Xuất phát từ tư duy hiện đại, những đóng góp lặng thầm nhưng thiết thực và đầy sức trẻ ấy đã và đang trở thành nền tảng cho một tiến trình thay đổi cách tiếp cận của cả xã hội đối với tài nguyên nước.
Không thể làm ngơ!
Khoảng giữa năm 2024, các tỉnh miền Tây Nam Bộ phải đối diện với cao điểm hạn mặn. Nắng hạn gay gắt, bể chứa nước ngọt dự trữ cạn kiệt. Có thời điểm, theo phản ánh của người dân, một mét khối nước ngọt có giá lên tới… 100-120 nghìn đồng.
Không thể làm ngơ, rất nhiều thanh niên, sinh viên từ các khu vực lân cận cùng đồng lòng phát động những chuyến xe tình nguyện, chở nước ngọt đến tận tay bà con khu vực miền Tây Nam Bộ.
Suốt mấy tháng hè, anh Võ Hồng Hải (31 tuổi) miệt mài làm “shipper” chuyên chở nước ngọt đến từng hộ dân ở huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang, quê hương anh. Nhớ lại hành trình ấy, anh Hải khiêm tốn: “Mỗi ngày, tôi vận động được hai, ba xe bồn chứa nước để tiếp tế cho bà con. Có hai khung thời gian phát nước, 6-7 giờ sáng và 5-6 giờ chiều. Chính quyền địa phương hỗ trợ sắp xếp địa điểm đỗ xe bồn, thông báo mời người dân đến nhận nước. Xe chở nước có nhà hảo tâm lo, tôi chỉ góp công, chi tiền đổ xăng, dầu, khoảng 300 nghìn đồng mỗi ngày”.
Ở nơi xa hơn, ngay những ngày đầu tháng 3/2024, sinh viên, giảng viên Trường đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cũng nhanh chóng huy động mọi nguồn lực để cung ứng nguồn nước sạch đến cho người dân vùng hạn mặn huyện Tân Phú Đông, tỉnh Tiền Giang. Nguồn kinh phí được sinh viên kêu gọi tài trợ từ Hội doanh nghiệp cựu sinh viên và trích một phần từ quỹ của Đoàn thanh niên. Với hoạt động ý nghĩa này, Ban giám hiệu nhà trường vừa mong muốn có thể chia sẻ phần nào khó khăn với người dân, vừa giúp sinh viên thấu hiểu được khó khăn của đồng bào, từ đó cảm nhận rõ hơn tinh thần đoàn kết, đùm bọc, để thật sự trưởng thành.
Tiếp sức cho những dự án cộng đồng
Thành lập năm 2022, Sài Gòn Xanh là tổ chức trực thuộc Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh, thu hút các thanh niên, tình nguyện viên trẻ từ khắp mọi miền Tổ quốc hoạt động vì mục tiêu chung: Đưa Việt Nam trở thành quốc gia điển hình trong việc bảo vệ môi trường, với hành động cụ thể là cải thiện chất lượng môi trường nước tại thành phố mang tên Bác.
Sài Gòn Xanh dần trở nên viral trên khắp các trang mạng xã hội, với những hình ảnh hàng chục, hàng trăm bạn trẻ thành viên của nhóm không ngại bẩn, ngại khó, trầm mình xuống các dòng kênh đen ngòm, ngập rác khắp thành phố để dọn dẹp, làm sạch.
Để tạo nên sự ảnh hưởng truyền thông ấy, bên cạnh việc huy động được đông đảo thanh niên, tận dụng mạng xã hội, Ban tổ chức còn vận động được nhiều người trẻ, nổi tiếng, có sức ảnh hưởng trên truyền thông xã hội cùng tham gia, nhằm lan tỏa tinh thần bảo vệ môi trường đến tất cả mọi người. Ban truyền thông của nhóm thường xuyên tổ chức các buổi chia sẻ kiến thức về môi trường, sống xanh, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của mọi người về trách nhiệm bảo vệ môi trường, một trách nhiệm không của riêng ai.
Tháng 3/2024, sau hơn ba tháng ấp ủ, với 60 giờ làm việc, tái chế 1.200 chai nhựa vớt lên từ các kênh rạch, nhóm đã hạ thủy một chiếc “thuyền vỏ chai” độc đáo. Trên chiếc thuyền ấy, “công cuộc” cứu những dòng nước đang được tiếp nối, để minh chứng một thông điệp đơn giản nhưng sâu sắc: Hãy tái chế rác thải, đừng để chúng góp phần “bức tử” những dòng nước quanh ta!
Từ năm 2024 đến nay, hướng đi của Sài Gòn Xanh được mở rộng hơn cả về quy mô lẫn chiều sâu. Ý tưởng lắp đặt thêm các phao ngăn rác thải đổ ra sông được triển khai. Công cụ này cũng giúp việc thu gom rác thải thuận tiện hơn. Anh Nguyễn Lương Ngọc, trưởng nhóm Sài Gòn Xanh chia sẻ: “Trong hơn 18 tháng hoạt động, nhóm đã vớt được 2.400 tấn rác, lắp đặt sáu phao chắn rác trên các tuyến, đoạn kênh trong thành phố”.
Anh Ngọc cũng cho biết, để triển khai việc lắp đặt phao chắn rác hiệu quả tại một địa bàn nào đó, nhóm đều có trao đổi, phối hợp chính quyền cơ sở và nhận được sự đồng thuận, ủng hộ ngay từ ban đầu. Bước tiếp theo, nhóm tiến hành khảo sát thực tế, bảo đảm điều kiện của các kênh nước phù hợp với thiết bị. Phao chắn được thiết kế bao gồm nhiều đoạn phao ngắn liên kết chặt với nhau, mỗi đoạn dài khoảng 0,5m. Chi phí lắp đặt một phao chắn rác dao động từ 3-30 triệu đồng, tùy độ rộng, sâu của kênh. Phần lớn kinh phí đến từ quỹ hoạt động của nhóm và tiền thiện nguyện của các nhà hảo tâm.
Đặc biệt, sau hơn một năm các tình nguyện viên của nhóm tự tìm hiểu, nghiên cứu, đầu tháng tư tới, Sài Gòn Xanh sẽ cho chạy thử robot dọn rác trên kênh, rạch. “Robot này rất thân thiện với môi trường, do chạy bằng pin năng lượng mặt trời. Lượng rác thu gom của robot có thể lên đến tối đa 400kg/chuyến”, anh Ngọc chia sẻ với phóng viên Nhân Dân cuối tuần. Với “người bạn đồng hành” mới này, nhóm có thể tăng năng suất, rút ngắn thời gian cho mỗi địa điểm cần làm sạch.
Sài Gòn Xanh hy vọng kết quả chạy thử thành công sẽ là điều kiện để nhóm có thể huy động thêm các nguồn tài trợ phục vụ việc chế tạo hàng loạt robot, tiến tới bàn giao lại cho địa phương, mở rộng quy mô hoạt động của nhóm đến khắp mọi miền Tổ quốc.
