Thí điểm mô hình trung học nghề năm học 2026-2027

Ngay trước thềm năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến triển khai thí điểm tuyển sinh hệ trung học nghề tại một số cơ sở đủ điều kiện. Lần đầu tiên sau nhiều năm, học sinh sau lớp 9 có thêm lựa chọn được thiết kế để vừa học văn hóa, vừa học nghề và vẫn có thể học lên bậc cao hơn.

Cha mẹ học sinh làm thủ tục và tìm hiểu thông tin tuyển sinh tại một cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở Hà Nội.
Cha mẹ học sinh làm thủ tục và tìm hiểu thông tin tuyển sinh tại một cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở Hà Nội.

Chị Lê Thu Hằng ở phường Hai Bà Trưng (Hà Nội) có con trai sẽ vào lớp 9 trong năm học tới. Sau kỳ tuyển sinh lớp 10 vừa qua, khi điểm chuẩn của nhiều trường công lập tăng mạnh, chị bắt đầu tính đến các phương án. Tuy nhiên, học nghề vẫn chưa nằm trong lựa chọn của gia đình. “Nghe đến chữ nghề là cảm giác cho con ra đời sớm”, chị Hằng nói.

Đây là tâm lý không phải của riêng chị Hằng mà với nhiều gia đình, học nghề sau lớp 9 vẫn được xem là lựa chọn cuối cùng khi cánh cửa trung học phổ thông khép lại. Phía sau định kiến ấy là nỗi lo về bằng cấp, cơ hội học tiếp, việc làm và vị thế của người học.

Mô hình trung học nghề được đặt ra giữa những băn khoăn đó. Theo Phó Cục trưởng Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Phạm Vũ Quốc Bình, khác với hệ 9+ hiện nay, học sinh học song song chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông và trung cấp - trung học nghề được thiết kế thành một chương trình tích hợp, hướng tới chuẩn đầu ra thống nhất.

Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho biết, mô hình sẽ ưu tiên các lĩnh vực STEM (gồm 4 lĩnh vực: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) và kỹ thuật-công nghệ. Ngay từ lớp 10, học sinh đã có thể học lập trình, thực hiện dự án khoa học-kỹ thuật hoặc xây dựng mô hình tự động hóa. Thực tế cho thấy, có những học sinh tư duy thực hành tốt, thích tạo ra sản phẩm, vận hành máy móc hoặc giải quyết vấn đề cụ thể, nhưng năng lực ấy chưa được phát hiện đầy đủ qua cách học và cách đánh giá hiện nay.

Tên gọi mới có thể chưa đủ để thay đổi lựa chọn của các bậc cha mẹ, bởi điều họ luôn muốn biết là con sẽ học gì, ra trường làm được gì và cánh cửa học lên cao hơn có còn rộng mở hay không? Theo ông Phạm Vũ Quốc Bình, phần văn hóa sẽ lựa chọn những nội dung cốt lõi của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo từng nhóm ngành nghề. Các môn: Toán, vật lý, tin học, ngoại ngữ được giảng dạy thông qua các tình huống kỹ thuật, sản xuất và dịch vụ để người học biết cách vận dụng kiến thức vào công việc, thay vì học tách rời giữa văn hóa và nghề.

Thực tế, từ một số chương trình 9+ cho thấy học sinh sau trung học cơ sở đã có thể làm quen với phần mềm mô phỏng, thiết bị kỹ thuật, dự án thực hành và môi trường doanh nghiệp. Những kinh nghiệm này dù chưa phải là trung học nghề, nhưng là cơ sở gần nhất để xây dựng chương trình tích hợp.

Theo Thứ trưởng Lê Quân, chuẩn đầu ra phải xác định rõ người học có thể đảm nhận công việc gì và ở trình độ nào. Với những ngành nghề và cơ sở đủ điều kiện, chương trình có thể giúp học sinh đạt bậc 4 của Khung trình độ quốc gia, tương đương trình độ trung cấp.

Tiến sĩ Phan Chính Thức, nguyên Tổng Cục trưởng Tổng cục Dạy nghề cho rằng, mục tiêu của trung học nghề là giúp người học vừa có nền tảng học vấn để tiếp tục phát triển, vừa có kỹ năng nghề để tham gia thị trường lao động. Giá trị của tấm bằng cuối cùng phải được kiểm chứng bằng năng lực làm việc, chứ không phải là thời lượng thực hành hay nội dung chương trình.

Dự thảo Thông tư về liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học đang được xây dựng theo hướng công nhận những gì người học đã tích lũy. Căn cứ xem xét có thể gồm môn học, mô-đun, tín chỉ, chứng chỉ kỹ năng nghề, năng lực chuyên môn và kinh nghiệm làm việc có minh chứng. Nội dung học nếu đã đáp ứng chuẩn đầu ra tương đương sẽ được xem xét công nhận; người học chỉ bổ sung phần còn thiếu, thay vì học lại toàn bộ chương trình. Theo Thứ trưởng Lê Quân, đây là quá trình tích lũy và công nhận, người tốt nghiệp có thể đi làm, học tiếp lên cao đẳng, đại học hoặc quay lại trường sau một thời gian làm việc.

Pháp luật cũng quy định việc hỗ trợ học phí đối với học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở đi học nghề. Một số địa phương đã triển khai đặt hàng đào tạo, cấp học bổng và hỗ trợ sinh hoạt cho những ngành thiếu nhân lực. Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng, chỉ hỗ trợ tài chính sẽ khó hấp dẫn người học nếu chất lượng đào tạo thấp. Sức hút của trung học nghề vì thế phụ thuộc trực tiếp vào năng lực của cơ sở đào tạo: Thiết bị liệu có theo kịp công nghệ sản xuất, giáo viên có làm chủ nghề mới và doanh nghiệp tham gia đến đâu?

Thực tế triển khai các chương trình tích hợp thời gian qua đã cho thấy sự khác biệt giữa các cơ sở đào tạo. Nơi có đội ngũ tốt, thiết bị phù hợp và quan hệ chặt chẽ với doanh nghiệp, người học có nhiều cơ hội tiếp cận công việc. Ở những nơi điều kiện chưa bảo đảm, chương trình dễ nghiêng về dạy văn hóa rút gọn hoặc thực hành mang tính minh họa. Bởi vậy, trung học nghề không nên được triển khai đồng loạt chỉ để mở rộng quy mô. Việc kiểm định, giám sát chuẩn đầu ra cần được thực hiện chặt chẽ ngay từ khóa đầu.

Thứ trưởng Lê Quân cũng nhấn mạnh vai trò của các trường cao đẳng có năng lực đào tạo, đồng thời đặt yêu cầu kết nối với doanh nghiệp, khu công nghiệp và thị trường lao động tại từng địa phương. Những học sinh đầu tiên tốt nghiệp trung học nghề sẽ là câu trả lời rõ nhất. Các em có được doanh nghiệp tuyển dụng hay không, làm được việc gì, thu nhập ra sao, có thể học tiếp thuận lợi hay phải đi một vòng để bổ sung văn bằng - đó là những thông tin mà các bậc cha mẹ sẽ nhìn vào và quyết định có cho con theo học hay không. Trung học nghề đang tìm kiếm người học cho một mô hình mới. Trước hết, con đường ấy phải giành được niềm tin của các gia đình. Và niềm tin ấy chỉ bền vững khi những lời hứa trong chính sách trở thành tương lai có thật của người học.

Có thể bạn quan tâm

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì làm việc với các cơ quan liên quan về đánh giá kết quả 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược: Từ mở rộng quy mô đến năng lực làm chủ

Sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW, quy mô đào tạo nhân lực STEM và công nghệ chiến lược đã có những chuyển động đáng kể. Yêu cầu của giai đoạn tiếp theo là chuyển sự gia tăng về số lượng thành chất lượng người học, năng lực nghiên cứu và những kết quả công nghệ có thể kiểm chứng trong thực tiễn.

Học sinh tham gia Ngày hội tuyển sinh, hướng nghiệp giáo dục nghề nghiệp (Ảnh: CAO TÂN)

Ban hành Quy chế tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp, thống nhất quy định về tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp, tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình của cơ sở đào tạo, đồng thời tăng cường ứng dụng dữ liệu và công nghệ số trong quản lý, tổ chức tuyển sinh.

Một buổi tư vấn tâm lý cho học sinh tại Hà Nội.

Yêu cầu mới của khoa học tâm lý

Mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ hiện đại đang làm thay các mối quan hệ của con người, cũng như cách con người tư duy, suy nghĩ.

Trao học bổng cho các em học sinh vùng biên giới, vùng biển đảo tỉnh Đồng Tháp và Vĩnh Long. (Ảnh: NGUYỄN SỰ)

Chăm lo cho học sinh vùng biên giới, biển đảo

Ngày 22/9, tại tỉnh Đồng Tháp, Quỹ “Vì Tuổi trẻ vùng cao và hải đảo” và Câu lạc bộ “Vì Hoàng Sa-Trường Sa thân yêu” tổ chức chương trình Họp mặt hội viên nhân kỷ niệm 12 năm thành lập Câu lạc bộ (1/8/2014-1/8/2026); trao học bổng năm học 2026-2027, nhà Đại đoàn kết cho người dân tỉnh Đồng Tháp và tỉnh Vĩnh Long.

Đồng chí Hồ Văn Niên, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi phát biểu kết luận tại buổi làm việc với Đảng ủy Sở Giáo dục và Đào tạo. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi coi trọng chất lượng giáo dục thực chất

Ngày 22/9, kết luận buổi làm việc giữa Thường trực Tỉnh ủy Quảng Ngãi với Đảng ủy Sở Giáo dục và Đào tạo, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Hồ Văn Niên yêu cầu, ngành cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học; không chạy theo thành tích, mà phải coi trọng chất lượng thực chất và sự phát triển toàn diện của người học.

Hình ảnh tại triển lãm “50 năm đổi mới giáo dục: Dấu ấn thời đại-Khát vọng tương lai”. (Ảnh minh họa: THẾ ANH)

Tổ chức hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số và triển lãm giáo dục

Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số và Triển lãm giáo dục, công nghệ giáo dục bên lề sẽ diễn ra đầu tháng 10. Hiện, khoảng 800 đại biểu từ 40 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đăng ký tham dự, trong đó có đại diện các trường đại học, tổ chức giáo dục và doanh nghiệp lớn trên thế giới.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Tiến Thảo. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Cách nói “bỏ IELTS” hoặc “không còn xét chứng chỉ ngoại ngữ” là không chính xác

Dự thảo Thông tư sửa đổi quy chế tuyển sinh đề xuất từ năm 2027 không còn điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đây là “điều chỉnh cấp thiết”. Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Tiến Thảo trao đổi về nội dung này. 

Hội nghị Quốc tế IEEE lần thứ 8 về mạch và hệ thống trí tuệ nhân tạo do Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức thu hút các nhà khoa học, chuyên gia trong nước, quốc tế tham dự. (Ảnh: DIỆP NGỌC)

Tích hợp AI sâu hơn vào giáo dục

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần cải tiến phương thức giáo dục, mở ra những triển vọng mới giúp cá nhân hóa tiến trình học tập, tối ưu hóa công tác giảng dạy và quản lý hiệu quả hơn. Tích hợp AI vào giáo dục sẽ tạo ra sự thay đổi mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức.

Trao học bổng Quỹ khuyến học Nguyễn Sinh Sắc tặng học sinh biên giới Đồng Tháp. (Ảnh: HỮU NGHĨA)

Tiếp sức những ước mơ trẻ em vùng biên giới

Ở vùng biên giới tỉnh Đồng Tháp, những suất học bổng, sự đồng hành của nhà trường, chính quyền, các mạnh thường quân đang tiếp sức cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục cơ hội đến trường. Từ đây, tinh thần học tập suốt đời trong các em và từng gia đình được lan tỏa, trở thành động lực để người dân vùng biên vươn lên.

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội nêu trong Phiên giải trình của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo sáng 20/9.

Lượng sách giáo khoa cung ứng đến tay người học đã đạt 99,75% nhu cầu

Từ hơn 3,9 triệu cuốn sách giáo khoa còn thiếu hôm 14/9 - tương đương 1,5% tổng nhu cầu, hiện số lượng sách giáo khoa còn thiếu chưa đến tay học sinh giảm xuống chỉ còn khoảng 900 nghìn bản - chiếm 0,25%. Trong vài ngày tới đây nhà xuất bản cùng các công ty cung ứng sẽ tiếp tục tập trung đáp ứng đủ nhu cầu của học sinh.

Đồng chí Hoàng Minh Sơn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo tại Phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức sáng 20/9.

Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định tiếp tục giữ ổn định mô hình Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông

Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định tiếp tục giữ ổn định mô hình Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay, đồng thời từng bước hiện đại hóa công tác khảo thí; tiếp tục tăng cường tính độc lập của công tác kiểm tra, giám sát; tăng cường camera, lưu vết điện tử; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm...

Đồng chí Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội phát biểu chỉ đạo tại Phiên giải trình của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo. (Ảnh: QUỲNH NGUYỄN)

Năm nhóm vấn đề được tập trung làm rõ tại Phiên giải trình của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo

Sáng 20/9, tại Phiên giải trình của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo, đồng chí Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung làm rõ thực trạng, nguyên nhân, trách nhiệm và hướng xử lý đối với 5 nhóm vấn đề trong thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.