi đã phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia quốc tế, đặc biệt là Chính phủ Hoa Kỳ và Ủy ban Quốc tế về Người mất tích (ICMP), để tiếp nhận, thử nghiệm và phát triển công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới kết hợp phân tích SNP. Đây là bước đột phá quan trọng, mở ra triển vọng khắc phục những hạn chế của phương pháp giám định ADN ty thể truyền thống”, Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà cho biết.
Trên cơ sở kết quả đó, việc triển khai khai quật và thu mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Giồng Riềng với quy mô lớn hơn là bước đi quan trọng nhằm thử nghiệm, đánh giá khả năng triển khai trên diện rộng của quy trình giám định ADN thế hệ mới trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Theo ông Lê Văn Phước, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang, địa phương hiện có 20 nghĩa trang liệt sĩ với gần 36 nghìn mộ liệt sĩ, trong đó, hơn 17 nghìn mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin và hơn 13 nghìn mộ còn thiếu thông tin. Trong đó, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Giồng Riềng còn 962 mộ chưa xác định được thông tin liệt sĩ.
Việc các đơn vị phối hợp thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin là sự đồng hành đầy nhân văn của các tổ chức quốc tế và các cơ quan khoa học hàng đầu. Đồng thời, minh chứng cho nỗ lực vượt bậc, nhằm ứng dụng công nghệ khoa học tiên tiến nhất vào việc giải mã, xác định danh tính cho các Anh hùng liệt sĩ.
Đây cũng là hoạt động có ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, xoa dịu phần nào nỗi đau thương, mong mỏi từng ngày của thân nhân, gia đình liệt sĩ chưa tìm được hài cốt liệt sĩ, đồng thời thể hiện tinh thần trách nhiệm, quyết tâm, khép lại quá khứ, hướng tới tương lai và hợp tác phát triển giữa các quốc gia.
Trong phát biểu của mình, bà Marialice Ariens, cán bộ phụ trách Phòng Chính trị, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam cho biết: “Trong nhiều thập kỷ, Việt Nam đã hỗ trợ Hoa Kỳ tìm kiếm và xác minh thông tin về các quân nhân Mỹ mất tích. Chúng tôi vô cùng biết ơn sự hỗ trợ đó. Chính lòng biết ơn ấy đã đưa chúng ta đến ngày hôm nay. Với nguồn tài trợ từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Dự án thí điểm này sử dụng công nghệ giải trình tự ADN thế hệ mới do ICMP và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát triển nhằm xác định danh tính những trường hợp mà các công nghệ hiện có trước đây chưa thể thực hiện được”.
Bà Marialice Ariens bày tỏ vinh dự khi Hoa Kỳ được hỗ trợ một nỗ lực đang được thúc đẩy bởi sự lãnh đạo, các ưu tiên và chuyên môn của Việt Nam và tiếp tục cam kết đồng hành cùng Việt Nam, để các nhà khoa học và các cơ quan của Việt Nam có đầy đủ công cụ và chuyên môn cần thiết nhằm đạt được các mục tiêu trong Chiến dịch 500 ngày đêm nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ và hoạt động ý nghĩa này trong nhiều năm tới.
Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động hướng tới dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ cũng là dịp đất nước và thế hệ hôm nay thể hiện trách nhiệm với lịch sử, đồng thời là sự tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” bằng những hành động cụ thể.
