Nhờ đòn bẩy từ Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), giọt mật ong vàng óng, hương hoa tràm của địa phương không chỉ nâng cao giá trị gấp đôi mà còn chinh phục các hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử, mang thương hiệu đặc sản quê hương vươn xa.
Nâng tầm đặc sản
Vùng đất U Minh Thượng vốn nổi tiếng với những cánh rừng tràm bạt ngàn, nơi lưu giữ hệ sinh thái ngập nước đặc trưng và cũng là cái nôi của nghề gác kèo ong truyền thống. Hằng năm, khi tiết trời từ hạ chuyển sang thu, cũng là lúc bông tràm bắt đầu khoe sắc, báo hiệu một mùa thu hoạch mật mới lại về. Chắt chiu từ hàng triệu cánh hoa rừng do bầy ong cần mẫn mang về, mật ong rừng tràm U Minh Thượng sở hữu sắc vàng trong veo, vị ngọt thanh và mùi thơm đặc trưng không lẫn vào đâu được. Đặc biệt, loại mật này dù để lâu ngày vẫn giữ nguyên màu sắc, không hề bị biến chất. Trước đây, mật ong rừng U Minh Thượng có giá dao động từ 250-300 nghìn đồng/lít. Hiện nay, sau khi được chuẩn hóa quy trình và đạt chứng nhận OCOP 3 sao, giá trị sản phẩm đã tăng hơn gấp đôi, đạt mức 600-700 nghìn đồng/lít, giúp người làm nghề nâng cao đáng kể thu nhập.
Gắn bó gần 20 năm với nghề làm rừng và gác kèo ong, gia đình chị Nguyễn Thị Thanh Thúy (ngụ ấp Công Sự, xã U Minh Thượng) luôn có sẵn nguồn mật ong thiên nhiên dồi dào. Tuy nhiên, nhiều năm trước, do chỉ bán lẻ cho khách vãng lai, giá trị kinh tế mang lại không cao, cuộc sống quanh quẩn với bài toán đầu ra. Quyết không cam chịu nhìn sản vật quê hương bị bó hẹp, năm 2017, chị Thúy mạnh dạn đăng ký hộ kinh doanh để mở rộng đường mua bán. Nhờ sự kiên trì và chất lượng mật bảo đảm, lượng khách hàng tìm đến ngày một đông. Đến năm 2021, chị quyết định thành lập Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Thanh Phú, đánh dấu bước ngoặt lớn trên con đường chuyên nghiệp hóa hương rừng quê nhà. Chị Thúy chia sẻ: “Dù mô hình kinh doanh đã được mở rộng nhưng muốn gia nhập thị trường sâu rộng mình phải cải tiến tất cả các khâu từ chất lượng sản phẩm, mẫu mã, bao bì và nhất là thương hiệu phải mạnh, có bảo chứng để khách hàng tin tưởng”.
Nghĩ là làm, chị Thúy bắt tay vào xây dựng quy trình để đưa mật ong hoa tràm U Minh Thượng trở thành sản phẩm OCOP. Quả ngọt đã đến vào năm 2024 khi sản phẩm chính thức đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh. Sau đó, Công ty Thanh Phú lập tức đầu tư hệ thống máy móc đóng gói hiện đại, thiết kế bao bì bắt mắt, đăng ký mã vạch và hệ thống mã QR truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Với phương châm “Mật ong U Minh-Niềm tin và chất lượng”, các sản phẩm đều hướng tới tiêu chí: ngon, sạch, tiện lợi và giá hợp lý.
Doanh số bứt phá của Công ty Thanh Phú sau khi đạt OCOP tăng vọt. Nếu trước đây bán nhỏ lẻ, khách vãng lai thì hiện tại Công ty bán 10-20 nghìn lít mật ong/năm. Phân phối tại siêu thị, trung tâm thương mại, sàn thương mại điện tử toàn quốc.
Phong trào nâng tầm mật ong bằng chứng nhận OCOP đã lan tỏa mạnh mẽ tại địa phương. Năm 2021, hai cơ sở mật ong Lê Tiên và Minh Ngọc (ngụ xã An Minh Bắc, nay là U Minh Thượng) cũng đã xuất sắc được Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang (nay là An Giang) công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao và là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh. Anh Lê Văn Tiên, chủ cơ sở mật ong Lê Tiên, kể về cái duyên đến với nghề đầy thú vị. Trong một lần ghé vùng đệm U Minh Thượng, chứng kiến cảnh một lão nông lấy mật từ những kèo ong gác hơn 4 ha rừng tràm giao khoán, anh bị cuốn hút bởi cái thú vui và sự am hiểu tập tính loài ong của người đi trước. Từ chỗ mua vài lít về dùng, mua giùm hàng xóm, anh Tiên trở thành đại lý rồi tự mình lập cơ sở kinh doanh lúc nào không hay.
Theo anh Tiên, do nguồn mật ong thiên nhiên trong vùng đệm phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên nên sản lượng thu gom hằng năm của cơ sở khá giới hạn. “Để thích ứng với nhu cầu thị trường và bảo toàn giá trị giọt mật quý, thay vì đóng chai loại 0,5 lít hay 1 lít như trước, cơ sở chúng tôi đã linh hoạt chuyển sang dòng sản phẩm đóng chai nhỏ 250ml. Sự thay đổi này nhận được phản hồi rất tốt; hiện nay trung bình hằng năm cơ sở đã cung ứng ra thị trường trong và ngoài tỉnh hơn 250 lít”, anh Tiên cho biết.
Đa dạng hóa chuỗi giá trị
Không dừng lại ở những chai mật ong nguyên chất, các chủ thể OCOP tại U Minh Thượng đã và đang chủ động nghiên cứu, kết hợp mật ong với các nguồn nguyên liệu nông sản địa phương nhằm đa dạng hóa hệ sinh thái sản phẩm. Tại Công ty Thanh Phú, chị Thanh Thúy đã phát triển thành công các dòng sản phẩm mới như: chuối tẩm mật ong, khoai môn tẩm mật ong... Các sản phẩm này đều đạt chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm và được thị trường đón nhận rất tích cực. “Dự kiến sắp tới, hằng năm công ty sẽ phát triển thêm một sản phẩm OCOP là đặc sản, sản vật của vùng đất U Minh Thượng. Hiện, công ty cũng có kế hoạch sản xuất bột chuối sim U Minh Thượng để chế biến thành các loại bánh thơm ngon”, chị Thúy hào hứng chia sẻ.
Theo lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã U Minh Thượng, mật ong từ lâu đã là sản phẩm đặc trưng cốt lõi của địa phương, thậm chí đã được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng nhãn hiệu tập thể “Mật ong U Minh Thượng”, với đại diện nhãn hiệu là Hội nông dân xã. Đây là nền tảng pháp lý vững chắc giúp bảo vệ danh tiếng và ổn định giá thành cho người nuôi ong.
Để thương hiệu mật ong tiếp tục bay cao, bay xa hơn nữa, chính quyền địa phương đang triển khai những bước đi mang tính chiến lược dài hạn. Ông Dương Quốc Khởi, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã U Minh Thượng cho biết, địa phương đang đẩy mạnh mối liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong công tác quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.
Khai thác lợi thế thiên nhiên, địa phương đang nghiên cứu phát triển mô hình du lịch trải nghiệm dưới tán rừng. Du khách đến với U Minh Thượng sẽ được ngắm rừng tràm, chèo xuồng len lỏi qua các con rạch và trực tiếp trải nghiệm quy trình gác kèo, chứng kiến thợ rừng khai thác mật và thưởng thức những giọt mật ong nguyên chất ngay tại chỗ. Đây hứa hẹn sẽ là cú huých độc đáo nâng cao giá trị sản phẩm OCOP và tăng sức hút cho ngành du lịch sinh thái địa phương.
Từ những tổ ong cần mẫn gom mật ngọt giữa các cánh rừng đến những chai mật chuẩn OCOP xếp trang trọng trên kệ siêu thị lớn, mật ong hoa tràm U Minh Thượng đã chứng minh được sức sống mãnh liệt của một làng nghề truyền thống khi biết thích ứng với thời đại của vùng đất U Minh Thượng anh hùng.
