Giáo dục đại học thích ứng với trí tuệ nhân tạo

Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường đại học Thăng Long học tập tại Al Lab ở Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cơ sở Hòa Lạc. (Ảnh: MINH NGỌC)
Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường đại học Thăng Long học tập tại Al Lab ở Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cơ sở Hòa Lạc. (Ảnh: MINH NGỌC)

Sự phát triển rất nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt giáo dục đại học trước những yêu cầu về tái cấu trúc chương trình đào tạo; đổi mới phương pháp dạy-học; nghiên cứu khoa học và quản trị nhà trường. Trong bối cảnh đó, các cơ sở giáo dục đại học bên cạnh chủ động nâng cao năng lực cho cả người dạy và người học, cần đổi mới cách thức ứng dụng công nghệ theo hướng hiệu quả, an toàn, có trách nhiệm.

Cần nhanh chóng đổi mới, cập nhật chuẩn đầu ra

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thanh Hùng, Trưởng ban Đào tạo, Đại học Bách khoa Hà Nội, trước tiên, cần đổi mới các chương trình đào tạo theo định hướng liên ngành, tích hợp các nội dung liên quan AI vào chương trình đào tạo. Bên cạnh kiến thức chuyên sâu, thị trường lao động hiện nay yêu cầu cao về kiến thức liên ngành, kỹ năng số và AI, ở các mức độ khác nhau. Vì vậy, các cơ sở giáo dục đại học cần nhanh chóng đổi mới, cập nhật chuẩn đầu ra, chương trình học tập để cung cấp đầy đủ kiến thức, kỹ năng về AI cho người học.

Cùng với đổi mới chương trình, việc ứng dụng công nghệ giáo dục và AI trong dạy-học cần gắn với đổi mới phương pháp giảng dạy, chuyển từ dạy - ghi nhớ sang dạy-khám phá-sáng tạo. Sự chuyển đổi này đòi hỏi thay đổi từ cách tiếp cận truyền thống sang lấy người học làm trung tâm, khuyến khích sinh viên chủ động tìm hiểu, tư duy phản biện và phát triển ý tưởng sáng tạo. Tại Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, 80% số giảng viên đã được đào tạo AI căn bản, hướng tới nâng cao năng lực số và AI, ứng dụng hiệu quả AI trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Hùng, Trưởng khoa Quản trị thông tin (Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn), các trường đại học cần chủ động xây dựng khung quản trị và năng lực sử dụng AI trong nghiên cứu khoa học, thay vì chỉ tập trung vào việc kiểm soát hay phát hiện sử dụng AI. Trước hết, các trường cần ban hành hướng dẫn sử dụng AI trong nghiên cứu và công bố khoa học; quy định rõ những hoạt động được phép, phải công khai và không được phép sử dụng AI. Cần xây dựng hệ thống, nền tảng AI an toàn, bảo đảm chủ quyền dữ liệu; đào tạo năng lực AI cho giảng viên, nghiên cứu viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh; phát triển kho dữ liệu nghiên cứu và nguồn học liệu tiếng Việt có kiểm soát.

Cơ sở để các trường từng bước đổi mới quản trị

Tiến sĩ Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, AI không chỉ hình thành một lĩnh vực đào tạo mới mà còn tác động trực tiếp đến nội dung chương trình, chuẩn đầu ra, phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá và yêu cầu năng lực nghề nghiệp của người học. Trong bối cảnh đó, việc tích hợp AI vào giáo dục đại học không nên được hiểu đơn thuần là bổ sung một số học phần, mà cần được tiếp cận như một quá trình tái thiết kế chương trình đào tạo theo hướng phát triển năng lực AI cho tất cả sinh viên, đồng thời tích hợp AI theo đặc thù từng ngành và đào tạo chuyên sâu cho các lĩnh vực công nghệ.

Tại Việt Nam, yêu cầu tích hợp AI vào giáo dục đại học đang ngày càng cấp thiết, không chỉ dưới tác động của sự thay đổi công nghệ và thị trường lao động mà còn trong bối cảnh hệ thống pháp luật và chính sách quốc gia đang từng bước hình thành khung quản trị mới cho AI, chuyển đổi số và giáo dục đại học.

Thông tư số 54/2026/TTBGDĐT quy định về chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học được ban hành trong bối cảnh yêu cầu đổi mới chương trình đào tạo ngày càng gắn chặt với năng lực số, trí tuệ nhân tạo và nhu cầu của thị trường lao động. Đây là một chuyển dịch quan trọng về chính sách, tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục đại học xem xét lại chương trình đào tạo theo hướng tăng cường khả năng thích ứng của người học trước những thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ và nghề nghiệp.

Theo đó, tích hợp AI vào chương trình đào tạo cần được xem xét trong mối liên hệ giữa chuẩn đầu ra, nội dung đào tạo, phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá, năng lực giảng viên và điều kiện bảo đảm chất lượng. Cùng với trang bị năng lực sử dụng và làm việc với AI cho sinh viên, các trường cũng cần bảo đảm các nguyên tắc về đạo đức, minh bạch, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi của người học.

Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, tái cấu trúc chương trình đào tạo là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Các chương trình cần được thiết kế theo hướng rộng mở, nâng cao khả năng thích ứng của người học với thị trường lao động. Người học có thể lựa chọn ngành học theo năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp, song dù học ở lĩnh vực nào cũng cần được trang bị năng lực công nghệ. AI đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức đào tạo và yêu cầu về nguồn nhân lực, vì vậy AI không nên chỉ được giảng dạy như một môn học riêng mà cần được tích hợp vào từng ngành, từng chương trình đào tạo.

Về phương pháp dạy và học, đồng chí Lê Quân cho rằng, vấn đề không phải là hạn chế hay cấm sử dụng AI trong lớp học mà là thay đổi cách thức tổ chức dạy học. Mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo những con người biết sử dụng và làm chủ công nghệ, có tư duy giải quyết vấn đề và khả năng sáng tạo, thay vì chỉ khai thác AI để tìm kiếm câu trả lời.

Bên cạnh đó, AI đang tạo ra những thay đổi lớn trong xây dựng học liệu, thiết kế bài giảng và tổ chức các hoạt động học tập. Điều này đòi hỏi giảng viên phải chuyển từ truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực người học, thiết kế các hoạt động học tập gắn với chuẩn đầu ra của môn học và chương trình đào tạo. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ nghiên cứu xây dựng các chỉ số đánh giá mức độ ứng dụng AI tại các cơ sở giáo dục đại học. Đây sẽ là cơ sở để các trường từng bước đổi mới quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí gián tiếp và tạo thêm nguồn lực phát triển nhà trường.

Có thể bạn quan tâm

Lớp học làm quen với Tiếng Việt của học sinh lớp 1 Trường nội trú liên cấp xã Thu Lũm. (Ảnh: Trần Tuấn)

Sẵn sàng cho năm học mới ở biên giới Lai Châu

Bước vào năm học mới, ngành giáo dục Lai Châu đã cơ bản hoàn tất công tác chuẩn bị. Từ biên giới Thu Lũm, Hua Bum đến điểm trường Bản Chít nơi bị ảnh hưởng bởi lũ quét; cùng với việc sắp xếp lại trường lớp, đội ngũ; các trường cũng đã hoàn thành chuẩn bị cơ sở vật chất, huy động học sinh ra lớp, bảo đảm điều kiện dạy và học.

Các nghệ sĩ biểu diễn tại chương trình "Hương sắc Việt Nam".

Đổi mới hoạt động giáo dục nghệ thuật

Công nghệ đã và đang mở ra những khả năng hỗ trợ chưa từng có cho con người trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật. Tuy nhiên hoạt động giáo dục nghệ thuật cũng đứng trước băn khoăn về việc làm sao xây dựng nền tảng văn hóa cho thế hệ trẻ trước nguy cơ bị các thiết bị hiện đại, trí tuệ nhân tạo (AI) chi phối.

Tại hội thảo, các đại biểu cùng trao đổi, chia sẻ tri thức về kinh tế số, công nghệ và quản trị trong kỷ nguyên mới (Ảnh: Trường đại học Văn Hiến).

Trường đại học Văn Hiến quy tụ học giả quốc tế thảo luận về kinh tế số và quản trị hiện đại

Hiện nay, chuyển đổi số đang định hình lại mô hình phát triển kinh tế và quản trị trên toàn cầu, mở ra nhiều hướng đi mới. Với mục tiêu mang đến không gian học thuật đa chiều, ngày 28/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Trường đại học Văn Hiến đã tổ chức Hội thảo quốc tế “Kinh tế số trong bối cảnh quản trị hiện đại”.

(Ảnh minh họa: ĐẠI THẮNG)

Sau sắp xếp trường học, dự kiến giảm hơn 50% cơ sở giáo dục, giảm mạnh biên chế giáo viên

Việc triển khai sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục tại các địa phương trên cả nước dự kiến sẽ hoàn thành trước ngày 30/8. Tổng số cơ sở giáo dục dự kiến giảm 50,5%, từ hơn 37,5 nghìn xuống gần 18,6 nghìn cơ sở; giảm hơn 32,6 nghìn hiệu trưởng, hiệu phó và hơn 11 nghìn nhân viên trường học. 

Đại học Trà Vinh có thêm 3 chương trình đạt chuẩn quốc tế. (Ảnh: HOÀNG TRUNG)

Đại học Trà Vinh có 30 chương trình đạt chuẩn quốc tế

Thêm 3 chương trình đào tạo đạt kiểm định theo bộ tiêu chuẩn AUN-QA, Đại học Trà Vinh (tỉnh Vĩnh Long) có tổng số 30 chương trình đạt kiểm định chất lượng quốc tế, tiếp tục khẳng định định hướng nâng cao chất lượng đào tạo, hội nhập giáo dục khu vực và quốc tế.

Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cùng đại diện các bên thực hiện ký kết, trao biên bản ghi nhớ hợp tác. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Kết nối nguồn lực, nâng chất lượng giáo dục tại xã Minh Châu

Ngày 27/8, tại Hà Nội, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức Hội nghị ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác hỗ trợ phát triển giáo dục tại xã Minh Châu. Sự kiện nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về việc huy động, kết nối các nguồn lực để hỗ trợ các cơ sở giáo dục trên địa bàn xã đảo Minh Châu.

Trường mầm non Ninh Sơn (xã Ninh Sơn, tỉnh Khánh Hòa) được tu sửa đẹp, khang trang, sẵn sàng đón các cháu ngày tựu trường năm học mới. (Ảnh: PHƯỚC THIỆN)

Ninh Sơn sẵn sàng cho năm học mới

Những ngày cuối tháng 8, khi mùa tựu trường đang đến gần, các trường học ở xã Ninh Sơn (Khánh Hòa) trở nên tất bật. Sau cánh cổng trường, tiếng chổi quét sân, tiếng bàn ghế được sắp xếp, tiếng giáo viên gọi nhau chuẩn bị đồ dùng dạy học… hòa thành nhịp điệu rộn ràng trước ngày đón học sinh trở lại.

Ông Andrey Belyaninov, Tổng thư ký Hội đồng nhân dân thế giới, Thành viên Ủy ban UNESCO Liên bang Nga chia sẻ tại tọa đàm.

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khoa học và giáo dục như một yếu tố thúc đẩy phát triển bền vững

Tọa đàm góp phần mở rộng trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường mạng lưới hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khoa học, giáo dục; đồng thời thúc đẩy các sáng kiến hợp tác có tính thực tiễn, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam và cộng đồng quốc tế.

Toàn cảnh buổi đối thoại. (Ảnh: ĐỨC LAM)

Để thầy cô yên tâm cống hiến cho giáo dục

Cuộc đối thoại giữa lãnh đạo tỉnh Ninh Bình với cán bộ quản lý giáo dục sáng 26/8 cho thấy sự quan tâm sâu sắc đối với lĩnh vực giáo dục và đội ngũ nhà giáo trước thềm năm học 2026-2027. Sau sắp xếp, yêu cầu đặt ra là nâng cao hiệu quả quản trị, đồng thời chăm lo tốt hơn cho người dạy và người học.