“Cửa hẹp” vào lớp 10

Trong bữa cơm trưa nơi công sở, hai người phụ nữ nói chuyện về kỳ thi vào lớp 10. Câu chuyện bắt đầu bằng câu hỏi “Chị đã cho con học thêm ở đâu?”.

Cả hai đều có con đang học lớp 8. Một năm nữa mới thi vào lớp 10, nhưng kỳ thi dường như đã bắt đầu từ bây giờ. Không phải vì lo quá xa, mà vì họ hiểu “cuộc đua” này khốc liệt hơn cả kỳ thi đại học.

“Năm nay đã căng rồi, năm sau còn căng hơn”, một người nói.

Người kia gật đầu: “Nghe nói lứa sinh năm 2012 đông lắm. Lứa Rồng Vàng…”.

Theo thống kê, năm 2026, Hà Nội có gần 125 nghìn học sinh dự thi vào lớp 10, đông nhất từ trước tới nay. Trong khi đó, chỉ hơn 80 nghìn suất công lập. Ngay từ đầu, đã có hàng chục nghìn học sinh không có chỗ.

Nhưng đó chưa phải là đỉnh. Bởi theo dự báo, năm 2027, số học sinh tốt nghiệp THCS tại Hà Nội có thể lên tới gần 190 nghìn em - một con số tăng đột biến. Nếu không có sự thay đổi tương ứng về hệ thống trường lớp, “cửa vào” công lập sẽ còn hẹp hơn nữa.

Câu chuyện của hai phụ nữ trong bữa trưa nơi công sở phản chiếu một tâm thế chung của nhiều phụ huynh hiện nay: Lo từ sớm, bởi biết rằng không thể chờ đến lúc “nước đến chân mới nhảy”.

Ở một góc nhìn khác, áp lực ấy không chỉ nằm ở những người chuẩn bị thi, mà còn thể hiện ở những người không bước vào kỳ thi. Năm nay, trong khoảng 147 nghìn học sinh tốt nghiệp THCS tại Hà Nội, có tới khoảng 22 nghìn em không tham gia cuộc đua vào lớp 10 công lập. Tại TP Hồ Chí Minh, con số này là hơn 17 nghìn học sinh.

Những con số ấy thường được gọi là “phân luồng”. Nhưng khi đặt trong bối cảnh “cửa vào” bị giới hạn, chúng cũng cho thấy một thực tế khác: Có những lựa chọn chưa chắc đã hoàn toàn tự nguyện.

Nhìn rộng ra, đây không còn là câu chuyện của riêng Hà Nội. Tại TP Hồ Chí Minh, năm học 2026-2027, hệ thống 176 trường THPT công lập dự kiến tuyển hơn 117 nghìn học sinh, cùng với hơn 16 nghìn chỉ tiêu tại các trung tâm giáo dục thường xuyên - giáo dục nghề nghiệp và khoảng 1.200 chỉ tiêu từ các trường trực thuộc đại học. Trong khi đó, số học sinh tốt nghiệp lớp 9 lên tới hơn 169 nghìn em.

Khi những “cửa hẹp” xuất hiện ở nhiều đô thị lớn, thì áp lực không còn nằm ở đề thi, mà nằm ở chỗ học.

Vì sao lại thiếu chỗ học?

Câu trả lời không mới: Thiếu trường, thiếu lớp, thiếu giáo viên. Hà Nội hiện còn thiếu khoảng 1.000 trường học. Ở một số khu vực, có những phường “trắng” trường THPT công lập. Trong khi đó, dân số vẫn tăng, đặc biệt ở các khu đô thị mới, nơi các tòa chung cư liên tục mọc lên. Khi quỹ đất cho giáo dục không được chuẩn bị từ đầu, áp lực sẽ dồn lại vào những “cửa hẹp” như lớp 10. Và khi đó, thi cử buộc phải gánh một vai trò không thuộc về nó.

Có lẽ vì thế, câu hỏi “Tại sao thi lớp 10 lại căng thẳng hơn cả đại học?” đã chạm tới cách vận hành của cả hệ thống, nơi thi cử thay vì chỉ để đánh giá, lại đang phải làm thêm việc… loại học sinh.

Người lớn chúng ta đã chuẩn bị được bao nhiêu trường học cho một thành phố đang lớn lên nhanh hơn cả những gì nó có thể chứa đựng?

Có thể bạn quan tâm

Khi sách đi tìm người đọc

Thị trường sách đã thay đổi rất nhanh. Chỉ với vài cú chạm trên điện thoại, người đọc có thể đặt mua gần như bất cứ cuốn sách nào. Mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, các phiên livestream tạo ra một thói quen mua sắm mới. Không ít hiệu sách truyền thống phải đóng cửa. Ngay cả những không gian từng được xem là điểm hẹn của người yêu sách như đường sách hay phố sách cũng đứng trước áp lực phải đổi mới để giữ chân độc giả.

Nghĩ gì khi trẻ tin vào búp bê Kumanthong?

Câu chuyện các cháu học sinh mua búp bê Kumanthong về chơi, coi nó như một thế lực siêu nhiên có quyền năng thần bí để "chăm sóc", đặt niềm tin quá mức vào đó không còn là điều hiếm gặp. Tin vào những lời quảng cáo trên mạng rồi gán cho búp bê những ý nghĩa tâm linh như có thể giao tiếp, mang lại may mắn cho người sở hữu là hiện tượng đang xuất hiện ở không ít trẻ mới lớn.

Đối phó mạng lưới sông bẩn

Một số dòng sông trên địa bàn Thủ đô đang được chú ý hơn khi công bố những dự định lớn về xử lý ô nhiễm, chỉnh trang cảnh quan, trường hợp mới nhất là sông Nhuệ, con sông vốn đã nhiễm bẩn từ lâu.

Không để lãng đi chuyện căn hộ cũ

Vào nhiều khu căn hộ cũ ở Hà Nội bây giờ, cả trong trung tâm nội đô và nhiều địa bàn bên ngoài tính theo các đường vành đai, càng thấy lo về mức độ xuống cấp, chắc đã phải dùng đến chữ “trầm trọng”, “tiềm ẩn nguy cơ rồi”.

“Thuận thiên” để bền vững

Bão đầu mùa sớm gây tác động lên một số địa bàn khu vực ven biển, miền núi và sâu trong đất liền, có hiện tượng sạt lở, nước suối dâng cao, chảy xiết, nước sông lớn dâng lên... Nhìn lại, một số trận mưa trong và sau đợt nắng gắt vừa qua, cũng đã gây ngập ở một số địa bàn gồm cả vùng cao và đô thị dưới đồng bằng… Đây là những tín hiệu cảnh báo đầu tiên phát đi từ mùa mưa bão 2026, sau nhiều năm thiên tai diễn biến bất thường.

Trong cực đoan lại ước cân bằng

Thời tiết cực đoan không thể khiến người ta thôi quan tâm đến những đề tài quen thuộc. Đó là làm sao cho đỡ nhọc hơn trong nắng gay gắt, không khí oi bức liên tục, kéo dài. Đặc biệt là khi các hoạt động không thể dừng được lại xúc tác thêm vào sự gay gắt ấy. Đó là việc xây dựng, giải phóng mặt bằng gây bụi bặm. Là việc làm cầu đường phải chặt mất nhiều cây bóng mát. Là nóng thế chứ nóng nữa thì xe cộ vẫn phải lao ra đường mưu sinh với bao nhiêu là khói thải…

Sao cho tái định cư đến nơi đến chốn

Những ngày này, khu tái định cư tại xã Thư Lâm (Hà Nội) dành cho người dân phường Hồng Hà (Hà Nội) chịu ảnh hưởng từ dự án xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên được chú ý nhiều hơn. Bên các lô đất đã chia cùng phần vỉa hè và các đoạn đường nhựa nội khu đã làm xong, có một, hai ngôi nhà đang xây dựng.

Đi tìm... sạp báo

Người đàn ông ngoài 70 tuổi dựng xe trước số 30 phố Quang Trung (Hà Nội) rồi hỏi mua mấy tờ báo số cuối tuần có đăng bài viết về mình để đọc và tặng bạn bè. Trên bức tường phía trước quán nước treo dăm tờ báo khổ lớn, dưới mặt bàn là mấy cuốn tạp chí đặt cạnh ấm trà và những chiếc ghế nhựa dành cho khách.

Cùng người dân song hành với đổi mới

Làm tốt việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư; xây dựng trước các khu tái định cư và đặc biệt phải bảo đảm đồng bộ, có hạ tầng, có dịch vụ, có điều kiện sinh kế…; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân. Có như vậy thì mới có thể tạo được sự đồng thuận của người dân…

Thi cử sao cho... khỏe!

Đã không ít lần, trong dư luận có những băn khoăn và góp ý chân tình với việc tổ chức cho học sinh thi tốt nghiệp hoặc thi tuyển lên cấp mới vào dịp hè, đặc biệt vào những thời điểm được coi là cao điểm hoặc kéo dài của thời tiết cực đoan. Rất đáng suy nghĩ về điều này.

Giữ sông lớn như phần tự nhiên của đô thị

Có dịp đến một số dòng sông lớn bên các đô thị trung tâm, cả sông Hương gắn liền với thành phố Huế cổ kính hay sông Sài Gòn của thành phố “đầu tàu” phía nam, và dòng sông Hàn thoáng đãng giữa Đà Nẵng đang tươi mới, hiện đại, một cảm nhận chung là có nhiều nét tự nhiên còn đang được giữ gìn.

Cơ bản đã nhạt màu làng cổ!

Người viết bài này vừa đi qua chuỗi làng cổ từng là điểm ghé chân yên bình, đậm dáng nét truyền thống dọc theo sông Nhuệ. Đó là các thôn làng Mậu Lương, Hữu Hòa, Phú Diễn, Cự Đà… trước thuộc các quận, huyện phía “ngoài”, nay thuộc các phường, xã Kiến Hưng, Phú Lương, Đại Thanh, Bình Minh của Hà Nội.

Giá như có một lời hỏi han

Mấy ngày qua, câu chuyện người đàn ông ốm yếu được con gái thuê xe dịch vụ đưa đến một ngôi chùa ở Hải Phòng rồi lặng lẽ rời đi khiến nhiều người xót xa. Không ít người trách người con bất hiếu, nhẫn tâm bỏ cha giữa lúc tuổi già bệnh tật.

Đừng quên chỉnh trang những việc tưởng là nhỏ!

Nhiều “đại kế hoạch” đang được nghiên cứu triển khai trên địa bàn Hà Nội với ước muốn Thủ đô xanh, sạch, đẹp, văn minh hơn. Nhưng còn rất nhiều tồn đọng tưởng là nhỏ dường như đang có dấu hiệu bị bỏ qua.

Giữ nếp văn minh, mở lối cộng sinh vỉa hè

Việc làm nghiêm giải tỏa vỉa hè, lề đường ở Hà Nội đang cho kết quả thấy rõ. Hè thoáng, lối đi lại thông hơn. Người đi bộ, du khách bớt phải đi xuống đường hay “luồn lách” trên chính mặt hè vốn được dành cho mình.

Khuyến đọc cách nào thời “số hóa”?

Câu chuyện văn hóa đọc được nhắc nhiều hơn qua các diễn đàn, hội sách, tọa đàm. Sau những sự kiện ấy, một câu hỏi được đặt ra: Chúng ta nên khuyến đọc theo cách nào, khi đời sống đọc đã thay đổi rất nhanh?

Giao thông công cộng phải hút khách hơn nữa

Có đi xe bus ở Hà Nội mới thấy bây giờ tình hình chung đã khá hơn trước. Vào bến “to”, khách có vị trí đợi riêng, an toàn. Không gian bến bãi giờ cũng được vệ sinh sạch sẽ hơn, đỡ bụi bặm, mùi mẽ nôn nao, cáu bẩn như ngày trước.

Nghiêm khắc để có “công trường xanh”

Trong nhiều năm dài cách đây chưa lâu, Hà Nội như một đại công trường xây dựng các khu đô thị, các cao ốc, sửa chữa, mở rộng các tuyến đường…, tình trạng ô nhiễm bụi, cát, xi-măng gây ảnh hưởng nặng nề lên nhiều địa bàn.

Không tùy tiện dùng bút tiêm giảm cân

Sau những ngày tiệc tùng, nhiều người giật mình khi bước lên cân. Câu chuyện giảm vài ký lẽ ra rất thông thường: Người thì đi bộ buổi sáng, người cắt bớt tinh bột, người kiên nhẫn với phòng gym. Nhưng dạo này, có thêm một lựa chọn khác - nhanh hơn, gọn hơn, và cũng đáng lo hơn: “Bút tiêm giảm cân” mua trên mạng.