“Cửa hẹp” vào lớp 10

Trong bữa cơm trưa nơi công sở, hai người phụ nữ nói chuyện về kỳ thi vào lớp 10. Câu chuyện bắt đầu bằng câu hỏi “Chị đã cho con học thêm ở đâu?”.

Cả hai đều có con đang học lớp 8. Một năm nữa mới thi vào lớp 10, nhưng kỳ thi dường như đã bắt đầu từ bây giờ. Không phải vì lo quá xa, mà vì họ hiểu “cuộc đua” này khốc liệt hơn cả kỳ thi đại học.

“Năm nay đã căng rồi, năm sau còn căng hơn”, một người nói.

Người kia gật đầu: “Nghe nói lứa sinh năm 2012 đông lắm. Lứa Rồng Vàng…”.

Theo thống kê, năm 2026, Hà Nội có gần 125 nghìn học sinh dự thi vào lớp 10, đông nhất từ trước tới nay. Trong khi đó, chỉ hơn 80 nghìn suất công lập. Ngay từ đầu, đã có hàng chục nghìn học sinh không có chỗ.

Nhưng đó chưa phải là đỉnh. Bởi theo dự báo, năm 2027, số học sinh tốt nghiệp THCS tại Hà Nội có thể lên tới gần 190 nghìn em - một con số tăng đột biến. Nếu không có sự thay đổi tương ứng về hệ thống trường lớp, “cửa vào” công lập sẽ còn hẹp hơn nữa.

Câu chuyện của hai phụ nữ trong bữa trưa nơi công sở phản chiếu một tâm thế chung của nhiều phụ huynh hiện nay: Lo từ sớm, bởi biết rằng không thể chờ đến lúc “nước đến chân mới nhảy”.

Ở một góc nhìn khác, áp lực ấy không chỉ nằm ở những người chuẩn bị thi, mà còn thể hiện ở những người không bước vào kỳ thi. Năm nay, trong khoảng 147 nghìn học sinh tốt nghiệp THCS tại Hà Nội, có tới khoảng 22 nghìn em không tham gia cuộc đua vào lớp 10 công lập. Tại TP Hồ Chí Minh, con số này là hơn 17 nghìn học sinh.

Những con số ấy thường được gọi là “phân luồng”. Nhưng khi đặt trong bối cảnh “cửa vào” bị giới hạn, chúng cũng cho thấy một thực tế khác: Có những lựa chọn chưa chắc đã hoàn toàn tự nguyện.

Nhìn rộng ra, đây không còn là câu chuyện của riêng Hà Nội. Tại TP Hồ Chí Minh, năm học 2026-2027, hệ thống 176 trường THPT công lập dự kiến tuyển hơn 117 nghìn học sinh, cùng với hơn 16 nghìn chỉ tiêu tại các trung tâm giáo dục thường xuyên - giáo dục nghề nghiệp và khoảng 1.200 chỉ tiêu từ các trường trực thuộc đại học. Trong khi đó, số học sinh tốt nghiệp lớp 9 lên tới hơn 169 nghìn em.

Khi những “cửa hẹp” xuất hiện ở nhiều đô thị lớn, thì áp lực không còn nằm ở đề thi, mà nằm ở chỗ học.

Vì sao lại thiếu chỗ học?

Câu trả lời không mới: Thiếu trường, thiếu lớp, thiếu giáo viên. Hà Nội hiện còn thiếu khoảng 1.000 trường học. Ở một số khu vực, có những phường “trắng” trường THPT công lập. Trong khi đó, dân số vẫn tăng, đặc biệt ở các khu đô thị mới, nơi các tòa chung cư liên tục mọc lên. Khi quỹ đất cho giáo dục không được chuẩn bị từ đầu, áp lực sẽ dồn lại vào những “cửa hẹp” như lớp 10. Và khi đó, thi cử buộc phải gánh một vai trò không thuộc về nó.

Có lẽ vì thế, câu hỏi “Tại sao thi lớp 10 lại căng thẳng hơn cả đại học?” đã chạm tới cách vận hành của cả hệ thống, nơi thi cử thay vì chỉ để đánh giá, lại đang phải làm thêm việc… loại học sinh.

Người lớn chúng ta đã chuẩn bị được bao nhiêu trường học cho một thành phố đang lớn lên nhanh hơn cả những gì nó có thể chứa đựng?

Có thể bạn quan tâm

Khuyến đọc cách nào thời “số hóa”?

Câu chuyện văn hóa đọc được nhắc nhiều hơn qua các diễn đàn, hội sách, tọa đàm. Sau những sự kiện ấy, một câu hỏi được đặt ra: Chúng ta nên khuyến đọc theo cách nào, khi đời sống đọc đã thay đổi rất nhanh?

Giao thông công cộng phải hút khách hơn nữa

Có đi xe bus ở Hà Nội mới thấy bây giờ tình hình chung đã khá hơn trước. Vào bến “to”, khách có vị trí đợi riêng, an toàn. Không gian bến bãi giờ cũng được vệ sinh sạch sẽ hơn, đỡ bụi bặm, mùi mẽ nôn nao, cáu bẩn như ngày trước.

Nghiêm khắc để có “công trường xanh”

Trong nhiều năm dài cách đây chưa lâu, Hà Nội như một đại công trường xây dựng các khu đô thị, các cao ốc, sửa chữa, mở rộng các tuyến đường…, tình trạng ô nhiễm bụi, cát, xi-măng gây ảnh hưởng nặng nề lên nhiều địa bàn.

Không tùy tiện dùng bút tiêm giảm cân

Sau những ngày tiệc tùng, nhiều người giật mình khi bước lên cân. Câu chuyện giảm vài ký lẽ ra rất thông thường: Người thì đi bộ buổi sáng, người cắt bớt tinh bột, người kiên nhẫn với phòng gym. Nhưng dạo này, có thêm một lựa chọn khác - nhanh hơn, gọn hơn, và cũng đáng lo hơn: “Bút tiêm giảm cân” mua trên mạng.

Đầy đặn hơn bức chân dung cán bộ cơ sở

Mới đây, phát biểu tại Hội nghị quán triệt và triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, trong nhiều nội dung quan trọng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu vấn đề tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Họp với dân để tìm bài toán quản lý

Một đô thị hiện đại không đòi hỏi vỉa hè phải “trống trơn” tuyệt đối, nhưng càng không thể dung túng tình trạng lấn chiếm kéo dài, gây mất an toàn và làm biến dạng không gian công cộng. Vấn đề đặt ra là cần một cách tiếp cận quản lý bài bản hơn, dựa trên phân loại, quy hoạch và tổ chức lại việc sử dụng vỉa hè.

Đừng đùa bỡn với đường ray

Mới đây, câu chuyện hai nhân viên gác chắn tàu ở phường Thanh Khê (TP Đà Nẵng) bị hành hung khi đang làm nhiệm vụ, chỉ vì nhắc người đi đường không vượt rào chắn, khiến nhiều người không khỏi bàng hoàng.

Ngẫm tiếp chuyện công trình bỏ không

Cho đến thời nay thì trên địa bàn phường Hà Đông (Hà Nội) vẫn còn nguyên những “cơ ngơi” xuống cấp dần đã đến mức “rệu rã” từ sau thời điểm sáp nhập Hà Nội - Hà Tây cũ gần 20 năm trước. Đó là các công trình, trụ sở làm việc của các cơ quan, đơn vị của địa phương mà trước đó vẫn vận hành bình thường.

Bất an với tiếng “póc... póc...”

Tôi đến thăm người bạn vào một buổi chiều muộn. Căn hộ ở tầng 8 của một khu chung cư khá sang ở Hà Nội - nơi mà, như bạn từng nói, “mua đắt là để đổi lấy sự yên tĩnh”.

Giật mình nút giao nguy hiểm!

Mối nguy tiềm ẩn ở chỗ này còn hơn cả “ngã tư khổ”, một thời vốn được ví cho khu vực Ngã Tư Sở của Hà Nội. Bởi nơi đó trước kia ùn tắc quá lâu, quá dài, còn ở đây, vừa ùn ứ vừa thường trực nguy cơ xảy ra tai nạn nghiêm trọng.

Chúng ta đã ở trên màn hình bao lâu?

Sáng thứ hai hàng tuần, chiếc điện thoại lại gửi bản thống kê quen thuộc: “Tuần trước, thời gian sử dụng trung bình của bạn trên thiết bị này là 5 giờ 36 phút mỗi ngày”. Có tuần thông báo lên 6 giờ 25 phút mỗi ngày. Có tuần vọt lên 7 giờ 16 phút mỗi ngày.

Chống trông xe vô tội vạ

Trước ta nói “đất chật, người đông”, lâu nay thì đúng là đất càng chật thêm mà xe thì cứ nhiều lên phát hãi, kéo theo bao nhiêu bãi đỗ xe tự phát, lấn chiếm không gian chung.

Giữ sức hút của ẩm thực đường phố

Một quán bún riêu trên phố Hàng Lược (Hà Nội) vừa bị đình chỉ hoạt động sau khi thực khách Trung Quốc đăng bài phản ánh tình trạng “mất vệ sinh” tại quán. Chỉ từ vài bức ảnh và dòng bình luận trên mạng xã hội, câu chuyện lan đi rất nhanh, rồi nhanh chóng dẫn tới cuộc kiểm tra của cơ quan chức năng.

Không để bát nháo vì tiêu cực karaoke

Trên địa bàn Hà Nội, các đợt cơ quan chức năng về phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự xã hội ra quân làm mạnh tay từng tác động đáng kể đến những tiêu cực do hoạt động karaoke chưa đủ điều kiện, hoặc “núp bóng” karaoke gây ra.

Rác hoa sau Tết

T ết qua đi, khi những cành đào, cành lê bắt đầu rụng tả tơi thì cũng là lúc nhiều người nói về “mùa” rác thải sau Tết. Từ thành phố đến nông thôn, từ nhà mặt đất đến những căn hộ chung cư cao tầng, lượng rác sinh hoạt tăng đột biến, gây áp lực không nhỏ lên hệ thống thu gom và môi trường.

Sao cho Tết an toàn

Việc cấm lái xe khi đã uống rượu bia thời gian qua phát huy tác dụng đáng kể trong việc giảm bớt và ngăn chặn nguy cơ tai nạn giao thông. Đã uống rượu thì không lái xe, ý thức đó đã dần đi vào nếp sinh hoạt trong ngày thường.

Đà cải tiến văn nghệ chào xuân

Trên đà khởi sắc hoạt động văn hóa nghệ thuật năm 2025, đã thấy những nét mới trong các chương trình, sự kiện nghệ thuật chào xuân Bính Ngọ 2026.

Tiềm ẩn rủi ro từ đồ khô

Được ngày cuối tuần thong thả, chị Thanh Hằng (xã Tây Phương, Hà Nội) tranh thủ ghé qua chợ sắm ít mộc nhĩ, nấm hương, măng khô và vài món đồ lặt vặt chuẩn bị cho ngày Tết Nguyên đán Bính Ngọ đang đến gần.

Đốt rác, đốt cả không khí sống

Thời gian gần đây, mỗi khi thấy ngoài trời mịt mờ sương khói là ông Thanh, 70 tuổi, ở ngoại thành Hà Nội lại phải vội vào nhà, đóng kín hết các cửa.

Tháng Chạp đừng là tháng “xả hơi”

Đã bước vào tháng Chạp theo lịch âm và còn tháng nữa là Tết. Tâm lý phổ thông người ta thường nói, chỉ còn hơn một tháng nữa hay một tháng nữa thôi là đến Tết Nguyên đán.

Chỗ nghỉ nào cho người chăm sóc bệnh nhân?

Đoạn video ghi lại cảnh một nhân viên bảo vệ Bệnh viện Bạch Mai giật chiếc chăn của người nhà bệnh nhân đang nằm trong khuôn viên bệnh viện lan truyền nhanh trên mạng xã hội giữa những ngày Hà Nội rét đậm.