Đổi mới tư duy, chú trọng y tế dự phòng

Trong buổi làm việc với Bộ Y tế nhân dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955-27/2/2025), Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh 12 nội dung quan trọng để tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả các nghị quyết của Đảng về lĩnh vực y tế; trong đó, ưu tiên hàng đầu là: Đổi mới tư duy về lĩnh vực y tế.
Huyện Xín Mần (Hà Giang) triển khai khám sức khỏe khỏe định kỳ cho người dân tại cơ sở, giúp giảm tải cho y tế tuyến trên.
Huyện Xín Mần (Hà Giang) triển khai khám sức khỏe khỏe định kỳ cho người dân tại cơ sở, giúp giảm tải cho y tế tuyến trên.

Y tế không chỉ là khám bệnh, chữa trị cho người bệnh, mà cần hơn, đó là chăm sóc sức khỏe cho người dân để hạn chế bệnh tật; cần tập trung nghiên cứu các biện pháp phòng bệnh, tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi thọ… Những ưu tiên mà đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu là nền tảng để hướng tới hệ thống y tế bền vững, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Thực tế cho thấy, những năm gần đây, ngành y tế có bước phát triển nhanh. Cả nước hiện có hơn 1.600 bệnh viện, trong đó gần 400 bệnh viện ngoài công lập, mỗi năm tiếp nhận hơn 170 triệu lượt bệnh nhân khám ngoại trú, hơn 17 triệu lượt bệnh nhân điều trị nội trú.

Những tiến bộ trong kỹ thuật y học, từ ghép tạng, can thiệp tim bào thai đến phẫu thuật nội soi bằng robot, đã giúp y học Việt Nam đạt trình độ tiệm cận với các nước phát triển. Năm 2024, chỉ số hài lòng của người bệnh khi điều trị ngoại trú đạt 96,14% và đạt 95,14% khi điều trị nội trú, phản ánh những cải tiến tích cực trong chất lượng dịch vụ.

Tuy nhiên, hệ thống y tế dự phòng chưa được đầu tư tương xứng. Sự khác biệt về chỉ số sức khỏe cơ bản như tuổi thọ trung bình, tỷ lệ tử vong ở trẻ em, suy dinh dưỡng trẻ em giữa các vùng, miền chưa được cải thiện. Theo báo cáo năm 2024 của Bộ Y tế, một số dịch bệnh truyền nhiễm gia tăng, tỷ lệ tiêm chủng mở rộng đạt chưa tới 90%, tình trạng ngộ độc thực phẩm còn phức tạp.

Cả nước hiện có hơn 1.600 bệnh viện, trong đó gần 400 bệnh viện ngoài công lập, mỗi năm tiếp nhận hơn 170 triệu lượt bệnh nhân khám ngoại trú, hơn 17 triệu lượt bệnh nhân điều trị nội trú.

Chất lượng dịch vụ y tế giữa các tuyến, các vùng, miền còn chênh lệch, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu. Công tác quản lý các bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng còn thấp. Các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường, ung thư đang gia tăng và có xu hướng trẻ hóa, trở thành gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế.

Trước đây, tăng huyết áp, bệnh mạch vành, tai biến mạch máu não chủ yếu xuất hiện ở người hơn 50 tuổi. Hiện tại, những bệnh này ngày càng phổ biến trong độ tuổi từ 30-40, có những trường hợp dưới 30 tuổi. Đáng lo ngại, tỷ lệ tử vong do các bệnh không lây nhiễm chiếm tới 84% tổng số ca tử vong tại Việt Nam.

Bài học từ đại dịch Covid-19 đã khẳng định vai trò quan trọng của y tế dự phòng. Các biện pháp như giãn cách xã hội, đeo khẩu trang, tiêm vaccine giúp kiểm soát dịch bệnh, giảm số ca tử vong từ 1,86% năm 2021 xuống 0,11% năm 2022 và còn 0,02% trong năm 2023. Dù vậy, nguồn lực dành cho phòng bệnh vẫn còn hạn chế so với điều trị.

Trong giai đoạn ứng phó với đại dịch Covid-19 (giai đoạn 2021-2023), mức chi cho y tế chiếm khoảng 6,81% tổng chi thường xuyên của ngân sách, tăng 0,11% so với giai đoạn trước, nhưng vẫn thấp hơn mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Hầu hết địa phương chưa đạt mức 30% tổng ngân sách y tế dành chi cho y tế dự phòng như yêu cầu của Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 (khóa XII) về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Điều này cho thấy sự mất cân đối trong ưu tiên đầu tư, khiến hệ thống y tế chưa thể chuyển đổi mạnh mẽ sang hướng phòng bệnh.

Chuyển đổi tư duy từ chữa bệnh sang phòng bệnh không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Cần xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính, mở rộng đầu tư cho y tế dự phòng, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu được xem là trụ cột quan trọng.

Các chương trình tầm soát ung thư, sàng lọc bệnh mạn tính không chỉ tập trung ở thành phố lớn mà cần phủ khắp các vùng sâu, vùng xa. Bên cạnh đó, cần phát triển mô hình bác sĩ gia đình, tăng cường đội ngũ y tế cơ sở để phát hiện bệnh sớm, phòng bệnh kịp thời, giảm tải cho bệnh viện tuyến trên. Hoàn thiện và đẩy mạnh hợp tác công-tư trong đầu tư y tế dự phòng để tạo điều kiện thuận lợi cho khu vực tư nhân tham gia các chương trình tầm soát bệnh sớm, tiêm chủng mở rộng, cung cấp dịch vụ khám sức khỏe định kỳ và phát triển công nghệ y tế cũng là giải pháp cần sớm được nhân rộng.

Có thể bạn quan tâm

Các bác sĩ khám bệnh, tư vấn chăm sóc sức khỏe cho người dân. (Ảnh: HOÀNG KHÁNH)

Chung tay chăm sóc sức khỏe cho người dân đặc khu Côn Đảo

Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh và Đảng ủy, UBND Đặc khu Côn Đảo, Báo Quân đội nhân dân với sự đồng hành của Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu tổ chức chương trình “Hành trình tri ân - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” với chuỗi hoạt động tri ân người có công, chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội cho người dân Đặc khu Côn Đảo.

Các chuyên gia chia sẻ việc tiêm vaccine cúm sẽ là một biện pháp quan trọng giúp bảo vệ nhóm đối tượng nguy cơ cao. (Ảnh: BTC cung cấp)

Cúm có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim ở người cao tuổi

Cúm không chỉ gây bệnh đường hô hấp mà còn có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và các biến cố sức khỏe nghiêm trọng ở người cao tuổi. Trong khi đó, tỷ lệ tiêm vaccine cúm ở nhóm này tại Việt Nam được ước tính chỉ khoảng 5%, đặt ra yêu cầu tăng cường các giải pháp bảo vệ nhóm nguy cơ cao.

Các chuyên gia trình bày nghiên cứu mới về các biện pháp phòng bệnh chủ động. (Ảnh: MINH HOÀNG)

Tiếp cận tiêm chủng toàn diện theo vòng đời - giải pháp bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng

Tại phiên họp chuyên đề Dự phòng trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học thường niên năm 2026 được Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức ngày 28/8, các chuyên gia dịch tễ nhấn mạnh phòng bệnh cần đi trước một bước, trong đó tiêm chủng theo vòng đời là công cụ quan trọng để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.

Trung tâm Y tế Nậm Pồ tập huấn kỹ năng xử trí vết thương cho nhân viên y tế trường học trên địa bàn. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên: Nâng cao kỹ năng cấp cứu ban đầu cho nhân viên y tế trường học

Để chuẩn bị các điều kiện y tế phục vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh đầu năm học mới, ngày 28/8, các trung tâm Y tế: Tuần Giáo, Nậm Pồ, Tủa Chùa, Điện Biên Đông (tỉnh Điện Biên) tổ chức tập huấn kỹ năng cấp cứu ban đầu cho đội ngũ nhân viên y tế trường học và viên chức phụ trách chương trình y tế học đường. 

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: BTC)

Từng bước đưa điều trị hiếm muộn vào bảo hiểm y tế

WHO lần đầu ban hành hướng dẫn về phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị hiếm muộn, khuyến cáo các quốc gia xem hiếm muộn là một vấn đề y tế công cộng. Trước sự gia tăng tỷ lệ vô sinh hiếm muộn, chi phí điều trị cao, các chuyên gia đặt ra yêu cầu sớm có chính sách hỗ trợ, từng bước mở rộng phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế.

Tặng quà tri ân các gia đình hiến mô, tạng. (Ảnh: ANH DƯƠNG)

Thêm một cách để lan tỏa giá trị nhân văn của hiến mô, tạng

Thông điệp “Còn mãi yêu thương” được Bệnh viện Bạch Mai lựa chọn để nhấn mạnh giá trị nhân văn của hiến mô, tạng: yêu thương không chỉ được thể hiện bằng lời sẻ chia mà còn có thể được trao đi bằng một quyết định tự nguyện, để khi một sự sống khép lại, cơ hội sống của những người khác có thể được mở ra.

Tọa đàm có sự tham dự của nhiều chuyên gia. (Ảnh: HÀ NHUNG)

Tạo hành lang pháp lý mạnh mẽ trước những thách thức mới trong kiểm soát thuốc lá

Ngày 26/8, tại Hà Nội, đã diễn ra tọa đàm “Góp ý Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi): Tăng cường hiệu quả thực thi và phối hợp liên ngành”. Việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý mạnh mẽ trước những thách thức mới trong kiểm soát thuốc lá.