Đa lợi ích từ hợp tác “3 nhà” ở đại học

Giáo dục đại học không chỉ có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực mà còn giữ vai trò quan trọng trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tăng cường liên kết giữa Nhà nước-Nhà trường-Doanh nghiệp (mô hình hợp tác “3 nhà”) được xem là giải pháp quan trọng nhằm gắn đào tạo với thực tiễn, phát huy nguồn lực xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững.

Hoàn thiện cơ chế thúc đẩy liên kết

Theo Tiến sĩ Trần Nam Tú, Phó Cục trưởng Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo), mô hình hợp tác “3 nhà” là định hướng chiến lược nhằm gắn kết đào tạo, nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn của phát triển kinh tế-xã hội, đồng thời là mô hình hợp tác cùng đầu tư, nghiên cứu và phát triển. Thông qua cơ chế này, các cơ sở giáo dục đại học có điều kiện định hướng đào tạo và nghiên cứu theo nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường; ngược lại, doanh nghiệp có cơ hội tham gia sâu hơn vào quá trình đặt hàng nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Mô hình hợp tác “3 nhà” là định hướng chiến lược nhằm gắn kết đào tạo, nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn của phát triển kinh tế-xã hội, đồng thời là mô hình hợp tác cùng đầu tư, nghiên cứu và phát triển.

Tiến sĩ Trần Nam Tú, Phó Cục trưởng Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo)

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp các bộ, ngành liên quan trình cấp có thẩm quyền hoàn thiện hành lang pháp lý. Các quy định bổ sung tại Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học đã góp phần tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, từng bước hình thành dòng chảy nhân lực hai chiều trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trên cơ sở đó, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ khâu xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực tập, đào tạo theo đơn đặt hàng và mời chuyên gia từ doanh nghiệp tham gia giảng dạy.

Từ Đề án phát triển hệ thống trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng về công nghệ 4.0 đến năm 2030 theo Quyết định số 374/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thành lập 13 trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng với sự tham gia của nhiều trường đại học, doanh nghiệp và địa phương, góp phần thúc đẩy hợp tác đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Đức Thọ, Giám đốc Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, hợp tác “3 nhà” là hướng đi đúng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và phát huy nguồn lực xã hội cho giáo dục đại học. Sự đồng hành của doanh nghiệp giúp nhà trường xây dựng chương trình đào tạo gắn với yêu cầu thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng thích ứng của sinh viên khi tham gia thị trường lao động.

Điểm nổi bật của mô hình hợp tác là doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu xây dựng chương trình đào tạo, xác định chuẩn đầu ra gắn với yêu cầu của từng vị trí việc làm. Trên cơ sở đó, nhà trường thiết kế hệ thống môn học và học phần phù hợp, bảo đảm người học được trang bị đầy đủ năng lực chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn tạo điều kiện để sinh viên kiến tập, thực tập trong môi trường làm việc thực tế, góp phần nâng cao tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng ngành và thích ứng nhanh với yêu cầu của thị trường.

Gắn đào tạo với nhu cầu của doanh nghiệp, mô hình hợp tác “3 nhà” cũng đặt ra yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học nâng cao năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông (Đại học Thái Nguyên) cho rằng, giáo dục đại học không chỉ có vai trò đào tạo nguồn nhân lực mà còn từng bước trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Theo ông Nghĩa, ở nhiều trường đại học công lập địa phương đang tồn tại khoảng cách giữa tốc độ phát triển công nghệ và chu kỳ cập nhật chương trình đào tạo, đòi hỏi các trường đại học không thể tiếp tục vận hành như một hệ thống khép kín mà phải tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để nâng cao khả năng thích ứng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thời gian qua, Trường đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông đã chủ động triển khai nhiều mô hình hợp tác với doanh nghiệp, điển hình là mô hình hợp tác với Tập đoàn Samsung thông qua Trung tâm Đổi mới sáng tạo. Theo mô hình này, doanh nghiệp tham gia đầu tư trang thiết bị, định hướng chương trình đào tạo, phát triển năng lực công nghệ, xây dựng môi trường thực hành gắn với hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân nhấn mạnh, mối liên kết Nhà nước-Nhà trường-Doanh nghiệp là “chìa khóa” để các cơ sở giáo dục đại học bứt phá, tạo động lực phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Để triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, cần thúc đẩy liên kết thực chất giữa “3 nhà”. Trong khi phần lớn doanh nghiệp Việt Nam chưa có lực lượng nghiên cứu và phát triển đủ mạnh thì các trường đại học lại sở hữu đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học cùng mạng lưới hợp tác quốc tế rộng khắp. Sự gắn kết giữa doanh nghiệp và đại học sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao, khai thác tốt các kết quả nghiên cứu phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Mối liên kết Nhà nước-Nhà trường-Doanh nghiệp là “chìa khóa” để các cơ sở giáo dục đại học bứt phá, tạo động lực phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân

Thứ trưởng Lê Quân đề nghị các cơ sở giáo dục đại học tiếp tục phát huy lợi thế về nguồn nhân lực; đẩy mạnh xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp, không gian khởi nghiệp và hạ tầng nghiên cứu dùng chung; thúc đẩy hình thành nhiều doanh nghiệp khoa học và công nghệ xuất phát từ các trường đại học nhằm tạo thêm nguồn lực cho phát triển khoa học, công nghệ và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế; tiếp tục hoàn thiện cơ chế tự chủ đại học và hành lang pháp lý để mô hình hợp tác “3 nhà” được triển khai thực chất, hiệu quả và bền vững hơn.

Từ chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến thực tiễn triển khai tại các cơ sở giáo dục đại học cho thấy mô hình liên kết “3 nhà” đang từng bước khẳng định hiệu quả. Khi Nhà nước giữ vai trò kiến tạo chính sách, nhà trường trở thành trung tâm tri thức và doanh nghiệp là nơi ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, mô hình hợp tác “3 nhà” có thể góp phần hình thành chuỗi giá trị khép kín cho đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là nền tảng để giáo dục đại học Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.