Tăng trưởng từ nền tảng nông nghiệp bền vững

Nếu được tái cơ cấu theo hướng hiện đại, nông nghiệp hoàn toàn có thể trở thành “trụ đỡ” góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế.

Người dân áp dụng các mô hình sản xuất khoa học để đem lại hiệu quả cao. Ảnh: NAM ANH
Người dân áp dụng các mô hình sản xuất khoa học để đem lại hiệu quả cao. Ảnh: NAM ANH

Những con số biết nói đang vẽ lại diện mạo của nông nghiệp Việt Nam, từ mức tăng trưởng 3,78% cùng kỷ lục xuất khẩu hơn 70 tỷ USD năm 2025.

Năm 2026, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu 75 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng khoảng 3,7% và phấn đấu vượt 4% nếu các tiểu ngành phát huy tốt dư địa. Trọng tâm phát triển được xác định là đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia.

Bắt đầu từ tư duy đổi mới

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, việc tìm kiếm các động lực tăng trưởng kinh tế "hai con số" trở nên cấp thiết. Để phát triển ngành nông nghiệp, TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng tư vấn Tài chính và Tiền tệ Quốc gia cho rằng, trọng tâm cần làm là giải bài toán năng suất trên nền tảng đổi mới tư duy. Theo đó, cần nâng cao mặt bằng tri thức và ứng dụng công nghệ cho lao động nông thôn; củng cố liên kết “4 nhà”, trong đó hợp tác xã vận hành theo mô hình doanh nghiệp; đồng thời khơi thông, phân bổ hiệu quả các nguồn lực từ đất đai, tài chính đến nhân lực...

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, điểm mấu chốt là phải từ bỏ phương thức sản xuất tự phát, chuyển mạnh “tư duy sản xuất nông nghiệp” sang “tư duy kinh tế nông nghiệp”. Sự chuyển đổi này đòi hỏi cả người nông dân và doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận, lấy tín hiệu thị trường làm định hướng cho tổ chức sản xuất.

Theo PGS, TS Ngô Trí Long, nông nghiệp không thể tiếp tục được nhìn nhận đơn thuần qua quy mô diện tích hay sản lượng, mà cần chuyển trọng tâm sang nâng cao giá trị. Dư địa lớn nhất hiện nay nằm ở các khâu chế biến sâu, bảo quản, phát triển logistics lạnh, tiêu chuẩn hóa vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và mở rộng thương mại điện tử.

Nền nông nghiệp hiện đại cần hướng tới gia tăng giá trị trên từng ha đất, từng lao động và trong toàn bộ chuỗi sản xuất và phân phối. Không chỉ bảo đảm an ninh lương thực, nông nghiệp sẽ góp phần củng cố an ninh sinh kế, an ninh xuất khẩu và là nền tảng phát triển bền vững.

Để bứt phá, điều cốt lõi là phải có chính sách đầu tư đủ mạnh và thực chất hơn. Tuy nhiên, hiện tín dụng dành cho nông nghiệp mới chỉ chiếm khoảng 11% tổng dư nợ, thấp hơn nhiều so với các lĩnh vực khác. Nút thắt lớn nhất nằm ở việc doanh nghiệp và người dân thiếu tài sản bảo đảm, khiến khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế.

TS Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch, kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng: Cần hoàn thiện các cơ chế tín dụng linh hoạt, thúc đẩy các phương thức tài trợ mới, đồng thời tạo điều kiện để dòng vốn đầu tư, nhất là vốn nước ngoài, đi trực tiếp vào sản xuất, chế biến nông sản. Đặc biệt, các chính sách ưu đãi cho nông nghiệp cần cụ thể, đi vào thực chất, tập trung vào phát triển khoa học-công nghệ, hệ thống nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Khi những “điểm nghẽn” này được tháo gỡ đồng bộ, nông nghiệp mới có thể phát huy vai trò trụ đỡ và đóng góp hiệu quả hơn cho mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế.

Công nghệ nâng tầm giá trị

Theo PGS, TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Công nghệ tài chính (Đại học Đại Nam), nâng cao nền tảng công nghệ cho khu vực nông thôn và người nông dân cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Câu chuyện không chỉ để mở rộng khả năng tiếp cận tài chính mà còn tháo gỡ điểm nghẽn trong xuất khẩu. Việc thiếu hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch khiến quá trình đưa nông sản ra thị trường quốc tế kéo dài, làm suy giảm niềm tin của đối tác.

Đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường, đồng thời tạo nền tảng để triển khai các chương trình phổ cập kỹ năng số, nhất là tài chính số cho nông dân. Khi công nghệ được ứng dụng hiệu quả trong dự báo và quản lý chuỗi cung ứng, sẽ góp phần khắc phục tình trạng mất cân đối cung, cầu, hạn chế tình trạng “giải cứu” nông sản. Qua đó cũng bảo đảm đầu ra ổn định và sinh kế bền vững cho người nông dân.

Nhận định khoa học-công nghệ là trụ cột quyết định sức mạnh nội sinh của ngành nông nghiệp, TS Trần Công Thắng cho rằng: Nhận thức hiện nay còn thiên về “bề nổi” như cơ giới hóa hay các ứng dụng công nghệ 4.0. Trong khi nền tảng cốt lõi phải nằm ở nghiên cứu khoa học cơ bản và chuyên sâu. Để phát triển bền vững, cần tăng cường đầu tư cho các lĩnh vực then chốt như di truyền, lai tạo giống, công nghệ vaccine phòng chống dịch bệnh, cùng hệ thống dự báo, cảnh báo rủi ro biến đổi khí hậu. Các ngành khoa học nền tảng như đất đai, tài nguyên nước, phân bón cũng phải được nâng cấp liên tục để đáp ứng yêu cầu mới.

“Mọi nỗ lực khoa học-công nghệ phải hướng tới phục vụ trực tiếp người nông dân, với mục tiêu cao nhất là xây dựng nền nông nghiệp tự chủ về công nghệ lõi, từng bước giảm phụ thuộc bên ngoài. Đây không chỉ là yêu cầu phát triển, mà còn là nhiệm vụ chiến lược mang tính quyết định trong giai đoạn tới”, TS Trần Công Thắng nhận định.

Cùng chung quan điểm, ông Vũ Thanh Thắng, Giám đốc Trí tuệ nhân tạo (CAIO) kiêm Nhà sáng lập CTCP An ninh mạng SCS cho rằng, để khoa học-công nghệ đến được với người nông dân, cần ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các giải pháp số dễ tiếp cận. Hiện nay, nhiều công cụ như ChatGPT đã có thể hỗ trợ nhanh chóng các vấn đề kỹ thuật canh tác, trong khi công nghệ IoT (Internet vạn vật) giúp tối ưu việc sử dụng nước, phân bón theo dữ liệu và thuật toán, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đáng chú ý, chi phí ứng dụng công nghệ không còn là rào cản lớn. Doanh nghiệp cũng như người dân hoàn toàn có thể triển khai với mức đầu tư hợp lý, phù hợp điều kiện sản xuất. Việc ứng dụng công nghệ blockchain (chuỗi khối) sẽ giúp kiểm soát toàn bộ quy trình sản xuất, bảo đảm tính minh bạch và đồng nhất chất lượng giữa các lô hàng. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả canh tác, mà còn gia tăng giá trị, uy tín của nông sản Việt Nam trên thị trường.

TS Trần Công Thắng: Giá trị nông sản Việt Nam đang được “đánh thức” nhờ chuyển mạnh sang chế biến sâu. Quả sầu riêng nay đã có thêm các sản phẩm sấy, kem sầu riêng; hạt cà-phê được đẩy mạnh rang xay, chế biến hòa tan; ngành hàng cá tra tiếp tục khẳng định vị thế quán quân thế giới nhờ ứng dụng công nghệ cao...

Không chỉ ở đầu ra, giá trị còn đến từ tối ưu quy trình sản xuất. Điển hình như Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đang giúp giảm chi phí, mở ra cơ hội bán tín chỉ carbon và định vị thương hiệu gạo xanh Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Xử lý điểm nghẽn thị trường xăng dầu

Xử lý điểm nghẽn thị trường xăng dầu

Những ngày qua, tình trạng bán xăng dầu cầm chừng hoặc tạm ngưng bán tại một số cửa hàng đã làm dấy lên lo ngại về tính ổn định của thị trường. Dù cơ quan quản lý khẳng định nguồn cung tổng thể vẫn được bảo đảm, những diễn biến này cho thấy thị trường vẫn tồn tại những "điểm nghẽn" cần được xử lý bằng một cơ chế điều hành minh bạch, linh hoạt và đủ sức hài hòa lợi ích giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng.

Người dân lựa chọn gửi tiền tiết kiệm để bảo toàn vốn khi các kênh đầu tư khác còn nhiều biến động. Ảnh: NAM ANH

Tiền gửi lập kỷ lục, lãi suất leo cao

Nghịch lý này cho thấy hệ thống đang chịu áp lực tìm kiếm nguồn vốn đúng kỳ hạn, đủ ổn định và phân bổ đúng nơi để theo kịp tốc độ tăng trưởng tín dụng.

Tìm hàng hóa mới từ doanh nghiệp FDI

Dù khối nước ngoài bán ròng trong vài năm qua, nhưng giá trị cổ phần nắm giữ của khối này vẫn tăng từ 42,9 tỷ USD cuối năm 2024 lên 44,2 tỷ USD vào cuối tháng 6/2026.

Việt Nam là “quán quân” FDI Đông Nam Á

Việt Nam là “quán quân” FDI Đông Nam Á

The Diplomat, tạp chí thời sự quốc tế hàng đầu về khu vực châu Á - Thái Bình Dương nhận định, Việt Nam là “quán quân tuyệt đối” về thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong 5 quốc gia Đông Nam Á hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng dịch chuyển FDI.

Sầu riêng “lên sàn”

Một điểm đặc sắc của Lễ hội sầu riêng (với hai lần, trước đây do chính quyền huyện Krông Pắc cũ tổ chức và năm 2026 trở thành lễ hội cấp tỉnh) là tính bất ngờ. Nếu như hai lần trước, người dân cũng như du khách bất ngờ trước những hoạt động đa dạng, đặc sắc thì Lễ hội sầu riêng Đắk Lắk 2026 lại đem tới bất ngờ khi đưa sầu riêng lên sàn đấu giá.

Doanh nghiệp phải chủ động đầu tư công nghệ, đẩy mạnh tự động hóa nhằm tăng năng suất, bù đắp chi phí lao động tăng thêm. Ảnh: NAM ANH

Đổi mới năng suất để thích ứng với chi phí

Tăng lương tối thiểu luôn được nhìn như một khoản chi phí tăng thêm đối với doanh nghiệp. Nhưng trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, nhiều chuyên gia cho rằng, đây lại là cú huých buộc doanh nghiệp phải thay đổi mô hình phát triển.

Khách xếp hàng để mua bán vàng . Ảnh: NGUYỆT ANH

Cuộc đại phẫu thị trường vàng

Cơn sóng bán vàng những ngày gần đây phơi bày những điểm yếu lâu năm về thanh khoản, nguồn gốc hàng hóa và cơ chế định giá. Vẫn còn rất nhiều vấn đề trước khi đạt được đích đến, một thị trường thực sự minh bạch, liên thông và bớt méo mó.

Cải cách thể chế được xem là điều kiện tiên quyết để khơi thông nguồn lực. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Đổi mới mô hình phát triển từ cải cách thể chế

Những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 3, khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển, khơi thông các nguồn lực, cải cách thể chế và quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên đã mở ra một tư duy phát triển mới cho nền kinh tế Việt Nam.

Hiện nay, tiền gửi huy động phần lớn là ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Hóa giải áp lực lãi suất

Lãi suất đang nhích tăng tạo ra những lực cản nhất định đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc đẩy mạnh phát triển thị trường vốn, mở rộng các kênh tài chính dài hạn và hoàn thiện thể chế sẽ tháo gỡ gánh nặng thanh khoản, tạo tiền đề hạ mặt bằng lãi suất và củng cố nền tảng phát triển bền vững.

Đáy ngắn hạn

Dự báo đáy (hoặc đỉnh) của thị trường chứng khoán (TTCK) chưa bao giờ là điều dễ dàng. Dù vậy, tại một số thời điểm thị trường tạo đáy ngắn hạn trong những năm qua, vẫn thường xuất hiện một số đặc điểm chung.

Tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước quy mô lớn giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt các ngành, lĩnh vực chiến lược. Ảnh: NGUYỆT ANH

Phát huy vai trò dẫn dắt

Gỡ các "điểm nghẽn" về cơ chế và quản trị được xem là điều kiện để đẩy nhanh tái cơ cấu, nâng cao hiệu quả và phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

Liệu cơm gắp mắm

Cuộc đua bán hàng trên kênh thương mại điện tử (TMĐT) đang có chiều hướng ngày càng khốc liệt, mà ở đó, sự kém hiệu quả sẽ phải trả giá bằng chi phí lớn.

Không gian Thế giới kim cương tại các trung tâm thương mại lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh.

“Vùng trũng” quản lý tài sản có giá trị

Kim cương có giá trị hàng trăm triệu đến vài tỷ đồng, thậm chí được xem như một kênh tích trữ, nhưng vẫn được giao dịch trong một thị trường thiếu tiêu chuẩn thống nhất, truy xuất nguồn gốc và cơ chế bảo vệ người mua.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa mong muốn có cơ chế để tiếp cận được máy móc, công nghệ. Ảnh: NAM ANH

Cải cách phải đến được với số đông doanh nghiệp

Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, nhiều cơ chế, chính sách đã nhanh chóng được ban hành, tạo chuyển biến tích cực cho môi trường đầu tư, kinh doanh. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cải cách chỉ thật sự thành công khi đến được với số đông doanh nghiệp.

Việc triển khai xăng sinh học trên diện rộng đang mở ra cơ hội phát triển cho ngành công nghiệp ethanol trong nước. Ảnh: NAM HẢI

Xây dựng hệ sinh thái nhiên liệu sinh học bền vững

Sau hơn một tháng triển khai xăng E10 trên phạm vi cả nước, bài toán của thị trường không còn dừng ở việc có đủ ethanol để pha chế hay không. Điều quan trọng hơn là làm thế nào để hình thành một hệ sinh thái nhiên liệu sinh học bền vững, trong đó chính sách ổn định, nguồn cung chủ động, vùng nguyên liệu phát triển đồng bộ và cơ chế thị trường đủ hấp dẫn để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn.

Nguồn cung hàng hóa thiết yếu được bảo đảm sẽ ổn định giá cả tiêu dùng. Ảnh: NAM NGUYỄN

Giữ đà tăng trưởng cao, chủ động kiểm soát lạm phát

Sáu tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam tiếp tục phục hồi tích cực với tốc độ tăng trưởng cao, chỉ số giá tiêu dùng tiến sát ngưỡng mục tiêu điều hành. Vấn đề đặt ra không chỉ là đà tăng trưởng, mà phải bảo đảm ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và củng cố nền tảng phát triển bền vững.

Thi công cầu cạn thuộc gói XL1 trên tuyến cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột.

Nỗ lực rút ngắn tiến độ trong điều kiện thi công phức tạp

Các nhà thầu thi công dự án đường cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột đang huy động cao độ nhân lực, thiết bị, tăng ca kíp nhằm rút ngắn tối đa thời gian thực hiện. Tuy nhiên, trong điều kiện địa hình đồi núi, địa chất phức tạp, nguồn vật liệu khan hiếm và chi phí tăng cao, việc tăng tốc cần được đặt trong nguyên tắc bảo đảm an toàn, chất lượng và hiệu quả.

Với lực lượng lao động trẻ, Việt Nam có sức hút đáng kể đối với các nhà đầu tư. Ảnh: NAM ANH

Giữ lợi thế thu hút FDI bằng môi trường đầu tư

Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng vẫn mở ra cơ hội cho Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì sức hút với các nhà đầu tư quốc tế, Việt Nam cần chuyển từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư.

Đổi vai

Trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam, trước đây, nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài thường gắn với lợi thế vốn lớn, nhiều kinh nghiệm. Nhưng hiện tại, không phải quỹ nước ngoài nào cũng có những lợi thế đó.

Hiệp hội Dệt may Việt Nam vẫn duy trì được mức xuất siêu 9,2 tỷ USD. Ảnh: NAM NGUYỄN

Hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu

Trong sáu tháng đầu năm 2026, hoạt động thương mại quốc tế chịu nhiều tác động từ biến động địa - chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại, các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yếu tố này vừa tạo ra thách thức, vừa mở ra nhiều cơ hội mới cho hàng hóa Việt Nam nếu doanh nghiệp chủ động thích ứng, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt các yêu cầu của thị trường.

Tự mở kênh bán hàng trực tuyến

Mặc dù các sàn thương mại điện tử (TMĐT) lớn như Shopee, TikTok Shop, Lazada, Tiki… đang bao trùm thị trường nhưng không ít đơn vị kinh doanh vẫn thiết lập một kênh bán hàng riêng cho mình.

Toàn cảnh Hội thảo “Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp” do Báo Nhân Dân phối hợp Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức.

"Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp"

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn mới đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một môi trường kinh doanh thật sự thông thoáng, minh bạch và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Khi doanh nghiệp được “cởi trói”, nguồn lực đầu tư, năng lực sản xuất và khát vọng vươn lên của khu vực tư nhân sẽ chuyển hóa thành động lực tăng trưởng bền vững cho đất nước.