Con tôm “ôm” gốc đước

Ở Cà Mau hiện có loại hình nuôi tôm “thuận thiên” bằng cách thả tôm giống dưới tán rừng ngập mặn để chúng tự lớn cho đến ngày thu hoạch. Cách này gọi là nuôi “tôm-rừng”, hay người dân gọi vui là “con tôm ôm gốc đước”. Con tôm nuôi dưới tán rừng là nông sản sạch, đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của hầu hết các đối tác nhập khẩu.
Một khu vực nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn thuộc xã Viên An, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau.
Một khu vực nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn thuộc xã Viên An, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau.

Tôm nuôi dưới tán rừng hiện phát triển phổ biến tại các huyện Ngọc Hiển, Năm Căn, Đầm Dơi, Phú Tân. Đây là bốn trong sáu huyện ven biển của tỉnh Cà Mau với hệ sinh thái mặn hầu như quanh năm, được bao bọc bởi thảm xanh bạt ngàn của cây rừng hệ mặn, phổ biến là các loại cây mắm, đước, bần, sú, vẹt... Dưới những tán rừng là không gian để nhiều loài thủy sản như tôm, cua, cá, vọp, ốc len... sinh sống tự nhiên.

Tận dụng đặc điểm tự nhiên ấy, nông dân chọn tôm giống loại tốt về thả nuôi, để chúng tự lớn lên. Hơn 30 năm qua, gia đình ông Trần Minh Trí ở ấp Tắc Biển, xã Viên An Đông, huyện Ngọc Hiển sống khoẻ với 15 ha nuôi tôm dưới tán rừng. Tuy năng suất không cao nhưng chi phí nuôi tôm-rừng thấp, chỉ mua con giống, cải tạo đầm nuôi, sử dụng vi sinh gây màu nước và ít rủi ro.

“Tôm-rừng thực chất là nuôi quảng canh theo cách tự nhiên, ít can thiệp, miễn sao có tỷ lệ rừng che phủ từ 40-60% là được. Ngoài con tôm, mặt nước dưới tán rừng còn nuôi sò huyết, cua, cá..., tổng thu mỗi năm từ 15ha đạt khoảng 400-700 triệu đồng. Khi rừng đủ tuổi khai thác, gia đình tôi còn có khoản thu không nhỏ từ cây rừng”, ông Trí chia sẻ.

Ông Lý Văn Tiến có 4 ha nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng trong chuỗi dự án của Tập đoàn Minh Phú cho biết, khi tham gia trong chuỗi liên kết tôm sinh thái với doanh nghiệp, cần thực hiện thêm một số điều kiện cần thiết, như: Phải xử lý nước bằng men vi sinh đạt chuẩn; gia đình không nuôi gia súc, gia cầm gây ô nhiễm; không cho nhà cầu, chuồng nuôi gia súc… tồn tại trên sông; các hộ nuôi tôm phải ghi nhật ký và bán tôm đúng nơi chỉ định. Con tôm dưới tán rừng được công nhận là tôm sinh thái, được bao tiêu với giá cao hơn thị trường từ 5-10% và luôn được khách hàng ưu tiên mua.

Theo Chi cục trưởng Kiểm lâm Cà Mau Lê Văn Hải, nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ở Cà Mau được đánh giá là một trong nhiều phương thức canh tác bền vững. Rừng giúp khôi phục và cân bằng hệ sinh vật trong nguồn nước dưới tán rừng, cung cấp thức ăn tự nhiên và tạo bóng râm để tôm trú ngụ. Người nuôi tôm phải trồng rừng, bảo đảm tỷ lệ che phủ của rừng trên diện tích nuôi theo quy định. Sự kết hợp hài hòa giữa tôm và rừng không chỉ tạo sinh kế bền vững cho người dân mà còn giữ được trạng thái cân bằng của môi trường tự nhiên, góp phần phát triển rừng tại các khu vực ven biển.

Hơn 20 năm trước, một dự án nuôi tôm sinh thái kết hợp bảo vệ và phát triển rừng do Đại sứ quán Thụy Sĩ tài trợ đã được triển khai tại Lâm Ngư trường 184 (nay thuộc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ngọc Hiển). Không lâu sau, tôm sinh thái nơi đây được cấp giấy chứng nhận quốc tế. Từ đó đến nay, tôm sinh thái Cà Mau được xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Diện tích vùng nuôi cũng được mở rộng, đến nay lên tới hàng chục nghìn héc-ta.

Chỉ riêng huyện Ngọc Hiển, hiện có hơn 53.000 ha nuôi tôm dưới tán rừng ngập mặn; trong số đó, khoảng 49% diện tích đang triển khai nuôi tôm sinh thái, tập trung ở các xã Viên An, Viên An Ðông, Ðất Mũi... Hiện nay, tổng diện tích tôm sinh thái đã được công nhận của toàn huyện Ngọc Hiển hơn 15.000 ha (hơn 3.200 hộ) và của toàn tỉnh Cà Mau khoảng 25.000 ha (gần 4.500 hộ nuôi), tổng sản lượng khoảng hơn 10.000 tấn/năm…

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Ngọc Hiển Trần Hoàng Lạc, huyện đã ban hành nhiều chương trình hành động, triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để những người giữ rừng phát triển thủy sản bền vững, trong đó có mô hình nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng. Địa phương còn hỗ trợ, giúp nông dân liên kết với nhiều doanh nghiệp chế biến thủy sản lớn trong tỉnh để triển khai mô hình nuôi tôm sinh thái đạt chuẩn quốc tế. Người dân được tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật, quy trình nuôi. Ngoài con tôm, hướng tới sẽ còn có thêm nhiều loài thủy sản khác dưới tán rừng được công nhận là sản phẩm sạch, sản phẩm sinh thái...

Tỉnh Cà Mau hiện có gần 280.000 ha nuôi tôm, chiếm khoảng 45% diện tích nuôi tôm của khu vực đồng bằng sông Cửu Long và khoảng 40% diện tích nuôi tôm nước lợ của cả nước. Tôm Cà Mau đã xuất khẩu đến 90 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới… Ngành tôm chi phối đời sống của khoảng hơn 50% dân số tỉnh Cà Mau (khoảng 600.000 người), liên quan đến việc làm của hơn 350.000 lao động, trong đó, tham gia trực tiếp nuôi tôm khoảng 300.000 người.

Tôm sinh thái dưới tán rừng tuy chưa chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu thủy sản của tỉnh, nhưng đây là mặt hàng đặc thù của Cà Mau và cả nước. “Nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng thúc đẩy liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng, giá trị xuất khẩu gắn với xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc tôm nuôi, phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh trong nông nghiệp mà Cà Mau và nhiều tỉnh châu thổ Cửu Long đang hướng đến”, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cà Mau Phan Hoàng Vũ nhìn nhận.

Có thể bạn quan tâm

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.

Sạt lở nhấn chìm nhiều nhà dân xuống sông Hậu.

Nỗi lo lắng sạt lở ở cù lao

Trên địa bàn xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang gần đây xảy ra nhiều vụ sạt lở, sụp lún đất ven bờ sông Hậu với diễn biến nhanh và phức tạp, ảnh hưởng đời sống, tài sản và sinh hoạt của nhiều hộ dân.