Tại các xã phía bắc Thái Nguyên ngày càng xuất hiện nhiều gương điển hình về trồng rừng, nhiều hộ sở hữu trung bình 10 ha rừng trồng, thậm chí có những hộ sở hữu hàng trăm héc-ta. Trồng rừng trở thành phong trào và là hướng phát triển kinh tế hiệu quả, bền vững. Chị Hoàng Thị Yến, xã Nghĩa Tá sở hữu đồi cây mỡ 10 năm tuổi. Chị Yến cho biết, gia đình ít nhân lực, cho nên mở rộng diện tích theo từng năm. Vất vả nhất là công chăm sóc ba năm đầu. Sau khi cây khép tán thì việc chăm sóc đơn giản hơn. Đến nay, gia đình chị sở hữu 10 ha rừng mỡ, là nguồn thu nhập chính.
Tại xã Yên Phong, giáp ranh với xã Nghĩa Tá, gia đình ông Trương Quốc Bùi là một trong những hộ tiên phong trồng rừng. Từ những năm 90, ông Bùi mạnh dạn nhận giao 20 ha đất lâm nghiệp để trồng rừng. Công sức, mồ hôi đổ xuống sau hàng chục năm đã mang lại trái ngọt khi những cánh rừng mỡ mọc đều tăm tắp để cho thu hoạch. Trung bình 1 ha gỗ mỡ rừng trồng cho thu nhập khoảng 100 triệu đồng.
Với sự hướng dẫn, hỗ trợ của cơ quan chuyên môn, địa phương, nhiều hộ dân đã chủ động chuyển đổi cơ cấu cây lâm nghiệp phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng, khả năng tiêu thụ. Tại phường Bắc Kạn, gia đình ông Triệu Hữu Quan sau khi nhận thấy trồng mỡ không phù hợp đã chuyển sang trồng quế. Theo ông Quan, thị trường ưa chuộng cây quế, từ thân, cành, lá đều tiêu thụ được. Gia đình đã trồng 2 ha, chăm sóc hơn 5 năm, chuẩn bị khai thác.
Sau sáp nhập, tỉnh Thái Nguyên có hơn 578.000 ha đất lâm nghiệp, chủ yếu nằm ở phía bắc. Tại 37 xã phía bắc hiện có khoảng 100.000 ha rừng trồng, trong đó khoảng một nửa đã đến tuổi khai thác. Cơ cấu cây lâm nghiệp chủ yếu là keo, mỡ, quế, hồi, bồ đề. Trung bình mỗi năm, các xã này trồng mới hơn 5.000 ha. Sản lượng gỗ khai thác đạt hơn 370.000 m3/năm với giá trị hàng trăm tỷ đồng.
Song song với mở rộng diện tích, Thái Nguyên vào cuộc quyết liệt thúc đẩy công nghiệp chế biến gỗ, mang lại giá trị mới cho kinh tế rừng trồng. Hiện Thái Nguyên có hơn 860 cơ sở chế biến gỗ đang hoạt động. Mỗi năm, các cơ sở thu mua và chế biến hàng trăm nghìn mét khối gỗ, tập trung vào các sản phẩm ván bóc, ván ép, đũa gỗ, gỗ xẻ… Sau hợp nhất, tiềm năng và khả năng công nghiệp chế biến gỗ của tỉnh ngày càng rộng mở. Hiện trên địa bàn có nhiều nhà máy, như: Ván MDF của Công ty Dongwha; Công ty Giấy Hoàng Văn Thụ; Công ty Ván ép Việt Bắc; Công ty TNHH Lechenwood Việt Nam; Công ty cổ phần đầu tư Govina…
Theo bà Nông Thị Kiểm, đại diện Công ty TNHH Lechenwood Việt Nam tại Khu công nghiệp Thanh Bình, công ty đã đầu tư dây chuyền chế biến ván ép, ván sàn xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Với nguồn nguyên liệu dồi dào tại các xã phía bắc, công ty hoạt động ổn định, tạo việc làm cho khoảng 300 lao động địa phương, tiêu thụ gỗ rừng trồng với sản lượng lớn.
Trong bối cảnh hội nhập, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc gỗ ngày càng cao, nhiều địa phương tích cực mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC. Đến nay, khu vực phía bắc Thái Nguyên đã lập hồ sơ đề nghị cấp chứng chỉ FSC cho khoảng 13.000 ha rừng, như: Công ty cổ phần Bình Minh HP quản lý 4.000 ha keo tại xã Chợ Mới; Công ty TNHH Kẻ Gỗ phát triển 3.000 ha cây mỡ tại xã Thanh Thịnh; Hợp tác xã An Thành (xã Chợ Mới) đầu tư 6.000 ha keo, mỡ, bạch đàn… Những diện tích rừng trồng có chứng chỉ FSC là nền tảng giúp sản phẩm chế biến từ gỗ nguyên liệu vươn ra thế giới.
Nhà máy chế biến đồ gỗ dùng một lần của Công ty TNHH Kẻ Gỗ trong khu công nghiệp Thanh Bình là địa chỉ tiêu thụ gỗ tin cậy của người dân. Nhà máy đạt các tiêu chuẩn khắt khe của Mỹ, Canada, Đức, Pháp… Sản phẩm của công ty là dao, thìa, nĩa gỗ xuất khẩu sang châu Âu và Mỹ. Theo Phó Giám đốc công ty Trịnh Đức Kiên, quá trình sản xuất phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của đối tác quốc tế từ nguyên liệu đến chế biến. Do đó việc thực hiện diện tích rừng đạt chứng chỉ FSC rất quan trọng, chính quyền, người dân phải cùng vào cuộc. Nếu đạt chứng chỉ FSC thì giá thu mua gỗ rừng trồng sẽ tăng từ 20-30%.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, đến nay tỉnh đã có khoảng 16.000 ha rừng gỗ lớn, dự kiến đến hết năm 2025 sẽ có hơn 26.000 ha rừng trồng đạt chứng chỉ FSC. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có khoảng 40.000 ha rừng trồng được cấp chứng chỉ FSC.
Để thúc đẩy công nghiệp chế biến gỗ, Thái Nguyên xác định giai đoạn 2025-2030 sẽ giữ vững độ che phủ rừng hơn 46%, đồng thời phát triển rừng sản xuất theo hướng thâm canh, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sử dụng đất rừng. Song song với đó, tỉnh chú trọng cấp chứng chỉ FSC cho rừng sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số trong quản lý, truy xuất nguồn gốc gỗ.
Việc xây dựng chuỗi giá trị ngành lâm nghiệp từ giống, trồng, chăm sóc, khai thác đến chế biến và tiêu thụ được xác định là giải pháp then chốt nâng cao giá trị rừng, tạo sinh kế ổn định cho người dân. Thái Nguyên cam kết rà soát, sắp xếp lại các cơ sở chế biến gỗ theo hướng hiện đại, không khuyến khích sơ chế thô hoặc xuất nguyên liệu ra ngoài tỉnh. Các doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, sử dụng nguyên liệu địa phương sẽ được ưu tiên tiếp cận vốn tín dụng, mặt bằng sản xuất và chính sách hỗ trợ theo cơ chế đặc thù.
