Cùng nắm tay “góp lá vá rừng”

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thiên tai năm 2025 đã làm 420 người chết và mất tích, 730 người bị thương, thiệt hại về kinh tế ước tính 99.469 tỷ đồng, gấp 1,1 lần so với cùng kỳ năm 2024. Giữa bối cảnh đó, nhiều người thảng thốt: Có lẽ, thiên nhiên đã bị đối xử quá tệ khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng.

Chúng ta phải làm gì để cứu mình và cả nhân loại? Một trong những biện pháp sống còn là: Trồng rừng, bảo vệ đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái bằng mọi giá.

Việc của mình là… xanh

Sau 28 năm xông xáo, cống hiến ở những tổ chức hàng đầu thế giới và gần chục năm qua, sáng lập và điều hành cả một Trung tâm thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học-Kỹ thuật Việt Nam để vận động mọi người cùng đi trồng được tới hơn một triệu cây gỗ lớn ở các cánh rừng đặc dụng trải khắp từ bắc chí nam, Đỗ Thị Thanh Huyền nói với tôi rằng: “Em đặt tên trung tâm của mình là Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên GAIA. Gaia nghĩa là Mẹ Trái đất, mẹ Thiên nhiên theo thần thoại Hy Lạp, nhiều người bảo “nhẹ đô” quá. Hiền quá”.

Kể từ năm 2016 tới nay, Huyền và cộng sự đã nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc trồng rừng và kêu gọi các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, người dân cùng đi trồng rừng. Trồng rừng khắp các Vườn Quốc gia (VQG), Khu Bảo tồn nổi tiếng dọc đất nước Việt Nam, như: Cúc Phương (tỉnh Ninh Bình), vào Bến En (tỉnh Thanh Hóa), tới Bạch Mã (thành phố Huế) rồi Cần Giờ (Thành phố Hồ Chí Minh), Tràm Chim (tỉnh Tiền Giang), rừng phòng hộ ven biển tỉnh Cà Mau...

Từ lội bùn ngang thắt lưng ở rừng ngập mặn trong Đất Mũi Cà Mau, tới lang thang trồng rừng trên cát cháy khắc nghiệt tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tà Kou, tỉnh Lâm Đồng, Huyền đều trực tiếp đi trồng rừng cùng mọi người. Có khi cùng các chủ doanh nghiệp danh tiếng, có khi trồng rừng cùng các hoa hậu H’Hen Nie, Lê Nguyễn Bảo Ngọc…

“Mình là lá thì nhiệm vụ của mình là phải xanh. Tôi đi trồng rừng, kêu gọi, vận động mọi người “Góp một cây là góp rừng”. Tôi thật sự xúc động khi nghĩ về những rừng cây cổ thụ trong tương lai”, Huyền tâm sự.

Huyền trăn trở, tỷ lệ che phủ rừng của nước ta đạt hơn 42% nhưng phần lớn là rừng sản xuất. Đi trên máy bay, nhiều người cảm thán nhìn xuống thấy rừng xanh đẹp quá, nhưng xin thưa, rừng ấy bà con trồng và nay mai sẽ thu hoạch hết. Các tuyến đi bộ khám phá rừng được ca ngợi bậc nhất Việt Nam, có đi mới thấy, rừng trọc quá nhiều rồi. Vậy thì phải trồng rừng cây gỗ lớn, rừng được bảo vệ vĩnh viễn bởi các khu bảo tồn, vườn quốc gia.

“Mình là lá thì nhiệm vụ của mình là phải xanh. Tôi đi trồng rừng, kêu gọi, vận động mọi người “Góp một cây là góp rừng”. Tôi thật sự xúc động khi nghĩ về những rừng cây cổ thụ trong tương lai”

Đỗ Thị Thanh Huyền tâm sự

Trồng rừng, tránh để tình trạng “mười cây chết chín, một cây gật gù”, trên website của mình, Gaia luôn cập nhật tình hình của các khu vực trồng cây, tỷ lệ cây sống, độ lớn của cây, hiện trạng các loài động thực vật trong khu vực. Từ đó, tạo niềm tin sâu sắc cho các nhà tài trợ, các tình nguyện viên, các cán bộ kiểm lâm, bảo vệ rừng.

Theo Đỗ Thị Thanh Huyền, tính đến hết năm 2025, số cây mà Gaia và cộng sự trồng được đã là hơn 1,4 triệu cây gỗ lớn. Điều quan trọng, đây không phải là rừng trồng để khai thác, mà là rừng cây lâu năm được trồng tại các khu bảo tồn và vườn quốc gia. Đó là những vùng sinh thái trọng điểm.

“Năm 2025, có hơn 40 doanh nghiệp cùng vào rừng với Gaia, hơn 1.000 lượt người trực tiếp đi trồng rừng, trong đó có nhiều lãnh đạo chủ chốt của các tập đoàn. Đó là cơ sở để những người có vai trò quan trọng trong “thay đổi cuộc chơi” này tiếp tục có những đóng góp mang nhiều ý nghĩa hơn nữa…”, Đỗ Thị Thanh Huyền bày tỏ niềm tin chắc nịch.

Xanh từ vùng núi tới miền xuôi

Việc trồng cây “cứu trái đất” đã được nhiều tổ chức, cá nhân cùng vào cuộc, từ cấp Chính phủ tới các cá nhân đơn lẻ miền sơn cước, từ giới bảo tồn tới doanh nhân và các tình nguyện viên còn đang ngồi trên ghế nhà trường. Đó là một tín hiệu vui và đầy tính nhân văn.

Những cá nhân mê mải, nhiệt thành đi trồng rừng cho cộng đồng như bạn trẻ người Mông, Sùng A Cải (sinh năm 1992) có thể khiến nhiều người “giật mình” và xúc động. Sinh ra ở xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai, vùng quê từng gánh chịu bao nhiêu thảm họa lũ quét, lũ bùn, lũ ống, tốt nghiệp Trường đại học Sư phạm Hà Nội, Cải càng thêm trăn trở với quê hương. Các hiện tượng thời tiết cực đoan sẽ đưa mình và bà con đi về đâu? Dự án “Ước mơ triệu cây xanh” ra đời trong sự ngỡ ngàng của nhiều người.

A Cải chú tâm khắc phục việc trồng rừng theo lối cũ, với những loài cây “hại đất” (như keo, bồ đề…), mang lại hiệu quả kinh tế thấp, lúc cây lớn là “khai thác trắng” luôn. A Cải vận động bà con trồng rừng đa tầng, cây gỗ lớn như lim xanh, chò chỉ, lát hoa ở trên cao; tầm trung là các cây như quế, trẩu, mỡ; ở tầng thấp hơn là cây dược liệu như sa nhân, xạ đen; tầng dưới cùng là các loài cây ngắn ngày. Bà con có thu nhập từ trồng rừng, họ cũng cam kết là thu hoạch một cây lớn hơn thì phải trồng bù 10 cây con vào vị trí đó, để duy trì độ che phủ.

Trò chuyện với chúng tôi, Cải tiết lộ bí quyết: Em liên kết với các vườn ươm, mua hạt giống về tự gieo, vất vả một chút, nhưng có được số lượng cây rất nhiều với giá “cực rẻ”. Việc vận chuyển cây đi trồng bằng xe khách, xe máy của tình nguyện viên, nên rất tiết kiệm và từ đó tăng số lượng cây được trồng lên nhanh hơn.

Từ khoản tiền tiết kiệm được sau quá trình học giỏi và nhận học bổng, từ năm 2017, Sùng A Cải hăm hở đi mua cây giống về trồng 1.000 cây xanh đầu tiên. Mẹ Cải và anh chị em đều ủng hộ, hàng xóm láng giềng ra sức động viên, khi họ nhận thức được rằng, trồng cây là gieo sự bình yên, ngăn chặn thiên tai. Biết tâm nguyện tử tế và trong sáng vì cộng đồng của Cải, mọi người chung tay, tính đến năm 2019, dự án của Cải đã trồng được tới 30 nghìn cây xanh.

Đại dịch Covid-19 gây bao đau thương, khó khăn bộn bề cho cả nhân loại. Nhưng cũng từ đó, mọi người càng thấm thía hơn sự thật mà giới khoa học đã công bố: Nếu cứ tiếp tục phá vỡ sự cân bằng của hệ sinh thái thì dịch bệnh sẽ hủy diệt toàn cầu, hơn cả Covid-19. Mặt khác, vì đại dịch, nhiều thanh niên vùng cao mất việc hoặc bị “giãn cách” nên phải về quê “lánh nạn”.

Khi ấy, A Cải lại “biến nguy thành cơ”, mời mọi người tranh thủ đi trồng rừng, số cây mà dự án trồng được lên tới 200 nghìn cây.

Trồng rừng khắp quê nhà, Cải lại tới các huyện (cũ) Văn Chấn, Trạm Tấu, Mù Cang Chải của tỉnh Yên Bái (cũ); đi mãi lên tít Mường Ảng (tỉnh Điện Biên), Tam Đường (tỉnh Lai Châu); xuôi xuống Yên Lập (tỉnh Phú Thọ), gần đây nhất là vào Tương Dương (tỉnh Nghệ An) để trồng rừng trên diện rộng.

Năm 2026 này, Cải cho biết, sẽ vào phía nam tiếp tục… trồng cây. Theo Sùng A Cải, tính đến nay, trong dự án của mình, đã có gần 1,3 triệu cây được trồng. Thời gian đầu trồng ở quê nhà thì còn chưa để ý ghi chép, chứ gần đây, khi đã “phủ sóng” ra tỉnh ngoài, các chiến dịch trồng cây của Cải và cộng sự đều có xác nhận của cán bộ địa phương. Nhiều giải thưởng uy tín như Giải của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, của Báo Thanh Niên, Báo Người Lao Động cũng đã “gọi tên” Sùng A Cải.

Mỗi điển hình trồng rừng trên đều có một góc nhìn và phương châm hành động khá riêng. Nhưng, họ giống nhau ở một điểm: Sự tử tế, lòng nhiệt thành, tinh thần cống hiến cho cộng đồng. Họ là minh chứng cho sức sống Việt Nam trong thời kỳ mới: Sống xanh, sống trách nhiệm và phát triển bền vững.