Thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao vào các ngành khoa học, công nghệ chiến lược

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đang là yêu cầu cấp thiết.

Sinh viên quan tâm thông tin tuyển sinh tại gian tư vấn Trường đại học Đại Nam. (Ảnh: QUỲNH NGUYỄN)
Sinh viên quan tâm thông tin tuyển sinh tại gian tư vấn Trường đại học Đại Nam. (Ảnh: QUỲNH NGUYỄN)

Trong bối cảnh đó, việc hỗ trợ trực tiếp người học được kỳ vọng sẽ tạo sức hút mạnh mẽ đối với các ngành STEM, đồng thời nâng cao chất lượng tuyển sinh và đào tạo ở những lĩnh vực ưu tiên.

Nghị định số 179/2026/NĐ-CP (Nghị định 179) của Chính phủ quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có hiệu lực từ ngày 15/7 đã tạo bước chuyển từ cơ chế hỗ trợ cơ sở đào tạo sang hỗ trợ trực tiếp người học.

Theo đó, người học trúng tuyển vào các ngành thuộc danh mục quy định, đáp ứng điều kiện về điểm xét tuyển hoặc thuộc diện tuyển thẳng, đồng thời nằm trong nhóm 30% số thí sinh có điểm cao nhất sẽ có cơ hội nhận học bổng của Chính phủ. Học bổng được duy trì hằng năm căn cứ vào kết quả học tập và quá trình rèn luyện.

Đến nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành danh mục các ngành đào tạo thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được áp dụng chính sách này.

Việc ban hành chính sách học bổng được đặt trong tổng thể mục tiêu mở rộng quy mô đào tạo nhân lực STEM (bao gồm các lĩnh vực: Science (khoa học), Technology (công nghệ), Engineering (kỹ thuật), và Mathematics (toán học); đây là một cách tiếp cận giáo dục và phát triển kỹ năng tập trung vào việc kết hợp và áp dụng kiến thức từ các lĩnh vực này để giải quyết vấn đề thực tiễn), đồng thời nâng cao chất lượng đầu vào đối với các ngành chiến lược.

Vụ trưởng Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Nguyễn Tiến Thảo cho biết, hiện cả nước có 771.475 người học thuộc các lĩnh vực STEM, chiếm khoảng 29% quy mô giáo dục đại học. Trong đó, có 475.833 người học chính quy thuộc 15 nhóm ngành theo Nghị định 179. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ lệ người học STEM lên 35%, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai đồng bộ nhiều chương trình, đề án phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời phê duyệt 90 chương trình đào tạo tài năng tại 23 cơ sở giáo dục đại học, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học và các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Đối với khóa tuyển sinh năm 2025, dự kiến có 22.250 người học đủ điều kiện được hưởng học bổng Chính phủ từ ngày 1/9/2026. Năm 2026, khoảng 30.000 người học dự kiến được cấp học bổng với tổng kinh phí khoảng 1.300 tỷ đồng mỗi năm.

Không chỉ tạo thêm cơ hội cho người học, chính sách mới còn được kỳ vọng tạo chuyển biến trong công tác tuyển sinh và đào tạo của các cơ sở giáo dục đại học. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiếu, Phó Giám đốc Đại học Phenikaa, Hiệu trưởng Trường Kỹ thuật Phenikaa cho rằng, Nghị định 179/2026 có thể tạo ra sự dịch chuyển đáng kể trong nhận thức và lựa chọn của thí sinh. Các ngành khoa học, kỹ thuật và công nghệ sẽ không còn chỉ được nhìn nhận dưới góc độ “khó học” hay “kén người học”, mà ngày càng được khẳng định là những lĩnh vực có vị trí chiến lược, mở ra nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp và đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của đất nước. Chính sách học bổng sẽ góp phần nâng cao chất lượng đầu vào, thu hút nhiều học sinh có năng lực về toán, vật lý, hóa học, sinh học, tin học và đam mê nghiên cứu, sáng tạo công nghệ.

Vừa qua, Đại học Bách khoa Hà Nội đã công bố tổng chỉ tiêu tuyển sinh năm 2026 là 9.700 sinh viên cho 68 chương trình đào tạo; trong đó có tới 55 chương trình thuộc diện được áp dụng chính sách học bổng theo Nghị định 179/2026. Theo quy định, sinh viên các chương trình thuộc danh mục ưu tiên sẽ được hỗ trợ tài chính từ 3,7 đến 5,5 triệu đồng/tháng tùy chương trình đào tạo.

Tại Đại học Kinh tế Quốc dân, các ngành, chương trình đào tạo thuộc diện được hưởng chính sách học bổng của Chính phủ như: Khoa học dữ liệu, Trí tuệ nhân tạo, Hệ thống thông tin, Công nghệ thông tin, An toàn thông tin, Kỹ thuật phần mềm, Khoa học máy tính và Toán ứng dụng; đây đều là những lĩnh vực được nhà trường ưu tiên đầu tư trong chiến lược phát triển đại học thông minh, đại học số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Mặc dù đánh giá cao ý nghĩa của chính sách học bổng, nhiều chuyên gia cho rằng, để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cần có các giải pháp đầu tư đồng bộ, phù hợp với đặc thù của từng nhóm ngành.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Mạnh Cường, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, lĩnh vực STEM có phạm vi rất rộng, trong khi nhiều ngành thuộc khối công nghệ và kỹ thuật có nhu cầu xã hội lớn thì một số ngành khoa học cơ bản và toán học mặc dù gặp khó khăn trong tuyển sinh nhưng vẫn giữ vai trò nền tảng đối với sự phát triển lâu dài của đất nước. Vì vậy, cùng với chính sách học bổng cho người học, cần tiếp tục đầu tư phát triển đội ngũ giảng viên, tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị và hệ thống phòng thí nghiệm nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ.

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng, việc chú trọng đào tạo nền tảng ở các ngành khoa học cơ bản và kỹ thuật then chốt sẽ giúp người học có khả năng thích ứng nhanh, làm chủ và phát triển các công nghệ chiến lược trong tương lai. Chính sách học bổng của Chính phủ không chỉ tạo điều kiện để nhiều sinh viên, nhất là sinh viên có hoàn cảnh khó khăn theo đuổi các lĩnh vực khoa học và công nghệ, mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển nền công nghiệp và các lĩnh vực công nghệ chiến lược của đất nước.

Có thể bạn quan tâm

Ban tổ chức phát động cuộc thi. (Ảnh: BTC)

Nhiều kỳ vọng tại Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026

Ngày 22/10, tại Hà Nội, Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức lễ phát động Cuộc thi “Người mở đường số nơi bản làng” năm 2026. Cuộc thi hướng sự quan tâm của xã hội đến những người trực tiếp đưa công nghệ, tri thức pháp luật và phương thức làm việc mới vào đời sống cộng đồng vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đại học Đà Nẵng vinh danh thủ khoa và trao học bổng cho sinh viên. (Ảnh: ANH ĐÀO)

Gần 670 triệu đồng học bổng trao tặng sinh viên Đại học Đà Nẵng

Nhằm động viên và lan tỏa tinh thần hiếu học, khuyến tài trong sinh viên, tối 22/10, Đại học Đà Nẵng tổ chức “Chương trình vinh danh thủ khoa và nâng bước sinh viên năm 2026” tại Nhà hát Trưng Vương. Đây là sự kiện truyền thống thường niên mang đậm nét đặc trưng của Đại học Đà Nẵng qua 15 năm duy trì và phát triển.

Học sinh cần học trí tuệ nhân tạo để biết AI trả lời đúng hay sai. (Ảnh: Viettel Solutions)

Đưa trí tuệ nhân tạo từ trang sách vào trải nghiệm học tập

Học sinh có thể đọc sách để biết trí tuệ nhân tạo (AI) học từ dữ liệu, hoặc hỏi một chatbot và nhận câu trả lời trong vài giây. Nhưng để thực sự hiểu biết máy học thế nào, vì sao có thể sai, kết quả ấy ảnh hưởng tới con người ra sao và con người phải chịu trách nhiệm thế nào khi sử dụng công nghệ, các em phải được tự tay thử.

Xã Hàm Thuận Bắc có nhiều học sinh đồng bào dân tộc thiểu số. (Ảnh: THANH HUỆ)

Lâm Đồng: Xã Hàm Thuận Bắc chú trọng hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số

Những năm qua, Ủy ban nhân dân xã Hàm Thuận Bắc (tỉnh Lâm Đồng) luôn xác định việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với học sinh dân tộc thiểu số là nhiệm vụ quan trọng, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục, tạo điều kiện để học sinh thuộc đối tượng chính sách được học tập và phát triển.

Học sinh tiểu học. (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Học bạ số là thành phần của hồ sơ đánh giá học sinh

Ở cấp tiểu học, hồ sơ đánh giá từng năm học của mỗi học sinh gồm Học bạ số và Bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp; ở trung học cơ sở, trung học phổ thông, các thông tin và nội dung đánh giá tại mẫu Học bạ là căn cứ xác định nội dung chuyên môn của Học bạ số.

[Infographic] Những con số về Đánh giá tư duy TSA năm 2026

[Infographic] Những con số về Đánh giá tư duy TSA năm 2026

Trong năm 2026, Đại học Bách khoa Hà Nội đã tổ chức 3 đợt Đánh giá tư duy với 31 điểm thi tại Hà Nội và 10 tỉnh, thành phố; đáp ứng gần 60 nghìn lượt thi với tổng số gần 30 nghìn thí sinh dự thi. Kết quả Đánh giá tư duy TSA đã được hơn 50 cơ sở đào tạo sử dụng để tuyển sinh đại học năm học 2026-2027.

(Ảnh minh họa: HNUE)

Giáo dục đại học: Cần kiểm soát đầu vào và nâng cao chất lượng đầu ra

Trong thực hiện nhiệm vụ năm học 2026-2027 đối với giáo dục đại học, cao đẳng sư phạm, về công tác tuyển sinh, bảo đảm chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở đào tạo có phương án xét tuyển theo hướng ổn định, minh bạch, công bằng, thực chất; kiểm soát đầu vào và nâng cao chất lượng đầu ra.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức)

Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong cơ khí-động lực

Ngày 18/10, tại Trường đại học Thủy lợi, Hội nghị Khoa học và Công nghệ Cơ khí-Động lực lần thứ XIX năm 2026 chính thức khai mạc, quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên đến từ 22 trường đại học, viện nghiên cứu, học viện cùng đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí-động lực trên cả nước.

Học viên trong giờ thực hành tại trường cao đẳng nghề. Ảnh minh họa: PHONG NGỌC

Kế hoạch sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Đối với các cơ sở giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì xây dựng đề án trình Thủ tướng, ra các quyết định sắp xếp, tổ chức lại trước ngày 1/4/2027; với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Bộ chủ trì ra các quyết định sắp xếp, tổ chức lại trong quý IV năm 2026.

Giảng viên Khoa Công nghệ điện tử Trường đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh hướng dẫn sinh viên học tập, nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm IoT and AI. (Ảnh: THANH VŨ)

Giáo dục đại học với nhiệm vụ phát triển đội ngũ giảng viên, thu hút nhân tài trong năm học 2026-2027

Một trong những nhiệm vụ cụ thể đề ra trong năm học 2026-2027 đối với giáo dục đại học, cao đẳng sư phạm là tăng cường đào tạo, phát triển đội ngũ giảng viên, thu hút nhân tài, đặc biệt cho các ngành STEM và những ngành trọng điểm khác; chú trọng công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực cốt lõi cho giảng viên. 

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Ban hành Chuẩn chương trình đào tạo lĩnh vực sản xuất và chế biến

Chuẩn chương trình đào tạo lĩnh vực sản xuất và chế biến trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ quy định những yêu cầu chung tối thiểu áp dụng đối với các chương trình đào tạo để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, có kỹ năng, tư duy đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động.