Giáo dục đại học thích ứng với trí tuệ nhân tạo

Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường đại học Thăng Long học tập tại Al Lab ở Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cơ sở Hòa Lạc. (Ảnh: MINH NGỌC)
Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường đại học Thăng Long học tập tại Al Lab ở Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cơ sở Hòa Lạc. (Ảnh: MINH NGỌC)

Sự phát triển rất nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt giáo dục đại học trước những yêu cầu về tái cấu trúc chương trình đào tạo; đổi mới phương pháp dạy-học; nghiên cứu khoa học và quản trị nhà trường. Trong bối cảnh đó, các cơ sở giáo dục đại học bên cạnh chủ động nâng cao năng lực cho cả người dạy và người học, cần đổi mới cách thức ứng dụng công nghệ theo hướng hiệu quả, an toàn, có trách nhiệm.

Cần nhanh chóng đổi mới, cập nhật chuẩn đầu ra

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thanh Hùng, Trưởng ban Đào tạo, Đại học Bách khoa Hà Nội, trước tiên, cần đổi mới các chương trình đào tạo theo định hướng liên ngành, tích hợp các nội dung liên quan AI vào chương trình đào tạo. Bên cạnh kiến thức chuyên sâu, thị trường lao động hiện nay yêu cầu cao về kiến thức liên ngành, kỹ năng số và AI, ở các mức độ khác nhau. Vì vậy, các cơ sở giáo dục đại học cần nhanh chóng đổi mới, cập nhật chuẩn đầu ra, chương trình học tập để cung cấp đầy đủ kiến thức, kỹ năng về AI cho người học.

Cùng với đổi mới chương trình, việc ứng dụng công nghệ giáo dục và AI trong dạy-học cần gắn với đổi mới phương pháp giảng dạy, chuyển từ dạy - ghi nhớ sang dạy-khám phá-sáng tạo. Sự chuyển đổi này đòi hỏi thay đổi từ cách tiếp cận truyền thống sang lấy người học làm trung tâm, khuyến khích sinh viên chủ động tìm hiểu, tư duy phản biện và phát triển ý tưởng sáng tạo. Tại Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, 80% số giảng viên đã được đào tạo AI căn bản, hướng tới nâng cao năng lực số và AI, ứng dụng hiệu quả AI trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Hùng, Trưởng khoa Quản trị thông tin (Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn), các trường đại học cần chủ động xây dựng khung quản trị và năng lực sử dụng AI trong nghiên cứu khoa học, thay vì chỉ tập trung vào việc kiểm soát hay phát hiện sử dụng AI. Trước hết, các trường cần ban hành hướng dẫn sử dụng AI trong nghiên cứu và công bố khoa học; quy định rõ những hoạt động được phép, phải công khai và không được phép sử dụng AI. Cần xây dựng hệ thống, nền tảng AI an toàn, bảo đảm chủ quyền dữ liệu; đào tạo năng lực AI cho giảng viên, nghiên cứu viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh; phát triển kho dữ liệu nghiên cứu và nguồn học liệu tiếng Việt có kiểm soát.

Cơ sở để các trường từng bước đổi mới quản trị

Tiến sĩ Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, AI không chỉ hình thành một lĩnh vực đào tạo mới mà còn tác động trực tiếp đến nội dung chương trình, chuẩn đầu ra, phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá và yêu cầu năng lực nghề nghiệp của người học. Trong bối cảnh đó, việc tích hợp AI vào giáo dục đại học không nên được hiểu đơn thuần là bổ sung một số học phần, mà cần được tiếp cận như một quá trình tái thiết kế chương trình đào tạo theo hướng phát triển năng lực AI cho tất cả sinh viên, đồng thời tích hợp AI theo đặc thù từng ngành và đào tạo chuyên sâu cho các lĩnh vực công nghệ.

Tại Việt Nam, yêu cầu tích hợp AI vào giáo dục đại học đang ngày càng cấp thiết, không chỉ dưới tác động của sự thay đổi công nghệ và thị trường lao động mà còn trong bối cảnh hệ thống pháp luật và chính sách quốc gia đang từng bước hình thành khung quản trị mới cho AI, chuyển đổi số và giáo dục đại học.

Thông tư số 54/2026/TTBGDĐT quy định về chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học được ban hành trong bối cảnh yêu cầu đổi mới chương trình đào tạo ngày càng gắn chặt với năng lực số, trí tuệ nhân tạo và nhu cầu của thị trường lao động. Đây là một chuyển dịch quan trọng về chính sách, tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục đại học xem xét lại chương trình đào tạo theo hướng tăng cường khả năng thích ứng của người học trước những thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ và nghề nghiệp.

Theo đó, tích hợp AI vào chương trình đào tạo cần được xem xét trong mối liên hệ giữa chuẩn đầu ra, nội dung đào tạo, phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá, năng lực giảng viên và điều kiện bảo đảm chất lượng. Cùng với trang bị năng lực sử dụng và làm việc với AI cho sinh viên, các trường cũng cần bảo đảm các nguyên tắc về đạo đức, minh bạch, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi của người học.

Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, tái cấu trúc chương trình đào tạo là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Các chương trình cần được thiết kế theo hướng rộng mở, nâng cao khả năng thích ứng của người học với thị trường lao động. Người học có thể lựa chọn ngành học theo năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp, song dù học ở lĩnh vực nào cũng cần được trang bị năng lực công nghệ. AI đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức đào tạo và yêu cầu về nguồn nhân lực, vì vậy AI không nên chỉ được giảng dạy như một môn học riêng mà cần được tích hợp vào từng ngành, từng chương trình đào tạo.

Về phương pháp dạy và học, đồng chí Lê Quân cho rằng, vấn đề không phải là hạn chế hay cấm sử dụng AI trong lớp học mà là thay đổi cách thức tổ chức dạy học. Mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo những con người biết sử dụng và làm chủ công nghệ, có tư duy giải quyết vấn đề và khả năng sáng tạo, thay vì chỉ khai thác AI để tìm kiếm câu trả lời.

Bên cạnh đó, AI đang tạo ra những thay đổi lớn trong xây dựng học liệu, thiết kế bài giảng và tổ chức các hoạt động học tập. Điều này đòi hỏi giảng viên phải chuyển từ truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực người học, thiết kế các hoạt động học tập gắn với chuẩn đầu ra của môn học và chương trình đào tạo. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ nghiên cứu xây dựng các chỉ số đánh giá mức độ ứng dụng AI tại các cơ sở giáo dục đại học. Đây sẽ là cơ sở để các trường từng bước đổi mới quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí gián tiếp và tạo thêm nguồn lực phát triển nhà trường.

Có thể bạn quan tâm

Ban tổ chức phát động cuộc thi. (Ảnh: BTC)

Nhiều kỳ vọng tại Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026

Ngày 22/10, tại Hà Nội, Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức lễ phát động Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026. Cuộc thi hướng sự quan tâm của xã hội đến những người trực tiếp đưa công nghệ, tri thức pháp luật và phương thức làm việc mới vào đời sống cộng đồng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đại học Đà Nẵng vinh danh thủ khoa và trao học bổng cho sinh viên. (Ảnh: ANH ĐÀO)

Gần 670 triệu đồng học bổng trao tặng sinh viên Đại học Đà Nẵng

Nhằm động viên và lan tỏa tinh thần hiếu học, khuyến tài trong sinh viên, tối 22/10, Đại học Đà Nẵng tổ chức “Chương trình vinh danh thủ khoa và nâng bước sinh viên năm 2026” tại Nhà hát Trưng Vương. Đây là sự kiện truyền thống thường niên mang đậm nét đặc trưng của Đại học Đà Nẵng qua 15 năm duy trì và phát triển.

Học sinh cần học trí tuệ nhân tạo để biết AI trả lời đúng hay sai. (Ảnh: Viettel Solutions)

Đưa trí tuệ nhân tạo từ trang sách vào trải nghiệm học tập

Học sinh có thể đọc sách để biết trí tuệ nhân tạo (AI) học từ dữ liệu, hoặc hỏi một chatbot và nhận câu trả lời trong vài giây. Nhưng để thực sự hiểu biết máy học thế nào, vì sao có thể sai, kết quả ấy ảnh hưởng tới con người ra sao và con người phải chịu trách nhiệm thế nào khi sử dụng công nghệ, các em phải được tự tay thử.

Xã Hàm Thuận Bắc có nhiều học sinh đồng bào dân tộc thiểu số. (Ảnh: THANH HUỆ)

Lâm Đồng: Xã Hàm Thuận Bắc chú trọng hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số

Những năm qua, Ủy ban nhân dân xã Hàm Thuận Bắc (tỉnh Lâm Đồng) luôn xác định việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với học sinh dân tộc thiểu số là nhiệm vụ quan trọng, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục, tạo điều kiện để học sinh thuộc đối tượng chính sách được học tập và phát triển.

Học sinh tiểu học. (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Học bạ số là thành phần của hồ sơ đánh giá học sinh

Ở cấp tiểu học, hồ sơ đánh giá từng năm học của mỗi học sinh gồm Học bạ số và Bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp; ở trung học cơ sở, trung học phổ thông, các thông tin và nội dung đánh giá tại mẫu Học bạ là căn cứ xác định nội dung chuyên môn của Học bạ số.

Trong giờ học tại Trường trung học cơ sở Ngô Sĩ Liên (Hà Nội). (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Sửa đổi chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông: Cần bắt đầu từ đâu?

Việc rà soát, hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa theo hướng giảm tải, thiết thực, hiệu quả, phù hợp với thực tiễn đặt ra yêu cầu cần có đánh giá toàn diện về thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, để từ đó có căn cứ khoa học, minh chứng thực tiễn điều chỉnh nội dung, phương thức tổ chức giáo dục, hệ thống học liệu.

[Infographic] Những con số về Đánh giá tư duy TSA năm 2026

[Infographic] Những con số về Đánh giá tư duy TSA năm 2026

Trong năm 2026, Đại học Bách khoa Hà Nội đã tổ chức 3 đợt Đánh giá tư duy với 31 điểm thi tại Hà Nội và 10 tỉnh, thành phố; đáp ứng gần 60 nghìn lượt thi với tổng số gần 30 nghìn thí sinh dự thi. Kết quả Đánh giá tư duy TSA đã được hơn 50 cơ sở đào tạo sử dụng để tuyển sinh đại học năm học 2026-2027.

(Ảnh minh họa: HNUE)

Giáo dục đại học: Cần kiểm soát đầu vào và nâng cao chất lượng đầu ra

Trong thực hiện nhiệm vụ năm học 2026-2027 đối với giáo dục đại học, cao đẳng sư phạm, về công tác tuyển sinh, bảo đảm chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở đào tạo có phương án xét tuyển theo hướng ổn định, minh bạch, công bằng, thực chất; kiểm soát đầu vào và nâng cao chất lượng đầu ra.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức)

Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong cơ khí-động lực

Ngày 18/10, tại Trường đại học Thủy lợi, Hội nghị Khoa học và Công nghệ Cơ khí-Động lực lần thứ XIX năm 2026 chính thức khai mạc, quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên đến từ 22 trường đại học, viện nghiên cứu, học viện cùng đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí-động lực trên cả nước.

Giảng viên Khoa Công nghệ điện tử Trường đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh hướng dẫn sinh viên học tập, nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm IoT and AI. (Ảnh: THANH VŨ)

Giáo dục đại học với nhiệm vụ phát triển đội ngũ giảng viên, thu hút nhân tài trong năm học 2026-2027

Một trong những nhiệm vụ cụ thể đề ra trong năm học 2026-2027 đối với giáo dục đại học, cao đẳng sư phạm là tăng cường đào tạo, phát triển đội ngũ giảng viên, thu hút nhân tài, đặc biệt cho các ngành STEM và những ngành trọng điểm khác; chú trọng công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực cốt lõi cho giảng viên. 

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Ban hành Chuẩn chương trình đào tạo lĩnh vực sản xuất và chế biến

Chuẩn chương trình đào tạo lĩnh vực sản xuất và chế biến trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ quy định những yêu cầu chung tối thiểu áp dụng đối với các chương trình đào tạo để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, có kỹ năng, tư duy đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động.

Trẻ em trực tiếp trải nghiệm điều khiển robot lập trình thông minh tại gian hàng Neopia, kích thích tư duy sáng tạo và niềm yêu thích khoa học công nghệ. (Ảnh: Bảo Ngân)

Nâng cấp hạ tầng công nghệ và đổi mới phương pháp: Lời giải cho bài toán chuyển đổi số giáo dục

Không chỉ là nơi giao thương thiết bị học đường, Triển lãm quốc tế giáo dục Việt Nam 2026 (VietEdu Fair 2026) còn gợi mở nhiều hướng đi cho đổi mới giáo dục: chuẩn hóa học liệu STEM trong chương trình chính khóa, tích hợp liên môn và xây dựng hệ sinh thái học tập cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số.

Các đại biểu, giảng viên và sinh viên chụp ảnh lưu niệm tại chương trình. (Ảnh: TQ)

Đổi mới hoạt động lớp học, nâng cao năng lực giao tiếp tiếng Anh

Chương trình chuyên đề “Phát triển sự tự tin khi nói tiếng Anh: Các hoạt động thực tiễn trong lớp học dành cho giáo viên tiếng Anh” nhằm tạo cơ hội trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy và tiếp cận các phương pháp dạy học tiếng Anh hiện đại, hướng tới nâng cao năng lực giao tiếp cho người học.