Giáo dục STEM nâng cao năng lực sáng tạo, thực hành

Trong số các giải pháp đột phá được xác định tại Nghị quyết số 71-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành, phát triển giáo dục STEM giữ vị trí đặc biệt quan trọng, bởi đây là phương thức đào tạo con người đáp ứng yêu cầu của thời đại mới, nơi mà sáng tạo và khoa học, công nghệ trở thành nguồn lực hàng đầu.

Học sinh Trường trung học phổ thông chuyên Lương Văn Tụy (tỉnh Ninh Bình) trong giờ học STEM.
Học sinh Trường trung học phổ thông chuyên Lương Văn Tụy (tỉnh Ninh Bình) trong giờ học STEM.

STEM là mô hình giáo dục hiện đại, phát triển toàn diện kỹ năng học sinh, tích hợp các lĩnh vực: Khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, nhấn mạnh thực hành, tư duy phản biện và sáng tạo để giải quyết các vấn đề thực tế.

Trong kỷ nguyên số, Trường trung học cơ sở Giảng Võ (Hà Nội) đã đưa giáo dục STEM từ xu hướng trở thành phương hướng chiến lược dài hạn, góp phần nuôi dưỡng những công dân toàn cầu am hiểu về khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.

Tại đây, giáo dục STEM không chỉ nằm trên sách vở mà là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển dài hạn. Các tiết học STEM được giáo viên nhà trường thường xuyên thực hiện. Trong học kỳ I năm học 2025-2026, gần 200 tiết chuyên đề và chủ đề STEM đã được thực hiện, mang lại những tiết học sống động, khơi dậy cảm hứng nghiên cứu, tìm tòi cho học sinh.

Dẫn chúng tôi đi tham quan các hoạt động STEM, thầy giáo Vũ Đình Phương, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, thời gian qua, trường đã xây dựng mô hình dạy học STEM đa dạng, nơi học sinh được thỏa sức trải nghiệm thông qua nhiều hoạt động.

Hoạt động giáo dục STEM còn được thực hiện hiệu quả thông qua các cuộc thi như: Cuộc đua kỳ thú “Amazing Race”, “Giang Vo Robotics Champion”, Câu lạc bộ STEM Robotic,... thu hút sự tham gia hào hứng của đông đảo học sinh. Không dừng lại ở quy mô nội bộ, học sinh của trường liên tục khẳng định bản lĩnh tại các sân chơi quốc gia và quốc tế khi từng đoạt hai Chứng chỉ vàng, ba Chứng chỉ bạc tại vòng chung kết cuộc thi Robotacon Wro 2024.

Bên cạnh đó, các “lập trình viên” nhí của trường đã lọt vào Top 2 trường có tỷ lệ thí sinh đỗ cao nhất trên tổng số 350 thí sinh thuộc khối trung học cơ sở đến từ khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước tại vòng loại kỳ thi Tekmonk Coding Olympiad 2024; 100% học sinh của trường lọt vào vòng chung kết cuộc thi FPT Schools AI & Robotics challenge năm học 2025-2026.

Qua những đấu trường này, các em không chỉ rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng hợp tác mà còn minh chứng cho khả năng ứng dụng công nghệ vào thực tiễn và thể hiện khát vọng hội nhập thế giới.

Thời gian qua, Trường trung học phổ thông Tống Văn Trân (tỉnh Ninh Bình) luôn chú trọng các hoạt động giáo dục STEM. Tiêu biểu như năm học 2025-2026, dự án STEM “Sản xuất các sản phẩm phòng ngừa, hỗ trợ trị ho hiệu quả từ mật ong và chanh đào” đoạt Giải xuất sắc tại Ngày hội STEM do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình tổ chức.

Theo thầy giáo Trần Công Hoàn, Hiệu trưởng, dự án này đã mang lại hiệu quả xã hội to lớn với nhiều giá trị thiết thực, góp phần phát triển kinh tế địa phương, nâng cao sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường và hướng tới lối sống xanh.

Ở một địa phương khác là tỉnh Lâm Đồng, Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Thị Thu Huyền, giáo viên môn khoa học tự nhiên của Trường trung học cơ sở Quang Trung luôn ý thức sâu sắc việc đổi mới phương pháp dạy học chính là chìa khóa để nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh.

Bởi vậy, nhiều năm liên tục, cô Huyền kiên trì tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn, chủ động học hỏi đồng nghiệp, mạnh dạn áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, hiện đại như giáo dục STEM. Nhờ đó, chất lượng đại trà của học sinh được cải thiện rõ rệt, nhiều học sinh yếu kém từng bước tiến bộ, trong khi học sinh khá, giỏi có cơ hội phát huy thế mạnh và năng lực tư duy độc lập.

Quảng Ninh là địa phương đang trên đà phát triển mạnh mẽ với thế mạnh công nghiệp, du lịch, dịch vụ, kinh tế biển, giáo dục STEM lại càng cần thiết. Nó không chỉ gắn kết chương trình giáo dục phổ thông với chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, mà còn trực tiếp góp phần hình thành thế hệ công dân có khả năng làm chủ tri thức hiện đại, đồng thời biết vận dụng sáng tạo để giải quyết các vấn đề của cộng đồng địa phương.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, hiện nay phần lớn trường phổ thông trên địa bàn đang triển khai giáo dục STEM. Giáo dục STEM đã đem đến những thay đổi rõ rệt trong lớp học. Học sinh hứng thú hơn, tích cực hơn, biết đặt câu hỏi, dám thử nghiệm và không ngại thất bại. Giáo viên cũng thay đổi vai trò từ người truyền thụ tri thức sang người tổ chức, hướng dẫn, đồng hành cùng học sinh.

Theo các chuyên gia giáo dục, dự báo đến năm 2030, nhu cầu nhân lực STEM trên toàn cầu sẽ tiếp tục tăng mạnh, nhất là lĩnh vực công nghệ, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, y sinh, năng lượng.

Theo các chuyên gia giáo dục, dự báo đến năm 2030, nhu cầu nhân lực STEM trên toàn cầu sẽ tiếp tục tăng mạnh, nhất là lĩnh vực công nghệ, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, y sinh, năng lượng.

Nhận thức rõ tầm quan trọng này, cùng với ngành giáo dục, các địa phương, doanh nghiệp không ngừng đầu tư cho giáo dục STEM. Trong đó, Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam đã và đang triển khai xây dựng 100 phòng thực hành STEM đạt chuẩn quốc tế trong năm 2025 tại 34 tỉnh, thành phố.

Những phòng học này được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm lan tỏa tri thức, vừa là nơi học sinh trải nghiệm các cấp độ STEM, vừa là “vườn ươm” đào tạo giáo viên cốt cán, tạo hiệu ứng lan tỏa đến hàng vạn trường học trên cả nước.

Vụ trưởng Giáo dục phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Thái Văn Tài cho biết, giáo dục STEM là phương thức giáo dục chủ yếu dựa trên dạy học tích hợp, tạo cơ hội cho học sinh huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng thuộc các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để phát triển phẩm chất, năng lực và giải quyết các vấn đề trong thực tiễn.

Giáo dục STEM là phương thức giáo dục chủ yếu dựa trên dạy học tích hợp, tạo cơ hội cho học sinh huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng thuộc các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để phát triển phẩm chất, năng lực và giải quyết các vấn đề trong thực tiễn.

Vụ trưởng Giáo dục phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Thái Văn Tài

Giáo dục STEM quan tâm nâng cao phẩm chất, năng lực học sinh, khắc phục căn bản lối dạy học chỉ chú tâm truyền đạt kiến thức. Đến nay, nhiều tỉnh, thành phố đã triển khai đại trà giáo dục STEM đến tất cả cơ sở giáo dục trên địa bàn. Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên đã nắm vững phương thức giáo dục này. Học sinh được thực hành ngay sau khi tiếp cận kiến thức, giúp các em củng cố kiến thức, hình thành kỹ năng, phát triển phẩm chất, năng lực….

Có thể bạn quan tâm

Phiên thảo luận với chủ đề "Gen Z & Dấu chân xanh” tập trung vào những vấn đề thiết thực với người trẻ trong thời đại số. (Ảnh: DƯƠNG TRIỀU)

Trang bị kỹ năng tài chính số an toàn cho sinh viên

Ngày 12/10, tại Hà Nội, báo Tiền Phong phối hợp một số đơn vị tổ chức tọa đàm “Chạm số - Sống xanh” nhằm tạo diễn đàn để sinh viên trao đổi về xu hướng thanh toán số, kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, an toàn giao dịch, góp phần lan tỏa thông điệp về lối sống xanh, tiêu dùng có trách nhiệm trong thế hệ trẻ. 

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Đại học Phenikaa. (Ảnh: THƠM VŨ)

Nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học, công nghệ trong giáo dục đại học

Cùng với đào tạo, công tác nghiên cứu, phát triển khoa học, công nghệ là một trụ cột quan trọng của giáo dục đại học. Thời gian qua, hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được các cơ sở giáo dục đại học tích cực triển khai nhằm góp phần tạo động lực cho phát triển kinh tế-xã hội đất nước.

Ngày hội quy tụ gần 70 trường đại học và tổ chức giáo dục hàng đầu đại diện cho 17 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu. (Ảnh: BTC)

Hợp tác giáo dục mở rộng ra nhiều cơ hội học tập cho sinh viên Việt Nam tại Liên minh châu Âu

Tuần lễ Giáo dục châu Âu 2026 đã chính thức khép lại sau chuỗi hoạt động sôi nổi diễn ra từ ngày 8-11/10 tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ gần 70 trường đại học, cơ sở giáo dục đến từ 17 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), thu hút hơn 2.700 học sinh, sinh viên và phụ huynh.

Một trong 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong quá trình chuyển đổi số là đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Trong ảnh: Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cùng các đại biểu tại Triển lãm Giáo dục và công nghệ giáo dục. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Bốn ưu tiên của giáo dục và đào tạo trong quá trình chuyển đổi số

Trong bối cảnh công nghệ số và AI mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, nhưng đồng thời đặt ra các thách thức, đòi hỏi người học, người thầy, nhà trường và cả hệ thống giáo dục cũng phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.

Các học viên lớp xóa mù chữ ở bản Làng Sáng (Ảnh: Báo Nhân Dân)

Quản lý bằng dữ liệu với giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ, bảo đảm quyền học tập của người dân

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng quy định về điều kiện bảo đảm, quy trình kiểm tra công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ với quan điểm xuyên suốt là bảo đảm quyền học tập của người dân, quản lý dựa trên dữ liệu, nâng cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện, duy trì kết quả giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ.

Ký kết Bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

24 biên bản hợp tác được trao tại Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số

Trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số, 24 biên bản ghi nhớ (MOU) giữa các cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục, tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam với các đối tác quốc tế đã được ký kết. Nội dung hợp tác tập trung vào đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển nguồn nhân lực, giáo dục nghề nghiệp.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: NH)

Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực sức khỏe

Sáng 9/10, tại Hà Nội, Trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội tổ chức khai mạc Hội nghị Khoa học sức khỏe với chủ đề “Chăm sóc sức khỏe toàn diện trong kỷ nguyên số”. Hội nghị diễn ra trong hai ngày 9 và 10/10 với 59 báo cáo khoa học thuộc các lĩnh vực y khoa, răng-hàm-mặt, dược và điều dưỡng.

Sinh viên Học viện Ngân hàng trao đổi, thảo luận trong giờ học. (Ảnh: HVNH)

Gắn đào tạo đại học với nhu cầu doanh nghiệp

Nhiều cơ sở giáo dục đại học đang đưa doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào đào tạo, từ xác định nhu cầu nhân lực, xây dựng chương trình đến thực hành, nghiên cứu. Qua đó, liên kết Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp từng bước đi vào thực chất, gắn đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo với nhu cầu thị trường.

Các cơ sở giáo dục và đào tạo của Việt Nam tích cực thúc đẩy hợp tác quốc tế và hội nhập giáo dục, mở rộng quan hệ giữa với các cơ sở đại học, tổ chức giáo dục quốc tế. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Các cơ sở giáo dục tích cực kết nối, mở rộng hợp tác, học hỏi kinh nghiệm quốc tế

Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số mở ra không gian kết nối các doanh nghiệp công nghệ, cơ sở đại học, tổ chức giáo dục, các đơn vị phát triển giải pháp. Nhiều hoạt động ký kết, hợp tác đã được thực hiện, góp phần mở rộng mạng lưới hợp tác giữa các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp trong nước với đối tác quốc tế.

Phiên hội thảo chuyên đề Giáo dục phổ thông. (Ảnh: Bộ Giáo dục và Đào tạo)

Giá trị của AI phải được chứng minh bằng kết quả học tập

AI đang thay đổi cách dạy học và vận hành nhà trường, nhưng số hóa nhiều hơn chưa đồng nghĩa học sinh học tốt hơn. Tại Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số, ngày 8-9/10 tại Hà Nội, các chuyên gia nhấn mạnh giá trị của AI cần được kiểm chứng qua sự tiến bộ về kiến thức, tư duy và năng lực tự học của học sinh.

Quang cảnh tọa đàm chuyên gia “Định hình chân dung nhân tài thời đại 4.0” diễn ra chiều 8/10, trong khuôn khổ IECEE 2026. (Ảnh: BUV)

Trí tuệ nhân tạo làm thay đổi tiêu chí tuyển dụng đối với sinh viên mới tốt nghiệp

Không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn, doanh nghiệp ngày càng chú trọng khả năng ứng dụng công nghệ, giải quyết vấn đề, quản lý thời gian, giao tiếp và thích ứng của sinh viên mới tốt nghiệp. Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI) đang bắt đầu làm thay đổi tiêu chí tuyển dụng ở nhiều vị trí việc làm.

Hội thảo quy tụ nhiều học giả, chuyên gia, nhà nghiên cứu và học viên cao học, nghiên cứu sinh trong nước và quốc tế. (Ảnh: FTU)

Hoàn thiện hệ sinh thái đào tạo sau đại học chuẩn quốc tế

Ngày 8/10, tại Hà Nội, Trường đại học Ngoại thương tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế dành cho người học sau đại học (ICGE 2026) với chủ đề "Tái định hình hợp tác trong một thế giới phân mảnh: Bằng chứng từ các doanh nghiệp, thị trường và chính sách".