Trước đây, người nông dân sản xuất thường dựa vào kinh nghiệm thói quen lâu đời để sản xuất. Tuy nhiên, khi tiêu chuẩn tiêu dùng ngày càng khắt khe, họ cần thay đổi tư duy, trang bị thêm kiến thức để lên kế hoạch sản xuất, đáp ứng những thay đổi nhanh của thị trường.
Chuyển đổi tư duy người nông dân
Tại Đồng Tháp, nhiều mô hình đã cho thấy hiệu quả rõ rệt khi người nông dân mạnh dạn thay đổi cách làm. Ông Đặng Quang Giàu, Tổ hợp tác Trồng hoa kiểng khóm Tân An không chỉ trồng cúc mâm xôi nhiều màu “gây sốt” mạng xã hội để bán thị trường Tết mà còn mở rộng sang loại hình du lịch trải nghiệm. “Từ thị hiếu tiêu dùng, tôi đã quyết định trồng giống hoa mới lạ để phục vụ Festival hoa-kiểng Sa Đéc lần thứ nhất. Sang năm tiếp theo, tôi cùng một số tổ viên thiết kế mở rộng diện tích, trồng hoa trên mặt nước, bơi xuồng phục vụ khách du lịch. Từ năm 2023-2025, số khách đến tham quan trải nghiệm hơn 50.000 lượt người. Đối với người trồng hoa chúng tôi, không chỉ tập trung bán trong một vài ngày Tết mà cần thay đổi cách làm, liên kết nông dân để tạo nguồn cung dồi dào, liên kết các điểm du lịch, giới thiệu sản phẩm địa phương đến du khách”, ông Giàu chia sẻ.
Trong lĩnh vực trồng cây ăn quả, nông dân Đoàn Thanh Hiền, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Khoa học kỹ thuật chăm sóc xoài xã Mỹ Thọ, đã đưa ra bộ tiêu chí sản xuất nhằm chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, gồm: Ngon-lành-đẹp-đều-nhiều-rẻ. Đây là nền tảng giúp xoài Cao Lãnh nâng cao khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường. Theo ông Hiền, ngon-lành chính là điều kiện tiên quyết, sản phẩm phải có hương vị đặc trưng và tuyệt đối an toàn cho sức khỏe. Đẹp-đều, đáp ứng tiêu chuẩn thẩm mỹ và quy chuẩn đóng gói để chinh phục các thị trường khó tính. Nhiều-rẻ chính là việc tăng năng suất thông qua khoa học kỹ thuật để sản xuất ra nhiều sản phẩm nhưng giảm giá thành và người trồng vẫn có lợi nhuận. Rẻ là để cạnh tranh chứ không phải bán lỗ, bán được nhiều. Đồng thời, giúp sản phẩm sạch tiếp cận được số đông người tiêu dùng mà vẫn bảo đảm lợi nhuận cho nhà vườn.
“Khi bắt tay vào thực hiện mô hình người nông dân chuyên nghiệp, tôi mới thấy xưa nay người nông dân trồng xoài chỉ trồng theo thói quen lâu đời, cho nên chưa đạt hiệu quả cao. Vì vậy, thay đổi thói quen từ truyền thống sang hiện đại, sản xuất theo các tiêu chuẩn đã được nhiều doanh nghiệp và người tiêu dùng đón nhận, có thời điểm không đủ hàng cung cấp cho thị trường. Tôi cũng thường xuyên chia sẻ kết quả cho nhiều nhà vườn để áp dụng có được trái xoài chất lượng tốt hơn bán ra thị trường”, ông Hiền cho biết.
Qua cách của ông Giàu và ông Hiền cho thấy, tính chuyên nghiệp của người nông dân ngày càng nâng cao, không phụ thuộc vào quy mô diện tích mà là ở năng lực nghề. Và khi mạnh dạn thay đổi, người nông dân sẽ được trang bị thêm kiến thức, biết tính toán và đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho bản thân và gia đình.
Chính sách đồng hành, phát triển nông dân
Bên cạnh nỗ lực của người nông dân, vai trò của chính sách và hệ thống hỗ trợ của các ngành, các cấp có ý nghĩa quyết định. Tại Đồng Tháp, việc phát triển nông dân chuyên nghiệp đã được cụ thể hóa bằng các phong trào và chương trình hành động. Từ năm 2023, tỉnh đã triển khai cuộc vận động xây dựng “Người nông dân chuyên nghiệp”, tạo nền tảng để nâng cao năng lực cho hơn 371.000 hội viên nông dân trong toàn tỉnh. Ngoài ra, thông qua các hợp tác xã, tổ hợp tác…, người nông dân có điều kiện chia sẻ kinh nghiệm, tiếp cận thông tin thị trường và ứng dụng khoa học-công nghệ. Thông qua liên kết, nông dân đã biết sản xuất theo tín hiệu thị trường, từ sản phẩm thô sang sản phẩm đa giá trị, từ sản xuất riêng lẻ sang chuỗi giá trị, tạo nên những thương hiệu nông sản nổi tiếng như: xoài, sen, cá tra, hoa-cây cảnh…
Nhiều nông dân Đồng Tháp đã và đang thể hiện hình ảnh người lao động mới, chủ động, sáng tạo; biết ứng dụng khoa học và chuyển đổi số. Họ sản xuất theo hướng hữu cơ, bảo đảm an toàn sinh thái, tạo ra sản phẩm chất lượng, thân thiện với môi trường, chú trọng xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị. Tuy nhiên, để xây dựng những người nông dân chuyên nghiệp, vai trò của Nhà nước và các tổ chức trong việc thúc đẩy quá trình chuyên nghiệp hóa nông dân rất cần thiết. Theo đó, các cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, tạo điều kiện thuận lợi về hạ tầng, vốn, đào tạo và kết nối thị trường. Hệ thống khuyến nông, Hội Nông dân và các tổ chức liên quan cần đổi mới phương thức hoạt động, chuyển từ hỗ trợ kỹ thuật sang đồng hành phát triển kinh tế nông nghiệp.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Phan Văn Thắng cho biết: Tỉnh xác định chuyển mạnh từ chính quyền quản lý sang chính quyền kiến tạo, đồng hành; tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nông dân. Tỉnh cũng giao Hội phối hợp ngành nông nghiệp tập trung triển khai hiệu quả chuyên đề nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi gắn với cuộc vận động xây dựng “Người nông dân chuyên nghiệp”, xác định đây là mô hình đột phá trong xây dựng và phát triển Hội Nông dân tỉnh.
Hiện nay, mô hình xây dựng “Người nông dân chuyên nghiệp” tại Đồng Tháp bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét. Hội Nông dân tỉnh sẽ tập trung nâng cao chất lượng các chi hội, tổ hội; tôn vinh nông dân sáng tạo, đồng thời đẩy mạnh đào tạo, hỗ trợ và phát triển kinh tế tập thể nhằm tạo nền tảng lâu dài cho nông dân làm ăn, sản xuất hiệu quả.
