Dấu mốc nổi bật trong chuyển đổi năng lượng xanh

Lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh của thế giới ghi dấu mốc nổi bật khi trong nửa đầu năm 2025, các nguồn năng lượng tái tạo tạo ra nhiều điện hơn than đá trên toàn cầu. 

Nhà máy điện mặt trời Phù Mỹ, tỉnh Gia Lai.
Nhà máy điện mặt trời Phù Mỹ, tỉnh Gia Lai.

Đây được coi là bước ngoặt quan trọng bởi năng lượng mặt trời và năng lượng gió đang tăng trưởng đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu về điện gia tăng, đồng thời góp phần giải bài toán an ninh năng lượng.

Lần đầu tiên năng lượng tái tạo vượt qua than đá trong việc tạo ra tổng sản lượng điện trên toàn cầu, với điện mặt trời và điện gió vượt xa mức tăng trưởng nhu cầu điện trong năm nay. Đáng chú ý, công suất điện mặt trời toàn cầu đã tăng kỷ lục 31%, trong khi năng lượng gió tăng 7,7%.

Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, từ tháng 1 đến 6/2025, các nguồn điện gió và điện mặt trời đã cung cấp khoảng 5.072 terawatt giờ (TWh) điện, vượt mức 4.896 TWh từ than đá. Trong cùng giai đoạn, nhu cầu điện toàn cầu tăng 2,6%, tương đương 369 TWh, và được bù đắp chủ yếu bởi sản lượng điện mặt trời (tăng 306 TWh) và điện gió (tăng 97 TWh). Điều này có nghĩa là năng lượng tái tạo có thể bắt kịp tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện trên toàn thế giới.

Hai động lực chính của xu hướng tăng sản lượng điện từ năng lượng tái tạo đến từ Trung Quốc và Ấn Độ. Trong sáu tháng đầu năm nay, Trung Quốc dẫn đầu thế giới về phát triển năng lượng tái tạo và đã có dấu hiệu giảm nhẹ sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Theo đó, sản lượng điện mặt trời của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng 43% và điện gió tăng 16%, giúp giảm 2% sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu trở thành thách thức toàn cầu, Trung Quốc nổi lên như một trong những quốc gia đi đầu trong chuyển đổi năng lượng và phát triển năng lượng tái tạo. Đây là bước đi chiến lược của Trung Quốc nhằm hiện thực hóa mục tiêu trung hòa carbon và tăng cường khả năng thích ứng trước thiên tai, bảo đảm phát triển bền vững.

Trong khi đó, Ấn Độ cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng kỷ lục của năng lượng mặt trời và gió, vượt qua mức tăng trưởng nhu cầu. Điện gió và điện mặt trời ở quốc gia đông dân nhất thế giới lần lượt tăng 29% và 31%, góp phần cắt giảm 3,1% lượng than và khí sử dụng.

Trong bối cảnh nhu cầu về điện tăng cao bởi thời tiết cực đoan, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu, xe điện và máy bơm nhiệt, những yếu tố đã đóng góp 0,7% vào mức tăng trưởng nhu cầu điện toàn cầu trong năm 2024, năng lượng tái tạo ngày càng trở nên hấp dẫn hơn. Đây cũng là nguồn năng lượng đóng vai trò then chốt khi các quốc gia đang nỗ lực tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng.

Để đáp ứng nhu cầu điện năng tăng cao, nhiều quốc gia khuyến khích đa dạng hóa nguồn điện và công nghệ, đồng thời hỗ trợ đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ và cho phép vận hành thị trường hiệu quả để nâng cao tính linh hoạt, khả năng phục hồi và ổn định của hệ thống điện. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng lưới điện như hệ thống lưu trữ năng lượng, lưới điện siêu nhỏ và cáp điện ngầm cũng là những yếu tố quan trọng nhằm tăng cường an ninh năng lượng.

Với một trong những trọng điểm là phát triển “Lưới điện Tương lai” - hệ thống phân phối tại các nền kinh tế mới nổi được thiết kế sẵn sàng cho năng lượng tái tạo, thông minh số và bền vững tài chính, Liên minh Năng lượng toàn cầu vì con người và hành tinh (GEAPP) mới đây cho biết sẽ đầu tư khoảng 7,5 tỷ đô-la trong giai đoạn 2026-2030 nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển chuyển dịch sang năng lượng sạch, trong bối cảnh cuộc chiến chống biến đổi khí hậu đối mặt nhiều thách thức và các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ hay nắng nóng kéo dài thường xuyên xảy ra với mức độ nghiêm trọng.

Chuyển đổi sang năng lượng tái tạo được coi là con đường tất yếu trong phát triển xanh. Sự tăng trưởng ấn tượng của các nguồn năng lượng tái tạo trong cơ cấu điện toàn cầu cho thấy tiến trình chuyển đổi năng lượng đang đi đúng hướng. Sự phát triển mạnh mẽ của năng lượng tái tạo giúp giảm đáng kể lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính, đem lại hy vọng giúp thế giới đẩy nhanh việc hoàn thành các mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và chống biến đổi khí hậu.

Có thể bạn quan tâm

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế. 

Ảnh chụp ngày 3/3/2026 cho thấy tình trạng hư hại của Cung điện Golestan tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX)

Bài toán bảo vệ di sản trong bối cảnh xung đột liên tục bùng phát

Di sản văn hóa phản ánh bản sắc được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của một cộng đồng và rộng hơn là cả nhân loại. Tuy nhiên, hàng loạt cuộc xung đột liên tiếp nổ ra thời gian qua đã tàn phá, thậm chí xóa sổ nhiều di sản mà người dân trân trọng, gìn giữ và bảo vệ từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách của mọi quốc gia. (Ảnh minh họa: TTXVN)

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là ưu tiên cấp bách toàn cầu

Môi trường số giúp trẻ em tiếp cận kiến thức, học tập, giao lưu và hội nhập cộng đồng một cách nhanh chóng, cũng như phát huy khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, giữa “biển” thông tin đó, trẻ em cần được hướng dẫn và trang bị kiến thức để có thể chọn lọc những gì bổ ích, tránh xa những nhân tố độc hại.

Người dân Iran tuần hành sau khi có lệnh ngừng bắn tại Tehran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Những “sứ giả hòa bình"

Khi thế giới chú tâm quan sát từng diễn biến trong quá trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran với câu hỏi liệu một thỏa thuận có thể được ký hay không, thì một số quốc gia như Qatar và Pakistan lựa chọn không đứng ngoài cuộc.

Nhân viên y tế chuyển thi thể một bệnh nhân Ebola tại Mongbwalu, tỉnh Ituri, Cộng hòa dân chủ Congo, ngày 25/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Cuộc chiến chống Ebola

Dịch Ebola đang bùng phát ở mức đáng báo động từ Cộng hòa dân chủ Congo và lan nhanh sang các nước láng giềng ở khu vực Trung Phi, gây lo ngại cho cộng đồng quốc tế về một đợt dịch bệnh nguy hiểm.

Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam tại Nam Sudan trao quà tặng người dân địa phương.

Hành trình “gieo hạt hòa bình”

Sau gần 80 năm hình thành và phát triển, Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ghi dấu ấn quan trọng trong nỗ lực xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, tác động đa chiều từ tình trạng thiếu hụt tài chính, căng thẳng địa chính trị và sự suy giảm quân số đang đặt lực lượng này trước thách thức nghiêm trọng.

Thiệt hại sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nhiều hệ lụy khó lường

Xung đột kéo dài tại Trung Đông tác động mạnh lên thị trường lao động, hàng không, du lịch, tài chính công và triển vọng tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế lớn ở hai châu lục Á, Âu. Các chuyên gia nhận định rằng, kể cả khi xung đột chấm dứt, vết thương này phải mất nhiều năm mới có thể khép miệng.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Homuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Khủng hoảng tại Eo biển Hormuz: Kịch bản xấu

Khủng hoảng tại Eo biển Hormuz đang chuyển sang giai đoạn bị đánh giá là nguy hiểm nhất khi lượng dầu tồn kho toàn cầu suy giảm nhanh chóng, dòng vận chuyển dầu bằng tàu biển tiếp tục bị gián đoạn và áp lực lan rộng sang toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng...