Phóng viên: Xin Thứ trưởng cho biết đâu là những yếu tố cốt lõi giúp ngành Tài chính hoàn thành tốt dự toán thu ngân sách, đáng chú ý là đạt kết quả thu ngân sách tích cực và khi tính đến tháng 11/2025 đã hoàn thành trước thời hạn?

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn: Năm 2025 đánh dấu bước tiến quan trọng trong tái cơ cấu và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính. Tuy nhiên, đây cũng là năm đặt ra nhiều khó khăn, thách thức mới trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực biến động nhanh, tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định; cùng với đó là những khó khăn trong nước và tác động nặng nề của thiên tai, bão lũ tại nhiều địa phương, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.

Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tái cơ cấu tổ chức bộ máy theo chỉ đạo của Trung ương đặt ra yêu cầu cao về khả năng chủ động, kịp thời ổn định nhân sự, hoàn thiện quy trình và nâng cao hiệu quả phương thức điều hành. Đồng thời, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu cũng đặt ra những nhiệm vụ mới, đòi hỏi ngành Tài chính phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ trọng tâm, vừa nhanh chóng tái cơ cấu, ổn định bộ máy quản lý thu phù hợp với mô hình tổ chức mới, vừa bảo đảm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ thu ngân sách Nhà nước trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.

Trước bối cảnh đó, ngành Tài chính đã kiên định mục tiêu, giữ vững kỷ luật tài khóa, đồng thời đổi mới phương thức quản lý để thích ứng hiệu quả với bối cảnh mới; cùng với đó là sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ của các Bộ, ngành và sự chủ động, nỗ lực của các địa phương trong triển khai nhiệm vụ thu. Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống, tổng thu ngân sách Nhà nước năm 2025 đạt được những kết quả tích cực, không chỉ về đích sớm mà còn bảo đảm theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ giao “phấn đấu tăng thu ngân sách nhà nước ít nhất 25% so dự toán”.

Thu ngân sách của mỗi quốc gia phụ thuộc vào 3 yếu tố cơ bản là kinh tế, chính sách và quản lý. Kết quả thu ngân sách Nhà nước năm 2025 nêu trên là minh chứng rõ nét sự phối hợp hài hòa và phát huy hiệu quả cả ba yếu tố nền tảng, được hình thành trên cơ sở những yếu tố then chốt sau:

Trước hết là sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Quốc hội thông qua việc tăng cường giám sát, ban hành kịp thời nhiều chủ trương, chính sách, quyết sách chiến lược mang tính đột phá, hiệu quả, mở ra tiềm năng mới, động lực mới và không gian phát triển mới cho đất nước trong kỷ nguyên mới. Cùng với đó là nỗ lực phục hồi và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, qua đó tạo nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước. Chính quyền các cấp đã phối hợp chặt chẽ trong công tác chỉ đạo thu; đặc biệt, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều giải pháp, chính sách tài khóa hiệu quả, đồng thời chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai quyết liệt, giao cơ quan thuế, hải quan thực hiện đồng bộ, đưa chính sách nhanh chóng vào cuộc sống, hỗ trợ kịp thời doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao (GDP cả năm đạt 8,02%). Đây là tiền đề quan trọng, có tính quyết định đối với kết quả tăng thu ngân sách nhà nước năm 2025.

Thứ hai, thông qua công tác quản lý thuế, ngành Tài chính đã theo sát, đồng hành cùng doanh nghiệp, nhận diện sớm những rủi ro có thể tác động đến sức khỏe của doanh nghiệp, kịp thời tham mưu trình Chính phủ ban hành và trình Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành các giải pháp tài khóa mạnh mẽ với quy mô lớn nhất từ trước đến nay: miễn, giảm, giãn và hoãn hàng loạt sắc thuế, phí, lệ phí; gia hạn tiền thuê đất; triển khai chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội quy mô lớn; đẩy mạnh đầu tư công vào hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số, y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Chính sách tài khóa được ban hành, triển khai kịp thời, đúng lúc, đúng chỗ, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, đầy đủ, tiếp sức kịp thời cho hàng triệu doanh nghiệp và hàng chục triệu người dân tháo gỡ khó khăn, phục hồi sản xuất, bảo đảm việc làm, tạo dư địa thúc đẩy đầu tư, gia tăng năng lực nội tại, tạo nguồn tăng thu cho ngân sách Nhà nước.

Thứ ba, chất lượng công tác quản lý thu đã chuyển biến rõ nét thông qua việc quyết liệt sắp xếp lại bộ máy, tinh gọn tổ chức và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa, chuyển đổi số công tác quản lý, chống thất thu hiệu quả. Trong đó, triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp quản lý thu ngân sách Nhà nước ở tất cả các khâu, từ quản lý đối tượng, quản lý doanh thu, chi phí, hóa đơn, chống thất thu, thu hồi nợ thuế, quản lý hoàn thuế giá trị gia tăng, đẩy nhanh tiến độ thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra, chỉ tiêu thu nợ. Đồng thời tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh hiện đại hóa và chuyển đổi số trong quản lý thuế nhằm bảo đảm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và giữ vững cân đối ngân sách Nhà nước.

Ngành Thuế đã từng bước hình thành hệ sinh thái quản lý thuế điện tử toàn diện từ đăng ký, kê khai, nộp, hoàn thuế đến hóa đơn điện tử và các dịch vụ số phục vụ người nộp thuế; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và AI để quản lý hóa đơn, kiểm soát chặt chẽ nguồn thu, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi gian lận, chống thất thu. Song song đó, ngành Thuế đẩy mạnh phối hợp, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành liên quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, góp phần tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, thuận lợi cho doanh nghiệp.

Cuối cùng là đẩy mạnh quản lý, khai thác các nguồn thu còn tiềm năng: Ngành Thuế tập trung phối hợp với các cơ quan chức năng để tăng cường quản lý thu, chống thất thu đối với khu vực hộ kinh doanh; triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị, chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên nền tảng số, dữ liệu lớn và hệ thống hóa đơn điện tử, qua đó kiểm soát doanh thu, quản lý chặt nguồn thu và tạo thuận lợi cho hộ, cá nhân kinh doanh. Song song đó, cơ quan Thuế chủ động phối hợp với các Bộ, ngành và chính quyền địa phương tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách, giá và thủ tục, từng bước khai thác hiệu quả các nguồn thu còn dư địa, nhất là thu từ đất đai và các hoạt động kinh tế mới trên nền tảng số, thương mại điện tử. Đồng thời, ngành Thuế tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về thuế, trong đó có việc tham mưu xây dựng và triển khai các quy định về thuế tối thiểu toàn cầu, góp phần mở rộng cơ sở thu, bảo đảm nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.

Với những nỗ lực không ngừng trong công tác quản lý thu, khai thác tăng thu dù năm 2025 thực hiện nhiều chính sách giảm thuế với quy mô lớn, tuy nhiên thu ngân sách Nhà nước không giảm mà vẫn đạt được kết quả thu tích cực.

Phóng viên: Thưa Thứ trưởng, việc thiết kế chính sách thuế phí đóng vai trò then chốt trong việc tạo nguồn lực cho đất nước. Vậy Bộ Tài chính có những giải pháp trọng tâm nào để vừa tối ưu hóa nguồn thu ngân sách, vừa tạo dư địa và động lực mạnh mẽ cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất, giúp người dân yên tâm cống hiến?

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn: Việc sửa đổi, hoàn thiện, ban hành các chính sách thuế, phí, lệ phí trong thời gian qua không đặt trọng tâm vào việc tăng thu từ thuế, phí, lệ phí, mà được thực hiện theo hướng bao quát đầy đủ các nguồn thu, thu hẹp các lĩnh vực còn bỏ sót hoặc chưa được điều tiết phù hợp, đồng thời điều chỉnh theo hướng giảm thuế suất, tăng ngưỡng chịu thuế, qua đó vừa bảo đảm mở rộng phù hợp nguồn thu ngân sách, vừa hạn chế tối đa việc gia tăng gánh nặng thuế đối với doanh nghiệp và người dân.

Bên cạnh đó, song song với mục tiêu mở rộng và cơ cấu lại nguồn thu ngân sách Nhà nước theo hướng bền vững, trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều khó khăn, Bộ Tài chính đã kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền và ban hành theo thẩm quyền các giải pháp hỗ trợ về thuế, phí và lệ phí cho người dân và doanh nghiệp (như giảm 2% thuế suất thuế giá trị gia tăng đối với một số nhóm hàng hóa, dịch vụ; tiếp tục giảm mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn; điều chỉnh mức thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu ưu đãi; ưu đãi lệ phí trước bạ đối với ô-tô điện chạy pin; giảm mức thu phí, lệ phí; gia hạn thời hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô-tô sản xuất, lắp ráp trong nước; gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất…). Qua đó, vừa góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh, vừa tạo dư địa để duy trì và mở rộng nguồn thu ngân sách một cách bền vững trong trung và dài hạn.

Cùng với đó, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu tham mưu Chính phủ báo cáo Quốc hội việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các luật thuế theo hướng mở rộng cơ sở thu, phát triển nguồn thu bền vững, đảm bảo hài hòa giữa thuế trực thu, gián thu, khai thác tốt thuế thu vào tài sản, tài nguyên gắn với việc triển khai chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.