Giọt nước mắt của người lính già
Cuối tháng 7, Hà Nội mưa như trút nước. Tại Điểm hỗ trợ dịch vụ công Phương Liệt, công chức Lê Minh Thiện (Chi nhánh số 2, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội), vẫn “luôn chân luôn tay” hướng dẫn người dân hoàn thành hồ sơ. Trong gần hai giờ, anh lần lượt phục vụ sáu gia đình, với năm trong sáu trường hợp là người cao tuổi. Để nhanh chóng giải quyết và tháo gỡ những vướng mắc, anh Thiện không ngừng đứng lên, ngồi xuống, vừa làm, vừa giải thích những khâu mới được rút gọn.
Phòng chờ dường như vãn hẳn người nhờ cơn mưa hè. Thế nhưng, công việc không vì thế mà dừng lại. Anh Thiện vẫn dành khoảng thời gian cuối buổi chiều để đến tận nhà làm thủ tục ủy quyền lương hưu cho người dân đang cư trú tại phường.
Như chia sẻ của người vợ Nguyễn Thị Kiều, ông Nguyễn Xuân Bình là đại tá quân đội nghỉ hưu, dù tuổi đã cao nhưng vẫn còn rất minh mẫn. Song, do sức khỏe yếu, lại thêm bị đau chân, nên ông không thể tự mình ra phường hoàn thành giấy tờ thủ tục. Khi biết được ở phường Phương Liệt có hoạt động Tổ hành chính công xung kích có thể tới tận nhà trợ giúp, bà vô cùng phấn khởi.
“Trước đây, mỗi lần cần xử lý thủ tục hành chính gì, chúng tôi đều phải nhờ các con hướng dẫn. Thế nhưng, người trẻ cũng vướng gia đình và công việc riêng. Nhiều thời điểm, mình cần cũng không thể giải quyết nhanh chóng được. Đấy là điều mà chúng tôi cảm thấy bất lực, nhất là ở tuổi này. giờ cả hai dù muốn cũng không thể bắt kịp thời đại được nữa rồi”, bà Kiều bộc bạch.
Ngay khi mưa dần ngớt, Tổ hành chính công xung kích phường Phương Liệt, gồm anh Thiện và một nữ phụ tá, đã nhanh chóng cầm theo giấy tờ, lên xe máy di chuyển tới nhà dân cho kịp giờ. Sau khoảng 10 phút di chuyển, anh đã có mặt tại nhà của ông Bình, lần lượt kê khai từng mục. Thậm chí, anh mang cả mực theo phòng để nhỡ cần lăn tay. Chưa đến chục phút, thủ tục ủy quyền lương hưu đã hoàn tất.
“Tính ra ông cũng bằng tuổi ông nhà con. Ông yên tâm nhé, sau khi ký xong tờ giấy ủy quyền này, con sẽ tự đi nộp và làm nốt thủ tục. Ông không cần phải làm thêm gì nữa cả ạ”, anh Thiện vừa nói, vừa cầm lấy hai tay người lính già.
Phút giây ấy, người đại tá chỉ nhè nhẹ gật đầu, khóe mắt dạn dày chinh chiến thoáng nhòe đi. rồi không ai ngờ, có một dòng xúc cảm tươi tắn từ từ lăn xuống, thấm ướt gò má sạm màu sương gió ấy.
Những “sợi dây” liên kết
Sau khi Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 271/KH-UBND, mở đợt cao điểm 15 ngày bổ sung văn bản ủy quyền theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, để dòng lương hưu, trợ cấp không bị gián đoạn, hệ thống 12 chi nhánh, 131 điểm hỗ trợ dịch vụ công số lập tức kích hoạt các Tổ hành chính công xung kích. Tính đến 17 giờ ngày 22/7, thành phố hoàn thành ủy quyền lương hưu cho toàn bộ 92.364 người, sớm ba ngày so với dự kiến.
Trong diện rà soát có 3.828 trường hợp không thể tự hoàn tất thủ tục. Với nhóm này, tổ xung kích hỗ trợ 1.378 lượt tại các điểm lưu động. Còn lại, tổ xung kích cũng đến tận nhà 2.450 trường hợp, gồm những người cao tuổi, người có công, người khuyết tật hay có sức khỏe yếu. Nói cách khác, 2.450 lần gõ cửa đại diện cho hơn hai phần trăm số người mà hệ thống dịch vụ công trực tuyến không thể chạm tới. Tỷ lệ ấy không chia đều, mà dồn cả vào nhóm những người yếu thế nhất. Chính đội ngũ cán bộ tuyến cơ sở cũng là những người thấu hiểu và nhìn nhận rõ vấn đề này.
“Nhà mình có ba người thân là liệt sĩ, đến nay vẫn chưa tìm được hài cốt. Nhìn người mẹ ở nhà không có ai hỗ trợ, rồi trông sang các cụ trong phường vốn cũng không hiểu công nghệ thông tin, tôi quyết tâm theo bằng được Tổ hành chính công xung kích ở Chi nhánh số 2, để có thể hỗ trợ tất cả mọi người trong giờ và ngoài giờ hành chính. Chỉ cần có danh sách cụ thể, tôi sẽ liên hệ tất cả các bác để hẹn giờ đến hỗ trợ từng nhà “, anh Thiện kể.
Với anh, trợ giúp các cụ chẳng khác nào giúp đỡ mẹ mình ở nhà. Người đại tá anh đến giúp cũng tầm tuổi cha anh. giữa hai thế hệ ấy tồn tại “sợi dây” liên kết không tên, và điều đó lý giải vì sao “người lính già đầu bạc” lại rung cảm mãnh liệt đến vậy.
Mối liên kết ấy cũng xuất hiện trong nhiều khoảnh khắc khác, như lúc anh Thiện tới nhà trợ giúp thủ tục hành chính cho cụ Phạm Thị Nhi, sinh năm 1939, người giờ đã có 65 năm tuổi Đảng. Chỉ cần thấy thấp thoáng bóng dáng anh đẩy cổng bước vào, là đã nghe thấy tiếng cụ: “Con về đấy à?”. Làm xong thủ tục, cụ nhất định giữ anh lại dùng bữa cơm gia đình, như giữ một đứa con đi xa mới về. Trong tiếng gọi ấy, ranh giới giữa cán bộ và công dân, giữa người phục vụ và người được phục vụ, đã tan đi lúc nào không rõ.
Điều kiện cần và đủ
Thế nhưng, để gây dựng được niềm tin ấm áp đó, anh Thiện cũng phải vượt qua vô vàn thách thức. Cơn mưa tầm tã hay cái nóng oi bức của mùa hè chỉ là khởi đầu. Khó khăn lớn nhất, như anh kể, là nhiều cụ sống một mình, thấy người lạ xưng cán bộ tới thì sợ lừa đảo, không dám mở cửa. Để mọi người tin tưởng, anh phải liên hệ bác tổ trưởng tổ dân phố hoặc nhờ đồng chí cảnh sát khu vực đến hỗ trợ.
Hơn thế, mô hình Tổ hành chính công xung kích tại Hà Nội hoạt động hoàn toàn bằng sức trẻ của đội ngũ cán bộ hành chính công. Anh Thiện và đồng đội không có kinh phí. Tiền điện thoại liên lạc với người dân cũng do họ tự chi trả. Đây là nền móng đẹp, nhưng cũng rất dễ tổn thương, nếu chỉ trông chờ vào lòng tốt thay vì thể chế hóa thành nguồn lực và quy trình bền vững. Khi chuyện Tổ xung kích đến tận nhà dần trở thành quen thuộc, cách để người dân xác minh danh tính người gõ cửa mới chỉ là điều kiện cần, việc chính quyền chuẩn hóa một cơ chế nhận diện cán bộ thống nhất và công khai mới là điều kiện đủ, để không kẻ nào có thể mạo danh lòng tốt ấy.
Chiều muộn, mưa đã tạnh hẳn. Thành công đích thực của một nền hành chính phục vụ, có lẽ, không đo bằng 92.364 hồ sơ hoàn thành sớm ba ngày, mà được xác lập bằng cái ngày những bước chân đội mưa kia không còn cần thiết nữa, khi hệ thống đã vươn tới từng bậc thềm ■
