Cú sốc từ khí hậu và di cư

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo, các cú sốc khí hậu đang làm trầm trọng thêm tình hình xung đột tại nhiều quốc gia, khiến tỷ lệ tử vong tăng cao, gây suy giảm kinh tế và dẫn tới làn sóng di cư. Giới chuyên gia thúc giục cộng đồng quốc tế khẩn trương giải quyết nạn di cư này, trong đó có hỗ trợ tài chính cho các quốc gia dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu.

Báo cáo mới đây của IMF nghiên cứu hơn 60 quốc gia thuộc danh sách các nước yếu kém và chịu ảnh hưởng của xung đột chỉ ra rằng, biến đổi khí hậu dù không phải là nguyên nhân gây ra xung đột nhưng lại làm trầm trọng thêm tình trạng bất ổn vốn có. IMF dự báo, biến đổi khí hậu có thể đẩy thêm 50 triệu người tại các nước kém phát triển vào cảnh đói ăn vào năm 2060. Đây cũng là nguyên nhân dẫn tới làn sóng di cư để tránh các tác động của biến đổi khí hậu. Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) nhấn mạnh, thế giới đã “chính thức bước vào kỷ nguyên di cư do khí hậu”.

Nhà khí hậu học người Nga Alexei Kokorin từng cảnh báo, nếu vấn đề biến đổi khí hậu diễn ra theo kịch bản xấu nhất thì gần 3 tỷ người sẽ phải di cư vì khí hậu vào cuối thế kỷ này. Phải hứng chịu những ảnh hưởng nghiêm trọng từ hạn hán, lũ lụt, nắng nóng cực đoan cho tới mực nước biển dâng cao, lâu nay, các quốc gia châu Phi luôn nằm trong số những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu. Theo Trung tâm Giám sát di trú nội địa của Hội đồng Tị nạn Na Uy, châu Phi ghi nhận hơn 7,5 triệu lượt di cư chỉ riêng trong năm 2022 do thảm họa thiên tai.

Báo cáo mới đây của IMF nghiên cứu hơn 60 quốc gia thuộc danh sách các nước yếu kém và chịu ảnh hưởng của xung đột chỉ ra rằng, biến đổi khí hậu dù không phải là nguyên nhân gây ra xung đột nhưng lại làm trầm trọng thêm tình trạng bất ổn vốn có.

Tổ chức nhân đạo Save the Children cho biết, tính đến cuối năm 2022, ít nhất 1,85 triệu trẻ em ở nam sa mạc Sahara thuộc châu Phi đã phải di dời nơi ở trong nước do thảm họa khí hậu. Đáng chú ý, con số này tăng gần gấp đôi so với thời điểm cuối năm 2021. Tổ chức này nêu rõ, khi mất nhà ở, trẻ em gần như mất tất cả mọi thứ, gồm cơ hội tiếp cận y tế, giáo dục, thực phẩm, sự an toàn.

Thực tế trên cho thấy, các nước nghèo cần nhiều quỹ hơn để bảo vệ mình khỏi tác động của thời tiết khắc nghiệt, giúp ngăn chặn việc người dân buộc phải chạy trốn sang nơi khác. Vấn đề tài chính lâu nay là thách thức lớn, gây nhiều tranh cãi trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu. Hiện các nước châu Phi mới chỉ nhận được 12% nguồn tài chính cần thiết để đối phó những hệ lụy nặng nề mà biến đổi khí hậu gây ra.

Tổ chức nhân đạo Save the Children cho biết, tính đến cuối năm 2022, ít nhất 1,85 triệu trẻ em ở nam sa mạc Sahara thuộc châu Phi đã phải di dời nơi ở trong nước do thảm họa khí hậu. Đáng chú ý, con số này tăng gần gấp đôi so với thời điểm cuối năm 2021.

Theo bà Mari Pangestu, cựu quan chức Ngân hàng Thế giới (WB), các nước đang phát triển ước tính cần từ 1.000 tỷ USD đến 3.000 tỷ USD mỗi năm để ứng phó biến đổi khí hậu. Việc thiếu hụt nguồn lực tài chính khiến những quốc gia này gặp khó khăn trong quá trình giảm lượng khí thải carbon và chuyển sang sử dụng năng lượng sạch.

Trong khi các nỗ lực giảm khí thải chưa đạt được mức như mong muốn thì cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột ở Ukraine đã ảnh hưởng đến lộ trình chuyển đổi xanh của không ít quốc gia, dẫn đến “vòng luẩn quẩn” là gia tăng khí thải gây hiệu ứng nhà kính ở châu Phi, châu Á.

Nhóm nghiên cứu Global Energy Monitor của Mỹ cho biết, sản lượng điện than ròng trên thế giới tiếp tục gia tăng; nhiều nhà máy mới đã mọc lên ở châu Á và thế giới sẽ phải trả giá đắt nếu không thể ngừng sử dụng than. Theo báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu về than của Ấn Độ đã tăng 8% vào năm 2022. Đức, một trong những quốc gia đi đầu về nỗ lực khử carbon, cũng phải tăng sản lượng điện than khi tình hình năng lượng trở nên nghiêm trọng do gián đoạn nguồn cung khí đốt từ Nga.

Phó Giám đốc IOM khu vực Đông Phi và Sừng châu Phi Justin McDermott nhấn mạnh rằng, giải quyết khủng hoảng khí hậu sẽ góp phần ổn định hoạt động di cư của con người, thúc đẩy hòa bình và tăng trưởng sinh thái. Hậu quả của biến đổi khí hậu đang len lỏi tới từng ngóc ngách trong đời sống con người. Đã đến lúc toàn thế giới phải hành động mạnh mẽ để chia sẻ công bằng trách nhiệm vì khí hậu và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh.

Có thể bạn quan tâm

Tiêm vaccine phòng ngừa Covid-19. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

“Mảnh ghép cuối” của hiệp ước toàn cầu về đại dịch

Vòng đàm phán cuối cùng về hiệp ước toàn cầu ứng phó đại dịch đã khai mạc tại Thụy Sĩ. Đại diện hơn 190 quốc gia thành viên Tổ chức Y tế Thế giới bước vào giai đoạn nước rút, hướng tới trình Đại hội đồng Y tế Thế giới thông qua vào tháng 5. Tuy vậy, bất đồng về chia sẻ nguồn lực vẫn là nút thắt khó gỡ.

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.