Nỗ lực bảo đảm giải ngân 100% vốn đầu tư công các dự án trọng điểm giao thông vận tải

Cùng dự có Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong; Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc họp, tổng số vốn đã bố trí năm 2026 cho các dự án trọng điểm giao thông vận tải khoảng hơn 255.000 tỷ đồng. Thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo Chính phủ đã chỉ đạo, đôn đốc Bộ Xây dựng, các địa phương đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân các dự án, các bộ, ngành, địa phương cũng đã chủ động, tích cực triển khai. Nhìn chung, các dự án bám sát tiến độ, kế hoạch đề ra, nhưng vẫn còn một số dự án, công trình chậm tiến độ.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính (đến ngày 31/8/2026), các dự án công trình trọng điểm ngành giao thông vận tải đã giải ngân 95.440 tỷ đồng (đạt tỷ lệ 38%), thấp hơn tiến độ giải ngân chung toàn quốc (đến hết ngày 31/8/2026 đạt gần 50%). Nhiều dự án có quy mô lớn nhưng mới giải ngân đạt dưới 30% như: Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh; Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài; Cần Thơ-Hậu Giang, Hậu Giang-Cà Mau, Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột. Đặc biệt, có 12 dự án có tỷ lệ giải ngân dưới 5%, với tổng vốn khoảng hơn 93 nghìn tỷ đồng; theo bước triển khai, có 6/12 dự án đang chuẩn bị đầu tư và 6/12 dự án đang thực hiện đầu tư; đáng lưu ý là 3 dự án đang triển khai nhưng chưa giải ngân.

Phát biểu khai mạc và kết luận cuộc họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định với tổng số vốn rất lớn, là nguồn lực quan trọng, việc bảo đảm tiến độ, kế hoạch, chất lượng các dự án trọng điểm giao thông vận tải sẽ đóng góp hiệu quả mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 - năm đầu tiên của nhiệm kỳ, giảm hệ số ICOR, lan tỏa thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, tạo việc làm; là tiền đề cho phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2026-2030. Phân tích nguyên nhân khiến một số dự án chậm tiến độ, giải ngân, Thủ tướng yêu cầu chủ đầu tư, các địa phương phải nâng cao trách nhiệm, quyết tâm, nỗ lực hơn nữa trong thực hiện, kể cả biện pháp về công tác cán bộ.

Nhấn mạnh yêu cầu chung đối với các dự án công trình trọng điểm giao thông vận tải, Thủ tướng nêu rõ, tiến độ các dự án là do chủ đầu tư, các bộ, ngành, địa phương xây dựng, đăng ký, do đó phải bảo đảm thực hiện theo cam kết, giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao; nhất là các nhiệm vụ thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương; kiên quyết không được lùi, kéo dài, điều chỉnh tiến độ theo kế hoạch khi không có lý do khách quan chính đáng.

Hiện nay, một số dự án yêu cầu tiến độ là rất cấp thiết, nhất là các công trình cần phải hoàn thành trong năm 2026, phải khẩn trương tập trung triển khai các giải pháp rất cụ thể, đồng bộ, bảo đảm hoàn thành, làm cơ sở đạt 100% giải ngân vốn đầu tư công.

Yêu cầu tăng cường kiểm tra, đôn đốc, Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Thường trực, Bộ trưởng Xây dựng và lãnh đạo các bộ, ngành trực tiếp làm việc tại các dự án đang chậm tiến độ trong những ngày tới để xác định nguyên nhân, kịp thời có phương án xử lý ngay các vướng mắc, có lộ trình thực hiện từ nay tới cuối năm cho từng dự án.

Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân, không khả thi, không đáp ứng tiến độ sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn, kể cả tạm ứng vốn ngân sách Trung ương cho các địa phương nếu có tốc độ giải ngân tốt, cần bổ sung vốn; cập nhật chính xác tiến độ giải ngân của các bộ, ngành, địa phương và đánh giá thực chất thực trạng giải ngân của từng dự án; xác định kết quả giải ngân là tiêu chí quan trọng để bố trí kế hoạch vốn đầu tư công cho các năm tiếp theo.

Bộ Tài chính phối hợp Bộ Xây dựng hoàn thiện phương án, thủ tục điều chuyển, điều chỉnh giảm kế hoạch năm 2026 của các dự án, trong đó xác định các dự án khác có khả năng hấp thụ vốn được điều chuyển và phương án bố trí lại vốn khi có nhu cầu cho các dự án. Đồng thời, Bộ Tài chính rà soát kỹ kế hoạch huy động trái phiếu Chính phủ để có lộ trình, khối lượng phù hợp tăng cường hiệu quả công tác quản lý ngân sách Nhà nước.

Về chất lượng, Thủ tướng nêu rõ, quá trình triển khai các dự án phải đặc biệt lưu ý thực hiện đúng, đủ quy trình, thủ tục, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn theo quy định của pháp luật; không vì tiến độ mà không bảo đảm chất lượng, bỏ qua yêu cầu kỹ thuật. Về hiệu quả kinh tế, quá trình thực hiện các dự án phải đánh giá tổng thể về kinh tế, chính trị, hiệu quả kinh tế-tài chính, nâng cao hệ số sử dụng vốn (giảm ICOR).

Thủ tướng chỉ đạo các nhiệm vụ, giải pháp cần triển khai với 12 dự án đang chậm tiến độ, có tỷ lệ giải ngân thấp.

Trong các dự án chuẩn bị đầu tư, đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam, Thủ tướng yêu cầu các địa phương tập trung đẩy nhanh công tác tái định cư các dự án độc lập về giải phóng mặt bằng. Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thành rà soát, ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế-kỹ thuật về đường sắt tốc độ cao; lựa chọn tổ hợp nhà thầu tư vấn quốc tế có năng lực, kinh nghiệm để lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án và thuê đơn vị, tổ chức đủ năng lực để thẩm tra công tác lập báo cáo nghiên cứu khả thi.

Đối với dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, Bộ Xây dựng khẩn trương phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi dự án theo chủ trương điều chỉnh đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 40/2026/QH16, hoàn thành trong tháng 10/2026; phấn đấu khởi công tuyến chính đầu năm 2027. Bộ Xây dựng phối hợp Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính hoàn thành đàm phán để ký Hiệp định xây dựng cầu chung qua biên giới, Hiệp định vay vốn trong năm 2026. Các địa phương chủ động phối hợp Bộ Xây dựng để triển khai công tác giải phóng mặt bằng theo mốc giới đã được Bộ Xây dựng bàn giao và triển khai các khu tái định cư dự án bảo đảm đáp ứng tiến độ yêu cầu.

Thủ tướng biểu dương tinh thần trách nhiệm của thành phố Hải Phòng và tỉnh Hưng Yên trong việc quyết tâm triển khai công tác bồi thường giải phóng mặt bằng; Bộ Xây dựng và các địa phương còn lại phải tiếp tục nâng cao tinh thần trách nhiệm vì tiến độ chung của dự án.

Đối với 2 tuyến đường sắt đô thị Hà Nội (Trần Hưng Đạo-Thượng Đình và Nam Thăng Long-Nội Bài), hiện nay thẩm quyền triển khai các dự án đều thuộc về thành phố Hà Nội theo quy định của Luật Thủ đô, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng phối hợp thành phố Hà Nội tiếp tục chỉ đạo các cơ quan đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ hoàn thành thủ tục đầu tư theo yêu cầu, kịp thời xử lý theo thẩm quyền những vướng mắc theo quy định; lưu ý phải bảo đảm quy chuẩn (đã được Bộ Xây dựng công bố), yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật để đồng bộ, thống nhất hệ thống.

Với dự án mở rộng đường bộ cao tốc Hòa Lạc-Hòa Bình, Bộ Xây dựng làm việc với tỉnh Phú Thọ đẩy nhanh tiến độ phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư, làm cơ sở triển khai các thủ tục tiếp theo và giải ngân kế hoạch vốn đã bố trí.

Về mở rộng cao tốc bắc-nam phía đông theo phương thức PPP, Bộ Xây dựng khẩn trương thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ (Thông báo số 422/TB-VPCP ngày 12/8/2026 về rà soát, đầu tư nâng cấp, hoàn thiện các tuyến cao tốc đã đầu tư theo quy mô phân kỳ).

Với nhóm các dự án đang thực hiện đầu tư, Thủ tướng chỉ đạo các giải pháp cụ thể về mặt bằng, thi công, nguồn vốn, giải ngân, nghiệm thu, thanh toán, điều chỉnh chủ trương đầu tư…

Các dự án này gồm: Vành đai 4-Vùng Thủ đô Hà Nội (dự án thành phần 2.2-bồi thường, hỗ trợ tái định cư đoạn qua tỉnh Hưng Yên); Vành đai 3-Thành phố Hồ Chí Minh (dự án thành phần số 6-bồi thường, hỗ trợ tái định cư đoạn qua Bình Dương, hiện nay là Thành phố Hồ Chí Minh); Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài (PPP) đoạn trên địa bàn tỉnh Tây Ninh; cao tốc Tân Phú-Bảo Lộc (PPP) và cao tốc Bảo Lộc-Liên Khương (PPP); cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Chơn Thành (PPP) đoạn địa bàn tỉnh Bình Phước.

Với các dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt triển khai bảo đảm hoàn thành các nhiệm vụ năm 2026, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu trong chỉ đạo điều hành (như các tuyến cao tốc Tuyên Quang-Hà Giang, Hữu Nghị-Chi Lăng, Đồng Đăng-Trà Lĩnh, Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, Cao Lãnh-An Hữu, Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh).

Bộ Tài chính chỉ đạo Tổng Công ty Cảng hàng không (ACV) và các đơn vị liên quan tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1; lưu ý xác định rõ danh sách cụ thể từng hạng mục, công trình phải hoàn thành trong năm 2026 (gồm thời điểm hoàn thành, trách nhiệm của các cơ quan) để làm cơ sở theo dõi, kiểm tra, đôn đốc.

Chỉ rõ một trong những nguyên nhân quan trọng nhất gây chậm tiến độ các dự án là do thiếu hụt vật liệu xây dựng, Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương, Bộ Xây dựng phối hợp rà soát, làm việc với địa phương, đánh giá các mỏ vật liệu xây dựng, nhất là phải nắm được trữ lượng thực tế; đồng thời nghiên cứu sử dụng vật liệu từ các dự án nạo vét, cơ chế điều phối vật liệu xây dựng liên ngành, liên vùng và giữa các dự án trọng điểm, nếu vượt thẩm quyền phải báo cáo cấp có thẩm quyền để chỉ đạo.

Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp các địa phương rà soát phương án cung ứng vật liệu xây dựng cho từng dự án, từng khu vực để xử lý triệt để những vướng mắc khó khăn phát sinh, trong đó có vấn đề về thiếu vật liệu xây dựng.

Các địa phương tập trung, chủ động bố trí đủ vật liệu xây dựng và hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng các dự án theo đúng tiến độ; theo thẩm quyền đã được phân cấp, chủ động rà soát, đẩy nhanh thủ tục cấp phép các mỏ và thủ tục gia hạn các mỏ; ưu tiên nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm quốc gia, đặc biệt là các dự án khu vực phía nam.

Đồng thời, các địa phương tăng cường công tác quản lý giá vật liệu xây dựng, công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng theo quy định; trường hợp vướng mắc, chủ động trao đổi, làm việc với Bộ Công thương để hướng dẫn về thủ tục, pháp lý, đánh giá trữ lượng các khu vực mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường; huy động hệ thống chính trị để tổ chức triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư các dự án, bảo đảm bàn giao mặt bằng đối với các phần còn lại đúng thời hạn, tiến độ.

Đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2027 theo các Nghị quyết của Quốc hội giao, Thủ tướng chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thành các dự án theo kế hoạch như: Cảng hàng không Gia Bình giai đoạn 1.1 và tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, tuyến đường Vành đai 4 Hà Nội, tuyến cao tốc Quy Nhơn-Pleiku, Cà Mau-Đất Mũi, tuyến đường dẫn ra đảo Hòn Khoai; đưa vào khai thác đồng bộ toàn tuyến cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng giao thông để khởi công, trình cấp có thẩm quyền xem xét chủ trương đầu tư với một số dự án theo kế hoạch; các tuyến đường bộ cao tốc theo Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương nhằm mục tiêu đến năm 2030 cả nước có 5.000km đường bộ cao tốc.

Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chỉ đạo Bộ Xây dựng, các bộ, cơ quan liên quan và các địa phương chủ động phối hợp để rà soát, nghiên cứu, xử lý nhanh, triệt để các vướng mắc phát sinh; Bộ Xây dựng thường xuyên theo dõi tiến độ triển khai các dự án, kịp thời báo cáo lãnh đạo Chính phủ để chỉ đạo các vấn đề cần thiết.