Con tôm “ôm” gốc đước

Ở Cà Mau hiện có loại hình nuôi tôm “thuận thiên” bằng cách thả tôm giống dưới tán rừng ngập mặn để chúng tự lớn cho đến ngày thu hoạch. Cách này gọi là nuôi “tôm-rừng”, hay người dân gọi vui là “con tôm ôm gốc đước”. Con tôm nuôi dưới tán rừng là nông sản sạch, đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của hầu hết các đối tác nhập khẩu.
Một khu vực nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn thuộc xã Viên An, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau.
Một khu vực nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn thuộc xã Viên An, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau.

Tôm nuôi dưới tán rừng hiện phát triển phổ biến tại các huyện Ngọc Hiển, Năm Căn, Đầm Dơi, Phú Tân. Đây là bốn trong sáu huyện ven biển của tỉnh Cà Mau với hệ sinh thái mặn hầu như quanh năm, được bao bọc bởi thảm xanh bạt ngàn của cây rừng hệ mặn, phổ biến là các loại cây mắm, đước, bần, sú, vẹt... Dưới những tán rừng là không gian để nhiều loài thủy sản như tôm, cua, cá, vọp, ốc len... sinh sống tự nhiên.

Tận dụng đặc điểm tự nhiên ấy, nông dân chọn tôm giống loại tốt về thả nuôi, để chúng tự lớn lên. Hơn 30 năm qua, gia đình ông Trần Minh Trí ở ấp Tắc Biển, xã Viên An Đông, huyện Ngọc Hiển sống khoẻ với 15 ha nuôi tôm dưới tán rừng. Tuy năng suất không cao nhưng chi phí nuôi tôm-rừng thấp, chỉ mua con giống, cải tạo đầm nuôi, sử dụng vi sinh gây màu nước và ít rủi ro.

“Tôm-rừng thực chất là nuôi quảng canh theo cách tự nhiên, ít can thiệp, miễn sao có tỷ lệ rừng che phủ từ 40-60% là được. Ngoài con tôm, mặt nước dưới tán rừng còn nuôi sò huyết, cua, cá..., tổng thu mỗi năm từ 15ha đạt khoảng 400-700 triệu đồng. Khi rừng đủ tuổi khai thác, gia đình tôi còn có khoản thu không nhỏ từ cây rừng”, ông Trí chia sẻ.

Ông Lý Văn Tiến có 4 ha nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng trong chuỗi dự án của Tập đoàn Minh Phú cho biết, khi tham gia trong chuỗi liên kết tôm sinh thái với doanh nghiệp, cần thực hiện thêm một số điều kiện cần thiết, như: Phải xử lý nước bằng men vi sinh đạt chuẩn; gia đình không nuôi gia súc, gia cầm gây ô nhiễm; không cho nhà cầu, chuồng nuôi gia súc… tồn tại trên sông; các hộ nuôi tôm phải ghi nhật ký và bán tôm đúng nơi chỉ định. Con tôm dưới tán rừng được công nhận là tôm sinh thái, được bao tiêu với giá cao hơn thị trường từ 5-10% và luôn được khách hàng ưu tiên mua.

Theo Chi cục trưởng Kiểm lâm Cà Mau Lê Văn Hải, nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ở Cà Mau được đánh giá là một trong nhiều phương thức canh tác bền vững. Rừng giúp khôi phục và cân bằng hệ sinh vật trong nguồn nước dưới tán rừng, cung cấp thức ăn tự nhiên và tạo bóng râm để tôm trú ngụ. Người nuôi tôm phải trồng rừng, bảo đảm tỷ lệ che phủ của rừng trên diện tích nuôi theo quy định. Sự kết hợp hài hòa giữa tôm và rừng không chỉ tạo sinh kế bền vững cho người dân mà còn giữ được trạng thái cân bằng của môi trường tự nhiên, góp phần phát triển rừng tại các khu vực ven biển.

Hơn 20 năm trước, một dự án nuôi tôm sinh thái kết hợp bảo vệ và phát triển rừng do Đại sứ quán Thụy Sĩ tài trợ đã được triển khai tại Lâm Ngư trường 184 (nay thuộc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ngọc Hiển). Không lâu sau, tôm sinh thái nơi đây được cấp giấy chứng nhận quốc tế. Từ đó đến nay, tôm sinh thái Cà Mau được xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Diện tích vùng nuôi cũng được mở rộng, đến nay lên tới hàng chục nghìn héc-ta.

Chỉ riêng huyện Ngọc Hiển, hiện có hơn 53.000 ha nuôi tôm dưới tán rừng ngập mặn; trong số đó, khoảng 49% diện tích đang triển khai nuôi tôm sinh thái, tập trung ở các xã Viên An, Viên An Ðông, Ðất Mũi... Hiện nay, tổng diện tích tôm sinh thái đã được công nhận của toàn huyện Ngọc Hiển hơn 15.000 ha (hơn 3.200 hộ) và của toàn tỉnh Cà Mau khoảng 25.000 ha (gần 4.500 hộ nuôi), tổng sản lượng khoảng hơn 10.000 tấn/năm…

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Ngọc Hiển Trần Hoàng Lạc, huyện đã ban hành nhiều chương trình hành động, triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để những người giữ rừng phát triển thủy sản bền vững, trong đó có mô hình nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng. Địa phương còn hỗ trợ, giúp nông dân liên kết với nhiều doanh nghiệp chế biến thủy sản lớn trong tỉnh để triển khai mô hình nuôi tôm sinh thái đạt chuẩn quốc tế. Người dân được tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật, quy trình nuôi. Ngoài con tôm, hướng tới sẽ còn có thêm nhiều loài thủy sản khác dưới tán rừng được công nhận là sản phẩm sạch, sản phẩm sinh thái...

Tỉnh Cà Mau hiện có gần 280.000 ha nuôi tôm, chiếm khoảng 45% diện tích nuôi tôm của khu vực đồng bằng sông Cửu Long và khoảng 40% diện tích nuôi tôm nước lợ của cả nước. Tôm Cà Mau đã xuất khẩu đến 90 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới… Ngành tôm chi phối đời sống của khoảng hơn 50% dân số tỉnh Cà Mau (khoảng 600.000 người), liên quan đến việc làm của hơn 350.000 lao động, trong đó, tham gia trực tiếp nuôi tôm khoảng 300.000 người.

Tôm sinh thái dưới tán rừng tuy chưa chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu thủy sản của tỉnh, nhưng đây là mặt hàng đặc thù của Cà Mau và cả nước. “Nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng thúc đẩy liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng, giá trị xuất khẩu gắn với xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc tôm nuôi, phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh trong nông nghiệp mà Cà Mau và nhiều tỉnh châu thổ Cửu Long đang hướng đến”, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cà Mau Phan Hoàng Vũ nhìn nhận.

Có thể bạn quan tâm

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.

Sạt lở nhấn chìm nhiều nhà dân xuống sông Hậu.

Nỗi lo lắng sạt lở ở cù lao

Trên địa bàn xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang gần đây xảy ra nhiều vụ sạt lở, sụp lún đất ven bờ sông Hậu với diễn biến nhanh và phức tạp, ảnh hưởng đời sống, tài sản và sinh hoạt của nhiều hộ dân.

Chính quyền và nhân dân khắc phục sự cố vỡ một đoạn cồn Sơn của thành phố Cần Thơ.

Bảo vệ mùa màng trước triều cường lịch sử

Mùa nước nổi năm nay kết hợp triều cường và mưa lớn gây thiệt hại lớn đến đời sống cũng như sản xuất của người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Tại nhiều nơi, chính quyền địa phương và nhân dân đã cùng nhau đồng tâm, hợp sức chống chọi với mực nước dâng cao, bảo vệ thành công mùa màng và sinh kế.

Mô hình trồng sen mùa nước nổi tại xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ.

Lan tỏa mô hình sản xuất “thuận thiên”

Sau khi Nghị quyết 120 của Chính phủ về phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai, nhiều nông dân ở thành phố Cần Thơ đã thay đổi cách nghĩ, cách làm. Thay vì chống lại tự nhiên, họ chọn cách thuận theo quy luật đất - nước - mùa vụ để canh tác hiệu quả, tiết kiệm chi phí.

Vườn rau đọt choại nhìn từ trên cao.

Đặc sản độc đáo đất miền Tây

Rau choại từ một loại dây hoang dại ở rừng tràm, rừng dừa nước nay trở thành đặc sản được săn tìm, giúp nhiều hộ dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và thành phố Cần Thơ nói riêng thoát nghèo, ổn định cuộc sống. Theo nhiều nông dân, dây choại có sức sống dẻo dai, thích ứng với mọi điều kiện thời tiết.

Tuyến đê biển quốc gia đoạn đi qua ấp Giồng Bàn, xã Long Vĩnh bị sạt lở chân đê, dài 70m.

Khắc phục sạt lở ven sông, bờ biển

Thời gian qua, tình trạng sạt lở trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp, gây thiệt hại sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến sinh kế của nhân dân.

Ông Nguyễn Văn Đời, Giám đốc Hợp tác xã Trầu Vàng Vị Thủy chăm sóc vườn trầu của gia đình.

Nét đẹp hồn quê làng trầu Vị Thủy

Giữa nhịp sống hiện đại, nơi phố thị đang đổi thay từng ngày, vẫn còn đó làng trầu Vị Thủy (xã Vĩnh Thuận Đông, thành phố Cần Thơ) yên bình, mộc mạc với sắc xanh mướt mắt của những giàn trầu trải dài.

Nhiều ngôi nhà ở Đồng Tháp bị đổ sụp xuống sông do sạt lở.

Chủ động, linh hoạt ứng phó với biến đổi khí hậu

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng kinh tế trọng điểm của cả nước. Tuy nhiên, nơi đây luôn phải đối mặt nhiều thách thức do tác động của biến đổi khí hậu gây ra. Trước thực trạng này, các địa phương trong vùng có nhiều giải pháp nhằm hạn chế thiệt hại, thích ứng với điều kiện cực đoan của thiên nhiên.

Dự án Hạ tầng thiết yếu hỗ trợ phát triển vùng cây ăn trái hoa kiểng khu vực Mỏ Cày Bắc và Chợ Lách vừa hoàn thành đưa vào sử dụng.

Hoàn thiện hệ thống thủy lợi, thúc đẩy phát triển kinh tế

Những năm gần đây, hệ thống thủy lợi tại khu vực các cù lao Minh, Bảo và An Hóa (Vĩnh Long) được đầu tư nhằm ngăn mặn, trữ ngọt phục vụ nhu cầu sản xuất, sinh hoạt của người dân. Nhờ vậy, nhiều “túi nước ngọt” được hình thành giúp tưới tiêu vườn cây ăn quả, ruộng lúa, hoa màu.

Nông dân Vĩnh Bình, tỉnh An Giang thu hoạch tôm càng xanh bán cho thương lái.

Xứ sở tôm càng xanh chuyển mình

Vĩnh Bình từng được ví như “rốn phèn” của vùng Miệt Thứ, tỉnh An Giang, với muôn vàn khó khăn. Ngày nay, địa phương này đã vươn lên mạnh mẽ, trở thành một “xứ sở tôm càng xanh”.

Thành viên Hợp tác xã Sản xuất nông nghiệp sinh thái Quyết Tiến kiểm tra lưới bao quanh vùng nuôi trữ cá.

Nuôi trữ cá kết hợp du lịch sinh thái mùa nước nổi

Khi nước lũ (mùa nước nổi) tràn đồng cũng là lúc bà con nông dân đầu nguồn của tỉnh Đồng Tháp triển khai thực hiện mô hình nuôi trữ cá trên đồng ruộng. Mô hình này vừa góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, tránh kiểu đánh bắt tận diệt, vừa có lợi thế khai thác du lịch theo mùa.

Chế biến các sản phẩm từ dừa tại tỉnh Vĩnh Long đã tạo nhiều việc làm cho lao động nông thôn.

Vĩnh Long phát triển bền vững ngành dừa

Sau sáp nhập, tỉnh Vĩnh Long có diện tích dừa lớn nhất khu vực và cả nước với khoảng 120 nghìn ha, chiếm gần 50% diện tích của cả nước. Địa phương đang tập trung xây dựng vùng sản xuất tập trung có mã số vùng trồng để phục vụ chế biến và xuất khẩu dừa bền vững.

Hệ thống tưới nhỏ giọt do Viện Nghiên cứu phát triển Đồng bằng sông Cửu Long chuyển giao tại phường Vĩnh Châu.

Giải pháp hiệu quả giảm nguy cơ cạn kiệt nguồn nước ngầm

Vĩnh Châu, thành phố Cần Thơ là nơi chuyên canh trồng hành tím lớn nhất cả nước, với diện tích gần 7.000 ha. Nguồn nước tưới tiêu phục vụ sản xuất ở đây chủ yếu khai thác từ mạch nước ngầm. Tuy nhiên, trước tác động của biến đổi khí hậu và việc khai thác quá mức, nguồn nước ngầm ngày càng suy giảm nghiêm trọng.

Hoạt động thả cá về tự nhiên nhằm đa dạng nguồn lợi thủy sản được tổ chức tại thành phố Cần Thơ.

Bảo vệ, phát triển nguồn lợi thủy sản

Thành phố Cần Thơ có nhiều ao, hồ, sông, rạch,... mang đến những lợi ích không nhỏ về nguồn lợi thủy sản. Tuy nhiên, trước những ảnh hưởng do biến đổi khí hậu, nạn đánh bắt trái phép,… nguồn thủy sản tại địa phương ít nhiều bị ảnh hưởng. Bảo vệ nguồn lợi, phát triển nuôi trồng thủy sản đang là việc được địa phương chú trọng.

Ông Lê Văn Sấm bên ao nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao

Hiệu quả từ ứng dụng nuôi tôm công nghệ cao

Gần 20 năm theo nghề nuôi tôm, ông Lê Văn Sấm, (sinh năm 1958, ngụ xã Thạnh Hải, tỉnh Vĩnh Long) chuyển dần từ cách nuôi truyền thống sang ứng dụng công nghệ cao thu lợi nhuận hàng chục tỷ đồng mỗi năm. Ông đã hỗ trợ, giúp giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Ao Bà Om, phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long rợp bóng cây cổ thụ.

Trải nghiệm du lịch xanh, thân thiện môi trường

Những năm gần đây, tỉnh Vĩnh Long không ngừng phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong phát triển du lịch xanh, thân thiện môi trường. Nhiều sản phẩm mới lạ, hấp dẫn du khách trong nước và nước ngoài được hình thành, góp phần tạo động lực thúc đẩy kinh tế-xã hội địa phương.

Lối vào khu dân cư khóm Sa Phô nằm dọc tuyến sông Cửa Lớn (thị trấn Năm Căn, huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau) bị sạt lở làm hư hỏng.

Cà Mau ứng phó tình trạng sạt lở đất ven sông

Vào mùa mưa hằng năm, tình trạng sạt lở đất ven sông lại trở nên “nóng” tại nhiều địa phương vùng sông nước Cà Mau, gây bất an cho người dân, đe dọa đời sống, sản xuất và làm hư hỏng nhiều công trình hạ tầng.