Phương tiện tự hành là hệ thống công nghệ phức tạp, kết hợp cảm biến, trí tuệ nhân tạo, định vị, bản đồ, lập kế hoạch chuyển động và điều khiển. Trong môi trường thực tế, phương tiện phải liên tục nhận biết và xử lý các tình huống phát sinh, từ thay đổi của môi trường đến tương tác với người và các phương tiện khác.
Sau hơn 5 năm nghiên cứu và phát triển, Công ty cổ phần Phenikaa-X đã xây dựng các nền tảng công nghệ phục vụ nhiều bài toán tự hành. Các phương tiện được tích hợp những công nghệ như LiDAR, camera, radar, GNSS/RTK, IMU và bản đồ độ chính xác cao, cho phép hệ thống thực hiện các chức năng từ nhận diện môi trường, xác định vị trí đến lập kế hoạch và điều khiển chuyển động.
Bốn dòng phương tiện của Công ty cổ phần Phenikaa-X được cho phép thử nghiệm có kiểm soát tại Hà Nội được phát triển cho các bài toán khác nhau: xe buýt tự hành phục vụ vận tải hành khách theo tuyến; robotaxi tự hành đáp ứng nhu cầu di chuyển linh hoạt; xe vệ sinh tự hành tự động hóa các tác vụ vệ sinh đô thị; và robot giao hàng tự hành phục vụ vận chuyển hàng hóa chặng cuối trong các khu vực chuyên biệt.
Theo quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, thời gian thử nghiệm là 24 tháng, thực hiện trên các tuyến đường cố định có thiết lập bản đồ HD và hệ thống giám sát tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc (Hà Nội).
Đại diện Phenikaa-X cho biết, đối với phương tiện tự hành, dữ liệu vận hành thực tế là cơ sở quan trọng để đánh giá độ tin cậy và từng bước hoàn thiện hệ thống. Quá trình thử nghiệm cho phép thu thập dữ liệu về môi trường, hành vi của các đối tượng chung quanh, trạng thái vận hành và khả năng phản ứng của phương tiện trong các tình huống thực tế.
Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, Phenikaa-X có thể định lượng hiệu năng, xác định các giới hạn của hệ thống và tối ưu các thuật toán, mô hình điều khiển, qua đó nâng cao tính ổn định và an toàn của phương tiện. Đây là bước chuyển quan trọng từ việc chứng minh khả năng tự hành trong điều kiện thử nghiệm sang đánh giá năng lực vận hành trong môi trường thực tế và xác định các điều kiện cần thiết để mở rộng ứng dụng.
Ở góc độ quản lý, dữ liệu và kết quả thử nghiệm cũng cung cấp cơ sở thực tiễn để đánh giá công nghệ, nhận diện các rủi ro phát sinh và từng bước hoàn thiện yêu cầu, tiêu chí quản lý đối với phương tiện tự hành. Qua đó, tạo ra cơ chế tương tác hai chiều giữa thử nghiệm công nghệ và hoàn thiện chính sách, giúp quá trình phát triển và quản lý công nghệ mới được thực hiện trên cơ sở dữ liệu thực tế.
Việc triển khai thử nghiệm có kiểm soát cho phương tiện tự hành cho thấy Hà Nội đang từng bước chuyển từ cách tiếp cận quản lý công nghệ mới sang chủ động kiến tạo môi trường để công nghệ được thử nghiệm và đưa vào thực tiễn. Đây là hướng tiếp cận cần thiết đối với những lĩnh vực công nghệ phát triển nhanh, trong khi khung pháp lý, tiêu chuẩn và mô hình vận hành vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Thay vì yêu cầu một công nghệ mới phải đáp ứng đầy đủ mọi điều kiện ngay từ đầu, thử nghiệm có kiểm soát tạo ra một không gian thử nghiệm có giới hạn, có giám sát và có đánh giá, qua đó cho phép cơ quan quản lý và doanh nghiệp cùng xác định khả năng ứng dụng, những vấn đề phát sinh và các điều kiện cần thiết để mở rộng. Giá trị của cơ chế này không chỉ nằm ở việc cho phép thử nghiệm, mà ở khả năng biến thực tiễn vận hành thành cơ sở cho quá trình hoàn thiện công nghệ, tiêu chuẩn và chính sách.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh Hà Nội định hướng thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển, việc Phenikaa-X là đơn vị đầu tiên triển khai sandbox cho phương tiện tự hành có thể xem là một trường hợp thực tiễn quan trọng. Kết quả từ quá trình thử nghiệm sẽ góp phần cung cấp thêm cơ sở để Thành phố đánh giá mô hình, hoàn thiện cách thức quản lý và từng bước mở rộng không gian ứng dụng các công nghệ mới, hướng tới một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong đó chính sách đi cùng thực tiễn và công nghệ được phát triển gắn với nhu cầu của đô thị.
