“Gỡ” điểm nghẽn, khơi thông tiến độ dự án giao thông

Tinh thần quán triệt chung của lãnh đạo Bộ đối với các cơ quan, đơn vị hết sức rõ ràng: Cần xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, ưu tiên hàng đầu, tập trung chỉ đạo với quyết tâm cao nhất.

Xác định rõ trách nhiệm từng chủ thể

Theo đánh giá của lãnh đạo Bộ Xây dựng, trong quá trình triển khai các dự án trọng điểm thời gian qua, nhìn chung còn “vướng” rất nhiều vấn đề liên quan giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu, cũng như biến động giá, khan hiếm nhân công và điều kiện thời tiết bất thuận. Gần đây, dù tiến độ tại nhiều dự án đã bước đầu có chuyển biến, song công tác tổ chức thi công và giải ngân vẫn cần được đẩy mạnh hơn nữa, nhất là tại những dự án, gói thầu còn chậm tiến độ.

Yêu cầu đặt ra trong bối cảnh hiện nay không chỉ “tập trung, tăng cường, đẩy mạnh” chung chung, mà phải xác định cụ thể trách nhiệm từng chủ thể tham gia dự án, từ chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án đến nhà thầu, tư vấn thiết kế và tư vấn giám sát. Mỗi khâu phải có đầu mối thực hiện, thời hạn xử lý và kết quả cần đạt, hạn chế tình trạng phối hợp kéo dài nhưng không giải quyết dứt điểm công việc.

Mới đây, tại cuộc họp kiểm điểm tiến độ thi công, giải ngân các dự án giao thông trọng điểm do Bộ Xây dựng quản lý, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị cần xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, ưu tiên hàng đầu, tập trung chỉ đạo với quyết tâm cao nhất. Đối với các chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án, Bộ trưởng yêu cầu xây dựng tiến độ thi công chi tiết, xác định cụ thể giá trị sản lượng hoàn thành và giá trị giải ngân từ nay đến cuối năm của từng dự án; đồng thời đề xuất phương án điều chuyển vốn giữa các dự án nếu cần thiết, bảo đảm giải ngân hết số vốn được giao, trừ phần vốn đã hết nhiệm vụ chi.

Trên cơ sở tiến độ đã xác định, Ban Quản lý dự án phải làm việc cụ thể với từng nhà thầu, yêu cầu huy động bổ sung nguồn lực, thiết bị, nhân lực, chủ động nguồn vật liệu, tăng các mũi thi công, tổ chức tăng ca, tăng kíp. Các hạng mục có giá trị lớn như cầu, hầm, móng, mặt đường, mua sắm thiết bị hầm, sản xuất cấu kiện bán thành phẩm và tập kết vật liệu cần được tập trung triển khai để nâng cao sản lượng.

Với những dự án có khối lượng thi công lớn hoặc điều kiện thi công tương đối thuận lợi như Chợ Mới-Bắc Kạn, dự án thành phần 2 Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, Cam Lộ-La Sơn, các hầm Thần Vũ, Cù Mông, Núi Vung và cầu Đại Ngãi, Bộ trưởng chỉ đạo các chủ đầu tư Ban Quản lý dự án làm việc với từng nhà thầu để xây dựng phương án thi công, xác định sản lượng có thể vượt kế hoạch. Phần sản lượng tăng thêm sẽ góp phần bù đắp cho các gói thầu, dự án gặp bất lợi do vướng mặt bằng, thiếu vật liệu hoặc thời tiết không thuận lợi.

“Với các dự án đang chậm hoặc có nguy cơ chậm tiến độ, các đơn vị chủ động bổ sung nguồn lực, xử lý ngay điểm nghẽn, không để vướng mắc kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ chung. Ban Quản lý dự án phải rà soát danh sách nhà thầu không đáp ứng tiến độ, báo cáo bộ để tổng hợp, xử lý theo quy định; đồng thời đánh giá, công khai thông tin về kết quả thực hiện hợp đồng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Cần kiên quyết xử lý nhà thầu chậm tiến độ theo hợp đồng, không để việc chậm xử lý nhà thầu tiếp tục trở thành nguyên nhân kéo dài tiến độ dự án”, Bộ trưởng yêu cầu.

Cùng với tổ chức thi công, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đặc biệt yêu cầu khắc phục những khiếm khuyết trong nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành và giải ngân vốn đầu tư công. Đây là khâu cần sự phối hợp của nhiều bên, vì vậy trách nhiệm, đầu mối và thời hạn xử lý của từng chủ thể phải được xác định cụ thể. Chủ đầu tư/Ban Quản lý dự án phải yêu cầu tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát phối hợp với nhà thầu rà soát, lập hồ sơ ngay trong quá trình nghiệm thu, xác nhận khối lượng, tạm ứng, thanh toán, xử lý phát sinh và điều chỉnh giá theo đúng quy định. Các bên cần thống nhất thành phần hồ sơ, biểu mẫu, căn cứ xác nhận; phân công đầu mối và xác định thời hạn xử lý của từng bên.

Đáng chú ý, Bộ trưởng yêu cầu giám đốc các Ban Quản lý dự án trực tiếp tổ chức làm việc cụ thể với nhà thầu thi công, tư vấn thiết kế và tư vấn giám sát để xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng chủ thể trong việc chậm thanh toán khối lượng hoàn thành; đồng thời, xác định mốc tiến độ hoàn thành của từng chủ thể. Đồng thời, rà soát quy trình nghiệm thu, thanh toán của chủ đầu tư và tư vấn giám sát, bảo đảm nhanh chóng, đúng thủ tục, không đặt thêm thủ tục ngoài quy định.

Các chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án được yêu cầu gửi kế hoạch giải ngân và phương án điều chỉnh vốn kèm cam kết thực hiện đến Vụ Kế hoạch-Tài chính và Cục Kinh tế-Quản lý đầu tư xây dựng trước ngày 25/10/2026 để bộ theo dõi, đôn đốc.

Trách nhiệm điều hành và kết quả giải ngân

Bộ trưởng cũng yêu cầu các nhà thầu lớn huy động thêm nguồn lực tài chính, máy móc, thiết bị, nhân lực, vật lực; đăng ký tăng sản lượng tại các gói thầu, dự án và chủ động hỗ trợ các đơn vị khác thực hiện nhiệm vụ. Các nhà thầu này cần phối hợp Cục Kinh tế-Quản lý đầu tư xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam rà soát cụ thể giá trị giải ngân có khả năng tăng thêm của từng dự án từ nay đến hết năm 2026. Bộ trưởng nhấn mạnh, hoàn thành dự án đúng thời hạn hợp đồng, đúng tiến độ đã cam kết với chủ đầu tư là trách nhiệm và danh dự của doanh nghiệp.

Để bảo đảm chỉ đạo được triển khai đồng bộ, Bộ trưởng giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan thuộc Bộ, gắn công tác theo dõi, đôn đốc với kết quả thực hiện của từng dự án. Theo đó, giao Vụ Kế hoạch-Tài chính phối hợp Cục Kinh tế-Quản lý đầu tư xây dựng rà soát kế hoạch giải ngân từng dự án, tham mưu giải pháp đẩy nhanh tiến độ. Kết quả giải ngân phải được theo dõi, kiểm đếm hằng tuần, hằng tháng để kịp thời tham mưu lãnh đạo Bộ chỉ đạo, đôn đốc.

Cục Kinh tế-Quản lý đầu tư xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam có trách nhiệm kiểm tra, đôn đốc, tập trung vào các dự án chậm tiến độ, chậm giải ngân hoặc có nguy cơ không giải ngân hết vốn; rà soát các kiến nghị của nhà thầu về nghiệm thu, thanh toán và thanh toán trượt giá; đôn đốc chủ đầu tư, tư vấn, nhà thầu hoàn thành thủ tục theo quy định, đồng thời kịp thời báo cáo Bộ những khó khăn vượt thẩm quyền. Bên cạnh đó, làm việc với chủ đầu tư, nhà thầu để xác định cụ thể giá trị giải ngân có khả năng tăng thêm từ nay đến hết năm của từng dự án.

Trách nhiệm điều hành cũng được đặt trực tiếp lên các Thứ trưởng theo lĩnh vực và dự án được phân công. Bộ trưởng yêu cầu các thứ trưởng xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách của quý IV/2026; ưu tiên dành thời gian hằng tuần kiểm tra hiện trường, họp kiểm điểm tiến độ, chỉ đạo các cơ quan tham mưu và chủ đầu tư kịp thời tháo gỡ khó khăn. Các Thứ trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả thực hiện dự án được giao phụ trách, vấn đề nào vượt thẩm quyền phải báo cáo ngay Bộ trưởng.

Thông qua việc xác định cụ thể nhiệm vụ, đầu mối, thời hạn xử lý và trách nhiệm của từng chủ thể, Bộ Xây dựng đặt mục tiêu tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức thi công, nghiệm thu, thanh toán và giải ngân ở những tháng cuối năm. Khi từng khâu được kiểm soát, từng vướng mắc được xử lý đúng thẩm quyền, tiến độ dự án và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công mới có thể được cải thiện, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước từ 10% trở lên.