Sáng sớm, khi những tia nắng đầu ngày vừa len lỏi qua hàng cây ven hồ, thay vì thoải mái tận hưởng bầu không khí trong lành để bắt đầu một ngày mới, nhiều người dân đến Công viên Ngọc Thụy (phường Bồ Đề, Hà Nội) lại vội vàng bước nhanh qua khu vực hồ điều hòa. Mùi hôi từ mặt nước theo gió lan ra, bao trùm cả tuyến đường dạo bộ vốn luôn đông đúc người tập thể dục buổi sáng.
Khung cảnh ấy đối lập hoàn toàn với kỳ vọng khi công viên được đưa vào khai thác. Được đầu tư gần 208 tỷ đồng, Công viên và hồ Ngọc Thụy có diện tích khoảng 6,86ha, trong đó riêng hồ điều hòa rộng hơn 3,36ha. Công trình được xây dựng với mục tiêu điều hòa thoát nước, tạo cảnh quan, bổ sung không gian xanh và phục vụ các hoạt động văn hóa, thể thao của người dân khu vực.
Nước hồ đổi màu đục, mùi hôi bốc lên nồng nặc.
Thế nhưng, nhiều ngày qua, mặt hồ xuất hiện từng mảng rong tảo xanh dày đặc xen lẫn rác nổi và bùn hữu cơ. Nhiều vị trí nước chuyển màu đục, gần như không còn khả năng phản chiếu mặt hồ vốn trong xanh trước đây. Đặc biệt vào sáng sớm và chiều tối, khi nhiệt độ thay đổi và lượng người tập trung đông hơn, mùi hôi từ mặt nước càng trở nên nồng nặc, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của cộng đồng.
Là cư dân sinh sống gần công viên, ông Phạm Văn Dương (phường Bồ Đề) cho biết, tình trạng ô nhiễm không phải mới xuất hiện. “Cái mùi này có cách đây cũng khá lâu rồi. Từ khi hồ bắt đầu đưa vào sử dụng được khoảng một năm thì nước bắt đầu có mùi. Lúc đầu còn xảy ra hiện tượng cá chết nổi lên, sau đó rác hữu cơ nổi lên mặt nước rồi bốc mùi theo hướng gió”.
Theo ông Dương, nhiều hộ dân chung quanh đã nhiều lần phản ánh vì mùi hôi ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống dân sinh. “Buổi sáng và cả buổi chiều, người dân đi bộ, tập thể dục rất khó chịu. Chúng tôi cũng chỉ mong sớm có phương án xử lý để khắc phục tình trạng ô nhiễm", ông Dương bày tỏ.
Không chỉ người dân sống sát hồ, nhiều người đến công viên rèn luyện sức khỏe cũng chung tâm trạng. Có người phải đổi hướng đi bộ, có người rút ngắn thời gian tập luyện vì không chịu được mùi hôi. Khoảng không gian vốn được tạo dựng để nâng cao chất lượng sống đang dần đánh mất chức năng vốn có.
Lý giải hiện tượng này, một số chuyên gia cho rằng, điều kiện nắng nóng kéo dài kết hợp với nguồn nước giàu chất hữu cơ và khả năng lưu thông hạn chế là những yếu tố thuận lợi để tảo phát triển mạnh. Khi tảo chết, quá trình phân hủy làm suy giảm lượng ô-xy hòa tan và phát sinh mùi hôi, thậm chí có thể gây hiện tượng cá chết hàng loạt nếu không được xử lý kịp thời. Thực tế, đây là nguyên nhân đã được ghi nhận tại nhiều hồ đô thị ở Hà Nội trong những năm gần đây.
Hệ thống hồ điều hòa được Hà Nội xác định là hạ tầng quan trọng trong điều tiết nước mưa, cải thiện vi khí hậu và tạo cảnh quan đô thị. Chính vì vậy, trường hợp hồ điều hòa Ngọc Thụy mới đưa vào sử dụng đã xuất hiện dấu hiệu ô nhiễm khiến nhiều người dân lo ngại. Theo đó, các cơ quan chức năng cần sớm kiểm tra, xác định nguyên nhân và triển khai giải pháp xử lý dứt điểm để ngăn tình trạng tái diễn, trả lại môi trường trong lành cho không gian sinh hoạt cộng đồng.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật như vớt rác, thu gom bùn hữu cơ, kiểm soát nguồn nước chảy vào hồ hay tăng cường lưu thông dòng chảy, ý thức của mỗi người dân cũng có ý nghĩa không nhỏ. Một chiếc túi ni-lông, một chai nhựa hay rác sinh hoạt bị vứt xuống hồ tưởng chừng rất nhỏ nhưng khi tích tụ theo thời gian sẽ làm gia tăng lượng chất hữu cơ, tạo điều kiện cho rong tảo phát triển. Chỉ khi mặt hồ thực sự xanh trở lại, công viên mới có thể phát huy đúng vai trò là "lá phổi xanh" giữa lòng đô thị, góp phần nâng cao chất lượng sống của cộng đồng.
