Dấu mốc nổi bật trong chuyển đổi năng lượng xanh

Lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh của thế giới ghi dấu mốc nổi bật khi trong nửa đầu năm 2025, các nguồn năng lượng tái tạo tạo ra nhiều điện hơn than đá trên toàn cầu. 

Nhà máy điện mặt trời Phù Mỹ, tỉnh Gia Lai.
Nhà máy điện mặt trời Phù Mỹ, tỉnh Gia Lai.

Đây được coi là bước ngoặt quan trọng bởi năng lượng mặt trời và năng lượng gió đang tăng trưởng đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu về điện gia tăng, đồng thời góp phần giải bài toán an ninh năng lượng.

Lần đầu tiên năng lượng tái tạo vượt qua than đá trong việc tạo ra tổng sản lượng điện trên toàn cầu, với điện mặt trời và điện gió vượt xa mức tăng trưởng nhu cầu điện trong năm nay. Đáng chú ý, công suất điện mặt trời toàn cầu đã tăng kỷ lục 31%, trong khi năng lượng gió tăng 7,7%.

Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, từ tháng 1 đến 6/2025, các nguồn điện gió và điện mặt trời đã cung cấp khoảng 5.072 terawatt giờ (TWh) điện, vượt mức 4.896 TWh từ than đá. Trong cùng giai đoạn, nhu cầu điện toàn cầu tăng 2,6%, tương đương 369 TWh, và được bù đắp chủ yếu bởi sản lượng điện mặt trời (tăng 306 TWh) và điện gió (tăng 97 TWh). Điều này có nghĩa là năng lượng tái tạo có thể bắt kịp tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện trên toàn thế giới.

Hai động lực chính của xu hướng tăng sản lượng điện từ năng lượng tái tạo đến từ Trung Quốc và Ấn Độ. Trong sáu tháng đầu năm nay, Trung Quốc dẫn đầu thế giới về phát triển năng lượng tái tạo và đã có dấu hiệu giảm nhẹ sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Theo đó, sản lượng điện mặt trời của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng 43% và điện gió tăng 16%, giúp giảm 2% sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu trở thành thách thức toàn cầu, Trung Quốc nổi lên như một trong những quốc gia đi đầu trong chuyển đổi năng lượng và phát triển năng lượng tái tạo. Đây là bước đi chiến lược của Trung Quốc nhằm hiện thực hóa mục tiêu trung hòa carbon và tăng cường khả năng thích ứng trước thiên tai, bảo đảm phát triển bền vững.

Trong khi đó, Ấn Độ cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng kỷ lục của năng lượng mặt trời và gió, vượt qua mức tăng trưởng nhu cầu. Điện gió và điện mặt trời ở quốc gia đông dân nhất thế giới lần lượt tăng 29% và 31%, góp phần cắt giảm 3,1% lượng than và khí sử dụng.

Trong bối cảnh nhu cầu về điện tăng cao bởi thời tiết cực đoan, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu, xe điện và máy bơm nhiệt, những yếu tố đã đóng góp 0,7% vào mức tăng trưởng nhu cầu điện toàn cầu trong năm 2024, năng lượng tái tạo ngày càng trở nên hấp dẫn hơn. Đây cũng là nguồn năng lượng đóng vai trò then chốt khi các quốc gia đang nỗ lực tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng.

Để đáp ứng nhu cầu điện năng tăng cao, nhiều quốc gia khuyến khích đa dạng hóa nguồn điện và công nghệ, đồng thời hỗ trợ đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ và cho phép vận hành thị trường hiệu quả để nâng cao tính linh hoạt, khả năng phục hồi và ổn định của hệ thống điện. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng lưới điện như hệ thống lưu trữ năng lượng, lưới điện siêu nhỏ và cáp điện ngầm cũng là những yếu tố quan trọng nhằm tăng cường an ninh năng lượng.

Với một trong những trọng điểm là phát triển “Lưới điện Tương lai” - hệ thống phân phối tại các nền kinh tế mới nổi được thiết kế sẵn sàng cho năng lượng tái tạo, thông minh số và bền vững tài chính, Liên minh Năng lượng toàn cầu vì con người và hành tinh (GEAPP) mới đây cho biết sẽ đầu tư khoảng 7,5 tỷ đô-la trong giai đoạn 2026-2030 nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển chuyển dịch sang năng lượng sạch, trong bối cảnh cuộc chiến chống biến đổi khí hậu đối mặt nhiều thách thức và các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ hay nắng nóng kéo dài thường xuyên xảy ra với mức độ nghiêm trọng.

Chuyển đổi sang năng lượng tái tạo được coi là con đường tất yếu trong phát triển xanh. Sự tăng trưởng ấn tượng của các nguồn năng lượng tái tạo trong cơ cấu điện toàn cầu cho thấy tiến trình chuyển đổi năng lượng đang đi đúng hướng. Sự phát triển mạnh mẽ của năng lượng tái tạo giúp giảm đáng kể lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính, đem lại hy vọng giúp thế giới đẩy nhanh việc hoàn thành các mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và chống biến đổi khí hậu.

Có thể bạn quan tâm

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...

Hiện trường vụ tấn công tại một khu chợ ở Omdurman, Sudan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Sudan chưa yên bình

Giao tranh tại Sudan đang gia tăng trên nhiều mặt trận, làm thay đổi cục diện kiểm soát giữa Quân đội Sudan (SAF) với phe đối lập là Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF) và Phong trào Giải phóng nhân dân Sudan-Bắc (SPLM-N). Xung đột gia tăng đẩy dân thường vào thế mắc kẹt giữa hai làn đạn.

Một tòa nhà bị hư hỏng tại quận Shevchenkivskyi ở Thủ đô Kiev, Ukraine, ngày 21/7/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Cánh cửa hòa bình hé mở

Những diễn biến trên chiến trường song hành với các tín hiệu ngoại giao đang đẩy căng thẳng Nga-Ukraine vào thế giằng co, chênh vênh nơi lằn ranh đàm phán và xung đột. Cánh cửa hòa bình vẫn hé mở, song giữa hai bên tồn tại khác biệt chiến lược sâu sắc cùng những nút thắt khó gỡ trên cục diện chiến trường.