Phóng viên: Thưa ông, việc cấp phát sách giáo khoa miễn phí theo hình thức mượn-trả sẽ được triển khai như thế nào để bảo đảm học sinh có đủ sách trước năm học mới?
Ông Nguyễn Tân: Quan điểm của thành phố là tất cả học sinh thuộc diện thụ hưởng đều phải có đủ sách giáo khoa trước khi bước vào năm học mới.
Hiện Sở đã chỉ đạo các trường rà soát số lượng học sinh và nhu cầu mượn sách của từng khối lớp để tổng hợp, tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố tổ chức mua sắm theo đúng quy định. Sau khi tiếp nhận, sách sẽ được quản lý tại thư viện, cấp cho học sinh mượn đầu năm và thu hồi cuối năm theo quy trình thống nhất.
Toàn bộ việc quản lý, cấp phát và thu hồi sách được thực hiện theo Nghị định số 271/2026/NĐ-CP của Chính phủ, bảo đảm đồng bộ giữa các cơ sở giáo dục.
Phóng viên: Học sinh, nhất là bậc tiểu học, thường có thói quen làm bài trực tiếp vào sách giáo khoa. Thưa ông, ngành giáo dục sẽ làm gì để sách có thể tái sử dụng?
Ông Nguyễn Tân: Chúng tôi đã tính đến vấn đề này ngay từ đầu. Giáo viên sẽ điều chỉnh phương pháp dạy học, không yêu cầu học sinh làm bài trực tiếp vào sách giáo khoa mà thực hiện trên vở hoặc phiếu học tập.
Bên cạnh đó, các trường sẽ tăng cường giáo dục ý thức giữ gìn sách cho học sinh. Đây không chỉ là việc bảo quản tài sản công mà còn là bài học về tinh thần tiết kiệm và trách nhiệm.
Đối với những cuốn sách hư hỏng, việc sửa chữa hoặc bổ sung sẽ thực hiện theo quy định. Mục tiêu là kéo dài vòng đời của sách giáo khoa để mỗi bộ sách có thể phục vụ nhiều thế hệ học sinh, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.
Phóng viên: Việc quản lý, bảo quản và luân chuyển số lượng lớn sách giáo khoa sẽ tạo thêm áp lực cho hệ thống thư viện. Sở có giải pháp gì để hỗ trợ các trường?
Ông Nguyễn Tân: Khối lượng công việc chắc chắn sẽ tăng nhưng chúng tôi cũng xem đây là cơ hội để đổi mới hoạt động thư viện.
Sở sẽ ban hành quy trình quản lý thống nhất, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin như số hóa danh mục sách, gắn mã định danh, sử dụng phần mềm quản lý mượn-trả và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung. Đồng thời, tiếp tục phát triển thư viện số, thư viện thông minh, kết nối sách giáo khoa giấy với kho học liệu số của ngành.
Về điều kiện thực hiện, Sở đã yêu cầu các trường rà soát kho lưu trữ, cơ sở vật chất và nhân lực. Những đơn vị còn khó khăn sẽ được tổng hợp để tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố từng bước đầu tư. Cùng với đó là tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ thư viện và huy động sự phối hợp của giáo viên chủ nhiệm, Đoàn-Đội, Ban đại diện cha mẹ học sinh trong các đợt cấp phát, thu hồi sách.
Phóng viên: Học sinh các trường ngoài công lập có được hưởng chính sách này như học sinh trường công lập hay không?
Ông Nguyễn Tân: Có. Thành phố không phân biệt quyền lợi giữa học sinh công lập và ngoài công lập. Tất cả học sinh thuộc đối tượng đều được hưởng chính sách như nhau.
Khác biệt chỉ nằm ở cách thức tổ chức thực hiện. Các trường ngoài công lập cũng sẽ rà soát nhu cầu, tiếp nhận, quản lý và tổ chức mượn-trả sách giáo khoa theo hướng dẫn thống nhất của Sở.
Phóng viên: Nhiều phụ huynh đã mua sách giáo khoa từ sớm vì lo thiếu sách. Sở có giải pháp nào để vừa hỗ trợ người dân, vừa tránh lãng phí nguồn sách?
Ông Nguyễn Tân: Chúng tôi rất chia sẻ với phụ huynh. Tuy nhiên, việc mua sắm sách giáo khoa bằng ngân sách nhà nước phải tuân thủ nghiêm các quy định về ngân sách, đấu thầu và quản lý tài sản công, nên hiện chưa có cơ sở pháp lý để Nhà nước thu mua lại sách từ người dân.
Trước mắt, Sở khuyến khích phụ huynh tự nguyện tặng hoặc chuyển giao những bộ sách giáo khoa còn mới, còn nguyên vẹn cho thư viện trường để bổ sung nguồn sách dùng chung. Nhà trường sẽ có hình thức ghi nhận phù hợp.
Đồng thời, do chủ trương được ban hành sau khi một số phụ huynh đã mua sách, Sở sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu, tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố những giải pháp phù hợp trên tinh thần hài hòa lợi ích của người dân, đúng quy định pháp luật và sử dụng hiệu quả ngân sách.
Điều chúng tôi hướng tới không chỉ là miễn phí sách giáo khoa, mà còn xây dựng văn hóa chia sẻ, sử dụng tiết kiệm tài sản công để mỗi bộ sách có thể đồng hành cùng nhiều thế hệ học sinh.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!
Theo Điều 27, Nghị định số 271/2026/NĐ-CP
- Học sinh có trách nhiệm giữ gìn, bảo quản sách giáo khoa được mượn.
- Trường hợp làm mất hoặc làm hư hỏng sách do nguyên nhân chủ quan thì phải bồi hoàn.
- Ưu tiên bồi hoàn bằng sách giáo khoa cùng loại; nếu không thể bồi hoàn bằng sách thì bồi hoàn bằng tiền theo quy định.
- Mức bồi hoàn bằng tiền được xác định căn cứ giá mua thực tế gần nhất và giá trị sử dụng còn lại của sách.
- Sách bị hao mòn tự nhiên trong quá trình sử dụng bình thường không thuộc trường hợp phải bồi hoàn.
