Định hình tương lai nhân lực công nghệ sinh học

Nhu cầu nhân lực công nghệ sinh học tại Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ ưu tiên nghiên cứu thuần túy sang yêu cầu năng lực liên ngành gắn liền với sản xuất và thị trường.

Hướng dẫn sinh viên nghiên cứu nuôi cấy mô tại Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng. (Ảnh: VINH CÔNG)
Hướng dẫn sinh viên nghiên cứu nuôi cấy mô tại Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng. (Ảnh: VINH CÔNG)

Tín hiệu từ thị trường

Theo dự báo, trong 5-10 năm tới, nhu cầu nhân lực công nghệ sinh học tại Việt Nam sẽ tăng mạnh về số lượng lẫn chất lượng. Trọng tâm nhu cầu nhân lực hướng đến đội ngũ kỹ sư có khả năng làm chủ các dây chuyền công nghệ sinh học quy mô công nghiệp, đáp ứng khắt khe các tiêu chuẩn về kiểm soát chất lượng, tối ưu hóa quy trình chuyển giao và tích hợp quản trị dữ liệu trong toàn bộ chuỗi giá trị hiện đại. Các chuyên gia nhấn mạnh đến mức độ thích ứng trước những thay đổi nhanh chóng của kỷ nguyên số, khi nhiều công nghệ sinh học mới đòi hỏi sức mạnh tính toán lớn và khả năng tương tác giữa sinh học với kỹ thuật số.

Tiến sĩ Phạm Châu Huỳnh, Giám đốc Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng cho biết: “Từ một khảo sát nhanh 20 tin tuyển dụng Bioprocess Engineer (kỹ sư công nghệ sinh học) đầu năm 2025, chúng tôi nhận thấy những tín hiệu rất rõ về sự thay đổi của thị trường lao động khi có đến 17/20 vị trí yêu cầu kỹ năng Python và Machine Learning cơ bản. Nhìn xa hơn, đào tạo công nghệ sinh học sẽ chuyển mạnh từ đáp ứng vị trí việc làm sang tạo năng lực làm chủ công nghệ và thích ứng liên tục”.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Huy - Phó Trưởng Khoa Khoa học Sự sống, Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho rằng, nhân lực công nghệ sinh học trong giai đoạn tới phải vừa am hiểu chuyên môn, vừa thành thạo công nghệ số, đủ năng lực kết nối nghiên cứu với sản xuất và thị trường trong nền kinh tế sinh học toàn cầu.

Nhiều cơ sở đào tạo ngành công nghệ sinh học trong nước đã nỗ lực chủ động giải quyết những điểm chưa phù hợp trong chương trình đào tạo nhằm bắt kịp với thị trường và nền công nghiệp sinh học. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hiếu, Hiệu trưởng Trường đại học Bách khoa Đà Nẵng khẳng định, nhân lực công nghệ sinh học sẽ bắt buộc phải có năng lực liên ngành hơn, vừa hiểu sinh học, vừa làm việc được với dữ liệu, các quy trình chuẩn hóa, môi trường số hóa và yêu cầu tuân thủ ngày càng chặt chẽ của thị trường.

Động lực và thách thức

Trong bối cảnh cần nhiều sự đổi mới từ công tác đào tạo, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách đẩy mạnh phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển bền vững đất nước. Những chính sách mới, đặc biệt sau khi ngành công nghệ sinh học được xác định là một trong 11 nhóm công nghệ chiến lược của quốc gia, đã thúc đẩy nguồn nhân lực công nghệ sinh học chất lượng cao bước vào giai đoạn đột phá.

Theo các chuyên gia, việc ban hành và triển khai đồng bộ, hiệu quả các văn bản quan trọng như: Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển bền vững đất nước; Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 sẽ tạo ra một nền tảng chính sách toàn diện, mang tính chiến lược cho công nghệ sinh học nói chung và đào tạo nguồn nhân lực nói riêng.

Đáng chú ý là các hành lang pháp lý mới tạo thêm nguồn lực, và làm rõ hơn con đường đi từ nghiên cứu đến ứng dụng khi luật đã mở hơn cho cơ chế chuyển giao công nghệ, góp vốn bằng công nghệ, thử nghiệm có kiểm soát và quản trị dữ liệu.

Thời gian qua, các khó khăn, vướng mắc về đào tạo nguồn nhân lực công nghệ sinh học đã bộc lộ khoảng cách đáng kể giữa giảng đường với thị trường, nhất là khi các công nghệ có xu hướng kết hợp nhau.

Tuy nhiên, nhìn từ góc độ phát triển, các thách thức hiện hữu cũng đóng vai trò như những “áp lực” tích cực, phát đi tín hiệu rõ ràng về nhu cầu tái cấu trúc cách đào tạo nhân lực công nghệ sinh học. Do đó, yêu cầu cấp thiết hiện nay là phải khơi thông các cơ chế, chính sách để nhà trường phát huy tính tự chủ trong đổi mới tư duy, chuẩn hóa chất lượng và gắn kết chặt chẽ với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Huy, điểm quan trọng của hệ thống pháp lý hiện nay là đã nhấn mạnh việc phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho R&D và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Tuy nhiên, chính sách chỉ thật sự phát huy hiệu quả khi các cơ sở đào tạo chủ động đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng và gắn kết chặt chẽ với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025-2035 và định hướng tới năm 2045 đã đặt mục tiêu đến năm 2030 tăng nhanh quy mô đào tạo trình độ cao khối ngành STEM, trong đó công nghệ sinh học là một trong ba ngành được nhấn mạnh.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hiếu cho rằng, để xây dựng nhân lực ngành công nghệ sinh học bảo đảm về chất lượng và số lượng, Nhà nước cần cụ thể hóa các định hướng thành các công cụ thực thi đủ mạnh. Từ đặt hàng đào tạo theo lĩnh vực ưu tiên, học bổng có địa chỉ, phòng thí nghiệm dùng chung theo vùng, đến cơ chế tài chính khuyến khích nhà trường-doanh nghiệp cùng đầu tư vào hạ tầng huấn luyện. Muốn tăng cả số lượng lẫn chất lượng, Nhà nước không thể chỉ cấp kinh phí theo đầu vào, mà phải mua được năng lực đầu ra.

Có thể bạn quan tâm

Dự án "Tất gel thảo dược An Túc" của sinh viên Trường đại học Y-Dược Huế đạt giải Nhất Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ IX, năm 2026. (Ảnh: PH.THẢO)

Hành trình ươm tạo khởi nghiệp của sinh viên Đại học Huế

Từ nguồn dược liệu bản địa đến những giải pháp công nghệ, giáo dục và nông nghiệp, 8 dự án vào chung kết Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đại học Huế năm 2026 cho thấy sức sáng tạo của người học; trong đó, “Tất gel thảo dược An Túc” nổi bật với hướng tiếp cận kết hợp tri thức truyền thống và nhu cầu hiện đại.

Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn Thanh Hóa) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Bảo đảm quyền kiểm chứng kết quả đo lường

Đại biểu Quốc hội đề nghị quy định rõ trách nhiệm chủ động rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng khi phát hiện sai số đo lường, đồng thời bảo đảm người tiêu dùng được tiếp cận dữ liệu và hoàn trả tiền thu thừa trong thời hạn cụ thể.

Quốc hội làm việc tại hội trường, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Thiết lập 3 mô hình xác thực điện tử, tăng an toàn giao dịch số

Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử mở rộng đối tượng định danh, thiết lập các mô hình xác thực và thúc đẩy xã hội hóa dịch vụ, tạo nền tảng nhận diện số tin cậy, phòng, chống tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến và thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Toàn cảnh tọa đàm. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Giải pháp thích ứng với giáo dục STEM trong nhà trường

Chiều 25/10, tại Hà Nội, Hiệp hội Thiết bị giáo dục Việt Nam phối hợp Tập đoàn Geleximco tổ chức Tọa đàm: Giải pháp thích ứng với giáo dục STEM trong nhà trường. Đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý, cán bộ các trường học, đơn vị hoạt động giáo dục tham dự tọa đàm.

Khánh thành Khu thử nghiệm thiết bị bay không người lái VNU - HTI tại Hòa Lạc

Khánh thành Khu thử nghiệm thiết bị bay không người lái VNU - HTI tại Hòa Lạc

Ngày 25/10, trong khuôn khổ chương trình “Hòa Lạc ngày mới 2026” do Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, Khu thử nghiệm thiết bị bay không người lái VNU - HTI đã chính thức được khánh thành tại Hòa Lạc. Công trình do HTI Group đầu tư xây dựng, tạo thêm hạ tầng phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển công nghệ UAV tại Việt Nam.

Quang cảnh khai mạc chương trình tập huấn. (Ảnh: CTV)

Lâm Đồng: Trang bị kiến thức bảo vệ thanh thiếu niên trên môi trường mạng

Ngày 25/10, Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ, Câu lạc bộ Niềm tin số Lâm Đồng, tổ chức tập huấn chuyên gia an toàn số học đường, nhằm xây dựng lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng và bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng.

Quạt nước gạt đập liên hồi tạo nên những luồng bọt bồng bềnh trắng xóa trên mặt ao là đặc trưng tại các vùng nuôi tôm trọng điểm tỉnh Cà Mau. (Ảnh HỮU TÙNG)

Chàng trai Cà Mau số hóa sổ cân tôm

Từ những trăn trở bên ao tôm quê nhà, chàng trai trẻ Đỗ Vương Nhi đã miệt mài sáng tạo nên ứng dụng FarmBook (sổ cân tôm), giúp nhà nông vùng sông nước Cà Mau bước vào hành trình chuyển đổi số một cách nhẹ nhàng, minh bạch nhưng đong đầy niềm tin.

Bài 3: Hiện thực hóa các mục tiêu bằng hành động và kết quả thực tiễn

Bài 3: Hiện thực hóa các mục tiêu bằng hành động và kết quả thực tiễn

Nghị quyết số 19-NQ/TW xác định cụ thể các mục tiêu, yêu cầu đổi mới mô hình phát triển lâu dài, bền vững. Để hiện thực hóa các mục tiêu, yêu cầu đó các cấp, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần quyết liệt triển khai và có những kết quả cụ thể, từng bước đưa tri thức trở thành năng lực sản xuất và lợi thế cạnh tranh quốc gia.

Phiên họp Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Danh sách công trình/cụm công trình được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7

Ngày 12 và 13/10/2026, tại Hà Nội, Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7 họp xem xét, đánh giá các công trình/cụm công trình và tác giả, đồng tác giả đề nghị tặng giải thưởng.

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

Rau má từ lâu được biết đến không chỉ là loại rau quen thuộc trong bữa ăn, mà còn là cây dược liệu dân gian có nhiều giá trị đối với sức khỏe. Tuy nhiên, tại Quảng Trị, các nghiên cứu và mô hình chế biến sâu đối với rau má vẫn chưa nhiều, khiến giá trị kinh tế của cây rau má chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Minh trình bày tham luận tại Phiên toàn thể quốc tế. (Ảnh: Viện Hàn lâm)

Đoàn công tác của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tham dự Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III tại Nga

Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III do Học viện Kinh tế quốc dân và Hành chính công trực thuộc Tổng thống Liên bang Nga (Học viện Tổng thống-RANEPA) tổ chức tại Thủ đô Moskva, Liên bang Nga trong hai ngày 22 và 23/10 với chủ đề “Khoa học cho quản trị nhà nước tại Nga”.

Đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ

Đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ

Chính phủ đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đối với tổ chức và cá nhân, chỉ quy định nghĩa vụ thông báo của tổ chức, cá nhân giám định khi hoạt động cung cấp dịch vụ và dự kiến quy định tại văn bản dưới luật quyền và nghĩa vụ trong việc thực hiện hoạt động này.

Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường: Tăng cường hậu kiểm, thúc đẩy chuyển đổi xanh

Dự án Luật hướng tới cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang tăng cường hậu kiểm, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đồng thời, đổi mới quản trị môi trường dựa trên dữ liệu, thúc đẩy chuyển đổi xanh, tháo gỡ các điểm nghẽn, huy động nguồn lực cho bảo vệ môi trường.