Chủ động tham mưu, tăng tốc đầu tư hạ tầng giao thông trọng điểm
Công tác quản lý đầu tư xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng Bộ Xây dựng đã chủ động tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các Nghị quyết quan trọng giúp định hướng chiến lược đầu tư các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm; Kịp thời tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xử lý các khó khăn vướng mắc liên quan các dự án giao thông trọng điểm.
Bộ trưởng Xây dựng, Trần Hồng Minh khẳng định việc hoàn thiện cơ chế đặc thù và phân cấp mạnh cho địa phương đã tạo chuyển biến rõ rệt trong tổ chức thực hiện dự án: “Việc chủ động tháo gỡ vướng mắc từ thể chế đến vật liệu, giải phóng mặt bằng đã giúp nhiều dự án trọng điểm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và thi công, tạo nền tảng để tăng tốc phát triển hạ tầng quốc gia trong giai đoạn mới”.
Trong năm 2025, Bộ Xây dựng triển khai thực hiện, hoàn thành 53 dự án (15 dự án khởi công, 38 dự án khánh thành), cao hơn rõ rệt so với các năm gần đây, cũng như so với các giai đoạn trước, phản ánh kết quả tập trung chỉ đạo, triển khai thực hiện các dự án trọng điểm, góp phần sớm phát huy hiệu quả đầu tư, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
Bộ Xây dựng đã tích cực, tập trung chỉ đạo, đôn đốc các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ các dự án.
Đồng thời, Bộ Xây dựng đã tích cực phối hợp các địa phương để đẩy nhanh thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng cho các dự án.
Trong năm qua, lãnh đạo Bộ Xây dựng thường xuyên kiểm tra hiện trường, trực tiếp chỉ đạo, xử lý tháo gỡ khó khăn, vướng mắc các dự án công trình giao thông trọng điểm quốc gia; tiến độ hoàn thành các dự án, công trình cơ bản bám sát yêu cầu của Quốc hội và Chính phủ.
Bứt phá đồng bộ các lĩnh vực giao thông then chốt
Cụ thể, trong lĩnh vực đường bộ, đến hết năm 2025 hoàn thành 3.345km tuyến chính cao tốc, 458km nút giao và đường dẫn (tổng 3.803km đường bộ cao tốc); 1.701 km đường bộ ven biển, đây là những bước tiến lớn so với các năm trước, thể hiện kết quả của phong trào thi đua “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc” và việc huy động tổng lực nguồn lực cho cao tốc; các dự án cao tốc khác đang triển khai thi công cơ bản bám sát tiến độ đề ra. Tính riêng trong năm 2025, hoàn thành 1.491km đường bộ cao tốc; 456km đường quốc lộ; 251km đường ven biển, đặc biệt là đã hoàn thành, thông xe toàn tuyến cao tốc bắc-nam từ Cao Bằng đến Cà Mau, đang tiếp tục triển khai cao tốc Cà Mau-Cái Nước, các cao tốc trục ngang như Tân Phú-Bảo Lộc, cao tốc Quy Nhơn-Pleiku, đường giao thông Đất Mũi-Cảng Hòn Khoai,...
Ông Nguyễn Vũ Quý, Giám đốc Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh, cho biết việc tổ chức thi công theo phương thức cuốn chiếu, phối hợp đồng bộ giữa chủ đầu tư, nhà thầu và địa phương đã giúp duy trì tiến độ ổn định: “Khối lượng công việc rất lớn nhưng cơ chế điều hành linh hoạt và sự phối hợp liên ngành đã tạo điều kiện để dự án giữ vững tiến độ và bảo đảm chất lượng kỹ thuật”.
Ở lĩnh vực đường sắt, trong năm 2025 đã khởi công dự án thành phần 1 dự án Đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, tuyến số 5 đường sắt đô thị Văn Cao-Ngọc Khánh-Láng-Hòa Lạc, thành phố Hà Nội và tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 Phú Quốc, tỉnh An Giang. Tích cực chuẩn bị để phấn đấu khởi công Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam trong năm 2026.
Đã khởi công dự án Cầu đường sắt Cẩm Lý Km24+134 tuyến đường sắt Kép-Hạ Long; đang triển khai thực hiện 10 dự án trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021-2025 và chuyển tiếp trong kế hoạch 2016-2020, dự kiến cuối năm 2025 sẽ cơ bản hoàn thành 5/10 dự án.
Ở lĩnh vực hàng không, trong năm 2025, Bộ Xây dựng đã hoàn thành loạt dự án: Nhà ga T3-Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất; mở rộng Nhà ga hành khách quốc tế T2, Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài; đặc biệt là đã hoàn thành một số công trình thuộc Cảng Hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 và thực hiện đón các chuyến bay kỹ thuật đầu tiên vào ngày 19/12/2025, nâng tổng công suất khai thác các trung tâm đầu mối vận tải hàng không cả nước từ 92,4 triệu hành khách/năm (năm 2020) lên 155 triệu hành khách/năm (năm 2025), tăng 1,6 lần.
Bộ Xây dựng đã tích cực chỉ đạo các cơ quan, đơn vị triển khai các dự án: Xây dựng Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình; Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc; Cảng Hàng không quốc tế Cát Bi (Hải Phòng); Cảng Hàng không Đồng Hới (Quảng Bình), Cảng Hàng không Phù Cát (Bình Định), Cảng Hàng không Cà Mau, Cảng Hàng không Vinh,... Đến nay, các dự án, công trình được triển khai đã và đang đáp ứng mục tiêu đề ra theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Ở lĩnh vực đường thủy nội địa, hàng hải, trong năm qua đã hoàn thành đầu tư, đưa vào khai thác bến 3, 4, 5, 6 tại Cảng biển Lạch Huyện; đã tổ chức khởi công các dự án cảng Hòn Khoai và Bãi Gốc (dịp 19/8/2025) tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh và góp phần thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.
Bộ Xây dựng thường xuyên theo dõi, đôn đốc tiến độ triển khai đối với các dự án: Dự án đầu tư xây dựng công trình cải tạo, nâng cấp luồng Quy Nhơn cho tàu 50.000DWT, Dự án đầu tư xây dựng công trình Nâng cấp tuyến luồng Cái Mép-Thị Vải từ phao số “0” vào khu bến cảng container Cái Mép đã hoàn thành thi công theo đúng kế hoạch.
Dự án Phát triển các hành lang đường thủy và logistics khu vực phía nam đã hoàn thành các thủ tục ký Hiệp định vay vốn, đã lựa chọn được tư vấn thiết kế và rà phá bom mìn vật nổ, bảo đảm khởi công trong năm 2026 theo kế hoạch. Riêng Dự án Nâng cao tĩnh không các cầu đường bộ cắt qua tuyến đường thủy nội địa quốc gia, đã hoàn thành 7/11 cầu trong năm 2025. Năng lực hệ thống cảng biển đến nay khoảng 900 triệu tấn/năm, tăng gần 1,3 lần so với 730 triệu tấn/năm của năm 2020, góp phần thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu và phát triển kinh tế biển.
Hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư
Trong công tác quản lý hoạt động xây dựng, giá vật liệu xây dựng, công bố giá, định mức xây dựng, năm 2025 ghi những dấu ấn nổi bật khi Bộ Xây dựng thực hiện tăng cường đôn đốc, hướng dẫn, chấn chỉnh thực hiện công tác cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng và cấp giấy phép xây dựng.
Đồng thời, Bộ Xây dựng tổ chức thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng, thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở, tổng mức đầu tư, dự toán, cơ bản đáp ứng chất lượng và tiến độ yêu cầu; thường xuyên đôn đốc các địa phương tăng cường các giải pháp quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng; tập trung chỉ đạo, thực hiện rà soát, công bố giá vật liệu xây dựng, đơn giá nhân công, giá ca máy và thiết bị thi công, chỉ số giá xây dựng tại địa phương. Bộ Xây dựng cũng đã kịp thời rà soát, sửa đổi, bổ sung định mức dự toán cho các công trình/lĩnh vực (công trình đường sắt, hàng không, đường bộ; phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai;...).
Cục trưởng Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cho biết, tiến độ các công trình hàng không trọng điểm đang được kiểm soát chặt chẽ cả về chất lượng và thời gian: “Các dự án hàng không quy mô lớn đang được triển khai với tiêu chuẩn kỹ thuật cao, góp phần nâng năng lực vận tải quốc gia và tạo động lực phát triển vùng kinh tế trọng điểm”.
Công tác thúc đẩy đầu tư, giải ngân và quyết toán vốn đầu tư công đã được Bộ Xây dựng đặc biệt chú trọng. Thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, Bộ Xây dựng đã ban hành, triển khai Chương trình hành động của Bộ, tạo môi trường thuận lợi, minh bạch để thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển hạ tầng giao thông. Sau khi Nghị quyết được ban hành đến nay, tổng số vốn huy động từ khu vực tư nhân tham gia đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng quốc gia ước khoảng 3,84 triệu tỷ đồng (chiếm 74,6% tổng nguồn vốn).
Cùng với đó, Bộ Xây dựng đã thực hiện đề xuất nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt nhằm thu hút và thúc đẩy hiệu quả đầu tư công, đầu tư tư nhân tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm (đường bộ cao tốc, đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, nhà ở xã hội...), bảo đảm sử dụng vốn kịp thời, đúng mục tiêu và phát huy tối đa hiệu quả nguồn lực, thể hiện tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn và khát vọng phát triển đất nước nhanh, bền vững, tạo động lực lan tỏa mạnh mẽ cho liên kết vùng, phát triển đô thị và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tập trung nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù cho dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam, trong đó đã bổ sung nghiên cứu thêm các phương thức đầu tư tư nhân nhằm tạo khung pháp lý thuận lợi hơn để thu hút các nhà đầu tư tư nhân trong và ngoài nước.
“Đây là bước đổi mới quan trọng, vừa giảm gánh nặng ngân sách nhà nước, vừa khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào các công trình hạ tầng chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phù hợp với các định hướng của Đảng, góp phần tăng trưởng chung của đất nước trong nhiệm kỳ tới”, đại diện Bộ Xây dựng khẳng định.
Xác định thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công của năm 2025 là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, năm cuối để thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2021-2025 và hoàn thành các mục tiêu của Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, Bộ Xây dựng đã tập trung thực hiện chỉ đạo, đôn đốc tiến độ thực hiện các dự án, công trình trọng điểm. Là một trong những bộ, ngành được giao vốn đầu tư công nhiều nhất (với 83.057 tỷ đồng), với danh mục dự án hạ tầng quy mô lớn và yêu cầu tiến độ cao trong năm.
Trong năm qua, Bộ Xây dựng đã phê duyệt quyết toán 30 dự án hoàn thành với giá trị là 33.900 tỷ đồng. Đồng thời, thông báo xét duyệt quyết toán vốn đầu tư công xây dựng cơ bản niên độ ngân sách năm 2024 đối với các chủ đầu tư, ban quản lý dự án với tổng giá trị quyết toán 74.531 tỷ đồng.
