Gìn giữ văn hóa lúa nước

Khu vực trình diễn văn hóa lúa nước được thiết kế như một Đồng Tháp Mười thu nhỏ. Người dùng phảng phát cỏ lát hoang, dùng trâu cày ruộng, giở đất, tát nước bằng gàu sòng; người cấy lúa, thu hoạch lúa bằng liềm rồi đập lúa trong bồ bằng mê tre. Quá trình đi mở cõi đất Phương Nam được tái hiện sinh động, như nhắc nhớ công ơn các bậc tiền nhân.
Tát nước bằng gàu sòng.
Tát nước bằng gàu sòng.

Cứ vào thứ bảy, chủ nhật hằng tuần, nhiều đoàn khách du lịch, sinh viên, học sinh các trường trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả Thành phố Hồ Chí Minh đều đổ về Khu du lịch Văn hóa Phương Nam tại xã Long Hưng A, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp. Nằm giữa vùng quê yên ả, Khu du lịch Văn hóa Phương Nam có diện tích 30 ha, nổi lên như một biểu trưng kiến trúc nghệ thuật của vùng đất Nam Bộ nói chung và vùng Đồng Tháp Mười nói riêng. Các công trình nhà rường với kỹ thuật xây dựng lắp ráp “ăn mộng âm-dương” kết hợp nghệ thuật chạm trổ, điêu khắc gỗ đặc sắc. Dẫu các công trình xây dựng có quy mô lớn nhưng được phối trí hài hòa với cảnh sắc thiên nhiên, hòa quyện vào tổng thể của vùng sinh thái. Ngay từ khi bước vào cổng khu du lịch, con đường tre với ngọn cong vút thẳng tắp đôi bờ chào đón, rồi con đường nón lá được xác lập kỷ lục dài nhất Việt Nam níu chân lữ khách.

Bên cạnh ẩm thực đặc sản đồng quê ấn tượng, du khách còn được trải nghiệm, hòa mình vào các hoạt động vui chơi, giải trí. Một trong những sản phẩm du lịch độc đáo riêng có tại đây là show diễn tái hiện quang cảnh trồng lúa nước của ông cha thuở mang gươm đi mở cõi- “Văn hóa lúa nước”. Không chỉ được thưởng thức, xem toàn bộ quá trình, các công đoạn trồng lúa, từ phát hoang, cày đất, cấy lúa, đến thu hoạch, đốt đồng…, du khách còn được trực tiếp cầm dây giựt gàu sòng tát nước hay xắn quần lội ruộng, cầm roi dí, thá khiển đôi trâu đi cày đất, làm đồng. Show diễn “Văn hóa lúa nước” để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách là vì sự chân thật chứ không hề diễn. Quy trình một show diễn tái hiện “Văn hóa lúa nước” tại đây kéo dài hơn một tiếng rưỡi, với hơn mười “diễn viên” và gần 10 công đoạn lao động được tái hiện. Những người tham gia các hoạt động trồng lúa tại đây đều là nông dân chính hiệu tại địa phương nên mọi việc đồng áng thuần thạo và chân thật.

Khi du khách tập trung ổn định tại khu vực khán đài phía trên cánh đồng “thu nhỏ”, người dẫn chương trình giới thiệu sơ lược và thứ tự các công đoạn lao động của show diễn “Văn hóa lúa nước” thì quang cảnh lao động tất bật trên đồng cũng bắt đầu. Đầu tiên là công đoạn khẩn hoang, khai phá với một người đàn ông mặc bộ bà ba nâu, đội nón lá, trên tay cầm chiếc phảng dài một thước (mét) và chiếc móc sắt vun vút tay phát cỏ lác. Đây là loại lác ba cạnh đặc trưng của vùng hoang hóa Đồng Tháp Mười khi xưa, được Khu du lịch Văn hóa Phương Nam đi sưu tầm, lấy giống về trồng trong khu vực trình diễn. Họ phân ra nhiều khu đất nhỏ để trồng nối tiếp nhau, để đám lác này vừa bị phát, bị chặt thì có đám lác khác kịp lớn để phục vụ trình diễn.

Sau đó, tất cả du khách tập trung về khu vực làm đồng, giở đất với đôi trâu và đôi bò kéo cày do hai người đàn ông cầm dây thừng và chiếc roi tre dí, thá. Là một trong hai người chuyên điều khiển trâu đi cày ruộng, giở đất, ông Nguyễn Thanh Tùng cho biết, nhà cũng có nuôi trâu, cũng thường xuyên cày ruộng nên việc điều khiển trâu đi cày trong show diễn Văn hóa lúa nước với ông chẳng khó khăn gì. Ở phía sau, ông Nguyễn Văn Đức cũng thúc đôi bò đi bừa (san phẳng) phủ lên luống với đường cày phía trước của ông Tùng. Hai con nghé quấn quýt chạy theo sát trâu mẹ đang mang ách cày dưới ruộng nước. Sau một hồi cày biểu diễn, du khách có thể trực tiếp xuống đồng giao lưu, trải nghiệm việc cày bừa với sự hỗ trợ của các bác nông dân. Khu vực bên cạnh được xây dựng chiếc cầu tre để du khách có thể đi ra giữa “cánh đồng” quan sát cảnh tát nước gàu sòng, cấy lúa. Hai người đàn ông dùng tay nắm chặt dây thừng với chiếc gàu tre ở giữa rồi hô nhịp để cùng thả gàu, lấy nước, tát lên đồng. Kế đó, chị Đặng Kim Châu, miệt mài với những đường cấy lúa thẳng tắp của mình. Sau khi cấy hết hai bó mạ, chị Châu đứng lên lấy chiếc khăn rằn quệt mồ hôi rồi nở nụ cười: “Phân đoạn diễn của tui đã hết”.

Người dẫn chương trình duyên dáng “vượt thời gian” đưa du khách vừa xem cấy mạ, thoắt đã đến ngày thu hoạch lúa. Ở khu đất bên cạnh, hai người thợ gặt đang dùng liềm thoăn thoắt đôi tay gặt lúa và thu gom đến bên chiếc bồ đập bằng mê tre. Một bác nông dân trực sẵn làm nhiệm vụ đập những mớ lúa trên, lấy hạt… Chăm chú theo dõi tất cả các công đoạn lao động của “Văn hóa lúa nước” và trực tiếp trải nghiệm dí trâu đi cày ruộng, em Lê Thúy Hằng, sinh viên Trường đại học Cần Thơ nói rằng: “Em được trải nghiệm quá nhiều cảm xúc. Sinh ra ở thành phố, em hoàn toàn xa lạ với đồng ruộng. Nhờ tái hiện quang cảnh lao động này, em mới biết “ông cha” đã vất vả như thế nào, đổ bao nhiêu mồ hôi mới có hạt lúa, chén cơm”. “Được xem tái hiện quang cảnh lao động trên đồng ruộng rất chân thật này, người trẻ như em mới thấu hiểu và chia sẻ nỗi nhọc nhằn của người nông dân hơn. Mặc dù hôm nay, ngành nông nghiệp đã ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa vào sản xuất, thu hoạch, nông dân đỡ phần vất vả hơn xưa, nhưng người trẻ hôm nay cần phải biết về nền văn hóa lúa nước được các bậc tiền nhân khai mở gian nan như thế nào”, sinh viên Trần Hoài Nam chia sẻ.

Giám đốc Khu du lịch Văn hóa Phương Nam Lê Ngọc Vũ cho biết, show diễn “Văn hóa lúa nước” diễn ra vào ngày thứ bảy, chủ nhật hằng tuần. Các “diễn viên” là nông dân sinh sống, lao động ngay cạnh khu du lịch. Từ khi giới thiệu và đi vào hoạt động đến nay, show diễn “Văn hóa lúa nước” thu hút sự quan tâm của du khách khắp mọi miền đất nước đến tham quan, trải nghiệm; trong đó có cả du khách nước ngoài. Họ rất thích thú khi được tìm hiểu về cội nguồn văn hóa vùng đất Phương Nam của Việt Nam. “Định hướng của Khu du lịch là các hoạt động văn hóa nên show diễn “Văn hóa lúa nước” cũng nhằm mục đích gìn giữ, phát huy và quảng bá các giá trị văn hóa đặc sắc, đặc trưng của nền nông nghiệp Việt Nam với du khách và bạn bè quốc tế”, ông Lê Ngọc Vũ nói ■

Có thể bạn quan tâm

Du khách trải nghiệm du lịch xanh, thân thiện với môi trường tại tỉnh Vĩnh Long.

Phát huy lợi thế, định hình du lịch xanh, có trách nhiệm

Phát huy lợi thế sinh thái sông nước, văn hóa bản địa và dư địa chuyển đổi số, tỉnh Vĩnh Long đang từng bước định hình hướng đi mới cho ngành du lịch theo mô hình xanh, tuần hoàn và bền vững. Qua đó, góp phần giữ gìn tài nguyên, bảo tồn tri thức bản địa, tạo động lực để du lịch địa phương phát triển.

Anh Danh Nghiệp hướng dẫn các em chơi nhạc ngũ âm tại chùa Sóc Sâu.

Gìn giữ “mạch nguồn” văn hóa truyền thống

Dưới mái chùa Sóc Sâu (xã Gò Quao, tỉnh An Giang) cổ kính, khi những cơn mưa chiều đầu mùa lất phất bay, tiếng nhạc ngũ âm lại vang lên rộn ràng. Ở đây, có một người trẻ đang âm thầm truyền dạy cho các em nhỏ cách yêu và giữ gìn thanh âm của dân tộc Khmer...

Du khách tham quan cánh đồng sen ở xã Đốc Binh Kiều, tỉnh Đồng Tháp.

Du lịch xanh từ kết hợp văn hóa, thiên nhiên bản địa

Tại tỉnh Đồng Tháp, nhiều hoạt động lễ hội, trải nghiệm được tổ chức gắn với không gian sinh thái, làng nghề và nông nghiệp bản địa. Những đường hoa, cánh đồng sen, đồng lúa, những phiên chợ quê đã được địa phương từng bước kết hợp lễ hội với trải nghiệm không gian thiên nhiên.

Một góc đình cổ Thoại Sơn.

Giá trị độc đáo của đình cổ Thoại Sơn

Đình Thoại Sơn tọa lạc bên triền núi Sập thuộc ấp Đông Sơn 1, xã Thoại Sơn, tỉnh An Giang, là biểu tượng thể hiện lòng tôn kính của nhân dân đối với Thoại Ngọc Hầu Nguyễn Văn Thoại. Với quy mô kiến trúc hoành tráng, chạm khắc mỹ thuật tinh xảo, đình Thoại Sơn là niềm tự hào của người dân địa phương.

Chùa Long Quang được xây dựng từ gỗ cây dừa rất độc đáo.

Chùa Dừa bên dòng Hàm Luông

Chùa Long Quang (thường được người dân địa phương gọi là chùa Dừa) tại xã Phước Mỹ Trung (tỉnh Vĩnh Long) nổi bật với kiến trúc độc đáo được tạo dựng gần như hoàn toàn từ gỗ dừa. Công trình là nơi sinh hoạt tôn giáo mang đậm dấu ấn văn hóa của vùng đất xứ Dừa, giúp gắn bó giữa đời sống tâm linh và môi trường tự nhiên.

Du khách tham quan, mua sắm tại chợ phiên Xóm Rẫy.

Chợ phiên Xóm Rẫy đậm chất miền Tây

Giữa cánh đồng Khóm 14, phường Mỹ Ngãi, tỉnh Đồng Tháp (cạnh tuyến đường N2), chợ phiên Xóm Rẫy thu hút đông đảo người dân và du khách với những quầy hàng bán rau củ, bánh dân gian và các sản phẩm OCOP do nông dân địa phương trực tiếp mang đến.

Nghề nuôi vịt chạy đồng nay đây mai đó cho nên mỗi cánh đồng đi qua đều in dấu mưu sinh.

Mưu sinh theo đàn vịt

Khi nhịp sống khắp các làng quê miền Tây chậm lại trong những ngày đầu năm mới, thì ở nhiều cánh đồng xa, vẫn có những mái lều bạt đơn sơ neo mình giữa nắng gió. Ở đó, những người nuôi vịt chạy đồng lặng lẽ đón Tết theo cách rất riêng: Bên đàn vịt hàng nghìn con, giữa mênh mang đồng nước.

Bên các nhánh sông Cửu Long là nơi trú ngụ của loài cá ngát.

Săn cá ngát bên dòng Cửu Long

Trên những nhánh sông Cửu Long chằng chịt, nghề săn cá ngát lặng lẽ tồn tại suốt hàng chục năm qua từng nuôi sống bao gia đình, nhưng nay đang dần mai một trước biến đổi khí hậu và cách đánh bắt tận diệt. Một số người vẫn giữ nghề, bám sông như lưu giữ những ký ức của thuở xa xưa cha ông đã mưu sinh.

Du khách viếng Miếu Bà Chúa Xứ tại Gò Tháp.

Nơi hội tụ di sản lịch sử và tín ngưỡng Nam Bộ

Hằng năm, Lễ giỗ Thiên hộ Dương, Đốc binh Kiều và Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Gò Tháp ở Khu di tích quốc gia đặc biệt Gò Tháp (xã Đốc Binh Kiều, tỉnh Đồng Tháp) luôn thu hút hàng trăm nghìn lượt du khách thập phương. Đây là nơi lưu giữ giá trị văn hóa tín ngưỡng lâu đời và hiện đang được địa phương phát huy mạnh mẽ.

Du khách trải nghiệm trên xe ngựa ở cù lao Thới Sơn.

Vó ngựa vùng quê

Cù lao Thới Sơn, phường Thới Sơn (tỉnh Đồng Tháp) được khai thác du lịch từ năm 1988.

Chủ một cơ sở sản xuất kiểm tra chất lượng sản phẩm.

Nhộn nhịp làng nghề cá khoai khô Cái Đôi Vàm

Những ngày cận Tết Nguyên đán 2026, không khí tại làng nghề cá khoai khô tại miền biển xã Cái Đôi Vàm (tỉnh Cà Mau) đang trở nên hối hả hơn bao giờ hết. Vượt lên những khó khăn về nguồn nguyên liệu, người dân vùng cực nam Tổ quốc vẫn đang chạy đua với thời gian để đưa đặc sản trứ danh này kịp đến tay người tiêu dùng.

Nhiều hộ gia đình ở Thuận Hưng vẫn duy trì nghề qua nhiều thế hệ.

Làng bánh tráng Thuận Hưng tất bật vào vụ Tết

Khi không khí Tết đang đến gần, làng nghề bánh tráng Thuận Hưng (phường Thuận Hưng, thành phố Cần Thơ) lại bước vào thời điểm nhộn nhịp nhất trong năm. Từ mờ sáng đến chiều muộn, các lò bánh đỏ lửa liên tục, người người tất bật với từng công đoạn, tạo nên bức tranh lao động quen thuộc của một làng nghề đã tồn tại hơn 2 thế kỷ.

Người dân làng nghề Sơn Đốc tất bật phơi bánh phồng những ngày cận Tết.

Làng nghề bánh phồng tất bật vào vụ Tết

Cứ vào dịp cuối năm, làng nghề truyền thống bánh phồng Sơn Đốc (xã Hưng Nhượng, tỉnh Vĩnh Long) lại bước vào mùa sản xuất nhộn nhịp nhất. Dọc những con đường, người dân phơi bánh phồng kín hai bên và trước sân nhà, tạo nên bức tranh lao động rộn ràng.

Năm nhánh sông cùng hội tụ về một điểm tạo nên vùng đất Ngã Năm nên thơ bình dị.

Đậm đà hương vị Ngã Năm

Phường Ngã Năm, thành phố Cần Thơ là nơi gặp gỡ của năm dòng sông, tạo nên một miền quê yên bình đầy sức sống nơi vùng Tây Nam Bộ. Ở đó, người dân sống hiền hòa giữa bức tranh thiên nhiên đa dạng, Nhờ sự quan tâm của Đảng, mỗi mùa mang một gam màu khác nhau với hương vị phù sa quyện trong những món ăn quê mộc mạc…

Gian hàng trái cây tại Lễ hội Sông nước miệt vườn ở cồn Mỹ Phước.

Cồn Mỹ Phước giữa sông Hậu

Nằm giữa dòng Hậu Giang hiền hòa, cồn Mỹ Phước, xã Nhơn Mỹ, thành phố Cần Thơ, từ lâu được biết đến như “vương quốc cây trái” của vùng hạ lưu.

Làng nghề gạch, gốm đỏ Vĩnh Long luôn gắn liền với phát triển du lịch.

Đầu tư phát triển làng nghề

Nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm của làng nghề, nhiều năm qua, tỉnh Vĩnh Long đã tích cực hỗ trợ các cơ sở sản xuất những thiết bị, máy móc hiện đại, góp phần nâng tầm phát triển làng nghề. Làng nghề gạch, gốm đỏ Vĩnh Long là một trong những địa chỉ được Trung tâm Khuyến công Vĩnh Long đầu tư bài bản và đạt hiệu quả thiết thực.

Gia đình ông Nguyễn Ngọc Lân khấm khá nhờ trồng cây nhãn xuồng đặc sản của địa phương.

Bình yên trên đất Cồn Tàu

Hơn trăm năm trước, Cồn Tàu (xã Phú Thuận, tỉnh Vĩnh Long) nằm giữa sông Tiền được những bậc tiền nhân chọn là điểm dừng chân để khai khẩn đất, lập nghiệp. Trải qua bao thế hệ, vùng đất Cồn Tàu được phù sa bồi lắng trở nên trù phú để người dân có cuộc sống bình yên, giản dị giữa sông, tách biệt với đôi bờ.

Khu tưởng niệm Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt, ngụ xã Trung Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Độc đáo Nhà trưng bày “Vườn ông Sáu Dân”

Nhân kỷ niệm 103 năm Ngày sinh Thủ tướng Võ Văn Kiệt, những ngày tháng 11 này, Khu tưởng niệm Thủ tướng tại xã Trung Thành, tỉnh Vĩnh Long đón nhiều đoàn khách trong và ngoài tỉnh đến dâng hương, tưởng nhớ và bày tỏ lòng thành kính.

Một góc khu tái định cư Kênh Tư (ấp Lung Tràm, xã Khánh Hưng) bị ngập úng.

Chủ động, tích cực giúp người dân khắc phục hậu quả thiên tai

Người dân vùng sông nước Cà Mau vốn đã quen với con nước ròng, nước lớn, thế nhưng “cuộc hẹn” không mong muốn với thiên nhiên trong đợt triều cường hôm rằm tháng 9 âm lịch vừa qua vẫn khiến cho bao người ngỡ ngàng. Nước dâng cao bất thường, vượt mọi dự báo, nhấn chìm hy vọng và tài sản.

Vợ chồng ông Thạch Sang giã cốm dẹp cho khách du lịch xem.

Giữ nghề làm cốm dẹp của đồng bào Khmer

Nghề làm cốm dẹp ở tỉnh Vĩnh Long đã tồn tại hàng trăm năm, mang đậm nét văn hóa độc đáo của đồng bào Khmer. Gần đây, một số hộ gia đình vẫn còn lưu giữ cách làm thủ công truyền thống, góp phần bảo tồn và phát triển sản phẩm du lịch địa phương.

Cồn Chim, xã Hòa Minh, tỉnh Vĩnh Long, điểm du lịch tiêu biểu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long

Vĩnh Long: Hấp dẫn du lịch cộng đồng ở Cồn Chim

Nằm trên dòng chảy từ sông ra biển, cù lao Cồn Chim, xã Hòa Minh, tỉnh Vĩnh Long sở hữu vẻ đẹp tự nhiên, hệ sinh thái đa dạng, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Đến đây, du khách được tận hưởng không gian xanh, sạch, trong lành và thưởng thức các món ăn dân dã, đậm chất quê Nam Bộ.

Thuyền du lịch đưa du khách tham quan Vườn quốc gia Tràm Chim.

Đi qua mùa nước nổi ở Tràm Chim

Vườn quốc gia Tràm Chim (tỉnh Đồng Tháp) - một vùng đất phèn của Đồng Tháp Mười xưa, giờ đang vào mùa nước nổi. Tại đây có hệ sinh thái đất ngập nước vô cùng đặc biệt mà gần như không nơi nào có trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Cán bộ Phòng Khoa học và Bảo tồn đất ngập nước, Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng kiểm tra sinh trưởng cây lúa hoang.

Bảo tồn đa dạng sinh học lúa hoang

Giữa vùng đất ngập nước trù phú của Đồng bằng sông Cửu Long, Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng, xã Phương Bình, thành phố Cần Thơ được ví như “kho tàng xanh” quý giá, nơi lưu giữ nguồn gen lúa hoang hiếm có.

Hàng rào phi lao dài hàng chục km là giải pháp "phi công trình" rất hiệu quả, giúp che chắn hoa màu và nhà cửa của người dân vùng Duyên Hải.

Mưu sinh nơi miền rừng chắn sóng

Về ấp Cồn Tàu, phường Trường Long Hòa thuộc vùng Duyên Hải, tỉnh Vĩnh Long, thấy con người và thiên nhiên hiện ra như hai mảng đối lập: một bên nhỏ bé, một bên kỳ vĩ. Nhưng nhìn kỹ, lại thấy rõ con người đang nương tựa vào thiên nhiên để sống và thiên nhiên cũng cần con người gìn giữ để không bị mất đi.

Các đầu bếp chế biến đặc sản Cà Mau tại phần thi “Đầu bếp tài năng”.

Đặc sắc văn hóa ẩm thực Cà Mau

Cà Mau vừa tổ chức chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Du lịch Thế giới với chủ đề “Cà Mau - địa đầu cực nam Tổ quốc, nơi hội tụ thiên nhiên và sự an lành”. Điểm nhấn của chuỗi sự kiện là “Ngày hội tinh hoa văn hóa ẩm thực Cà Mau” với phần thi “Đầu bếp tài năng”.

Khâu chọn giống cũng đóng vai trò quan trọng trong thành công của quá trình nuôi lươn không bùn.

Hiệu quả từ nuôi lươn không bùn

Nuôi lươn không bùn dễ làm, tận dụng được không gian hẹp, thị trường tiêu thụ rộng mở, giá bán tương đối ổn định. Vài năm gần đây, nhiều nông hộ ở thành phố Cần Thơ lựa chọn hình thức nuôi này để phát triển kinh tế gia đình.