Từ những trang phục cổ tạo nên xu thế mới, giống như tôn chỉ “Kế vãng khai lai” mà Nguyễn Thị Nga, còn gọi là Coco Chà Bông và các đồng nghiệp đang thực hiện tại Vạn Thiên Y. Và cô vẫn đang tiếp tục con đường dài để mở “kho báu” văn hóa Việt với những kế hoạch được nung nấu từ lúc mới bước vào nghề.
Nếu cuối tuần bạn đến thăm Khu di tích Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), sẽ có cơ hội được chiêm ngưỡng những bộ sưu tập cổ phục đặc sắc, đặc biệt còn được sắm vai thành vua chúa, quý tộc… thời xưa.
Những bộ trang phục đa dạng từ nhật bình đến áo tấc, áo ngũ thân tay chẽn thời Nguyễn, áo giao lĩnh, viên lĩnh đối khâm thời Lý, Trần, Lê… cho đến những món phụ kiện, tất cả đều được thiết kế và làm bằng tay một cách tinh xảo, kỳ công… khiến nhiều du khách Việt Nam và quốc tế kinh ngạc và ngưỡng mộ. Nhiều người chia sẻ hóa ra không chỉ có áo dài, người Việt cũng có nhiều loại trang phục xưa đẹp và giá trị như thế.
Đó là thành quả từ những năm tháng đương đầu thử thách, chọn "ngõ hẹp" là cổ phục của Coco. Và đối với nhà thiết kế nhiều ý tưởng này, cổ phục chỉ là một mảng cốt lõi để bắt đầu.
Cô trợ lý bị “đuổi” và khao khát nhận diện bản sắc
Là một sinh viên thiết kế thời trang, làm trợ lý cho một thương hiệu quốc tế có tiếng tại Việt Nam, Coco từng bị “đuổi” với một lý do rất đáng ngạc nhiên.
Coco nhớ lại, khi đó cô có may mắn làm việc với Diego - một người Tây Ban Nha đã chọn Việt Nam là quê hương thứ hai và góp phần lan tỏa văn hóa Việt Nam ra thế giới qua những thiết kế mang đậm tinh thần Việt. Chính ông cũng là người truyền cảm hứng cho Coco khi làm việc tại đây, định hướng cho cô hãy thực hiện mơ ước về thời trang Việt, bởi dù yêu Việt Nam đến mấy như Diego thì vẫn có độ “vênh” nhất định về văn hóa, khó có được nền tảng và sự đồng cảm sâu sắc như bản thân người Việt. Rồi đến một thời điểm chín muồi, ông đã kiên quyết “buộc nghỉ việc” cô trợ lý. “Đó là một lần bị đuổi việc khiến tôi biết ơn suốt đời, bởi nhờ đó tôi mới có thể tự bước đi trên con đường của riêng mình để trưởng thành”, cô gái chia sẻ.
Ngay sau đó, cô bắt đầu nghiên cứu về cổ phục, mặc cho có những rào cản từ người thân, bạn bè, từ nguồn vốn cũng như các tư liệu lịch sử. Với định hướng bài bản ngay từ đầu, khi sáng lập thương hiệu của riêng mình, Coco xác định phải đi từ sự nghiên cứu, củng cố chuyên môn sâu để tạo nền tảng vững chắc. Đó là lý do mà đơn vị đầu tiên của cô không phải phòng marketing hay bán hàng, mà là phòng nghiên cứu. Cô cùng đội ngũ dày công tìm tòi, nghiên cứu các tài liệu như sách, tranh, tượng và đi điền dã, rồi gặp gỡ những chuyên gia đầu ngành, các đơn vị nghiên cứu về văn hóa, lịch sử để tiếp cận trực tiếp cổ vật, qua đó công tác đồ họa, phục dựng… mới có thực chứng và bám sát tư liệu gốc một cách cao nhất. Coco chia sẻ, một trong những cổ phục mà cô cùng đội ngũ sáng tạo đã lấy tư liệu nguyên mẫu từ vải dệt được phát hiện trong lăng mộ của quan Đại tư đồ Nguyễn Bá Khanh (tại Khoái Châu, Hưng Yên) năm 1982. Đó là một may mắn lớn của những người làm văn hóa như cô.
Cùng với chuyên môn và sự đầu tư nghiêm túc, chỉ trong thời gian không dài, Coco đã có trong tay nhiều trang phục cổ chất lượng, được đánh giá cao như như Long bào đại triều phục (được nhà vua mặc trong các buổi thiết triều), áo Nhật bình đỏ thêu họa tiết song phượng (dành cho hậu phi và các công chúa); áo Lập lĩnh ngũ thân tay chẽn (trang phục phổ biến vào thời Nguyễn)…
Sự kiện ra mắt của Vạn Thiên Y mang tên “Kế vãng khai lai” thu hút sự quan tâm của báo chí và công chúng. Cổ phục của nhà thiết kế trẻ cũng liên tục xuất hiện tại những chương trình biểu diễn nghệ thuật lớn như “Thăng Long Huyền Vũ - Hành trình lan tỏa tinh hoa văn hóa Việt” (tổ chức tại Hoàng thành Thăng Long), “Cố Phong Yểm Ánh” (Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2023), đồng hành cùng Vụ Ngoại giao Văn hóa và UNESCO (Bộ Ngoại giao) tại chuỗi sự kiện Ngày Việt Nam ở nước ngoài năm 2023, nhân dịp kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nam Phi, 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Pháp và Việt Nam - Nhật Bản, góp phần lan tỏa văn hóa truyền thống Việt Nam tới thế giới…
Đó có lẽ là trái ngọt đến từ quá trình định vị bản sắc của chính bản thân mình trong dòng chảy văn hóa Việt mà Coco đã trải qua.
Mở “kho báu”
Nhưng nếu dừng lại ở phục dựng Việt phục thì đó dường như cũng mới chỉ là một sở thích và đam mê cá nhân. Quan điểm của cô gái trẻ rất rõ ràng và thực tế. “Tôi làm cổ phục không phải chỉ để thỏa mãn niềm yêu thích của bản thân, mà mục tiêu là tạo ra đời sống cho nó, và phải chinh phục được công chúng để họ sẵn sàng rút hầu bao chứ không chỉ hô khẩu hiệu ủng hộ văn hóa chung chung”, Coco khẳng định. Chính vì quan điểm đó, mà mỗi bộ trang phục, mỗi sản phẩm cô và đồng nghiệp thực hiện đều đạt mức chỉn chu nhất có thể, thậm chí cao hơn cả mức kỳ vọng của khách hàng.
Áo ngũ thân được rao bán trên thị trường rất nhiều, và sản phẩm của Coco có giá thành đôi khi cao hơn, nhưng vẫn được đón nhận. Với sự tự hào, Coco khẳng định đó là do cô đã chỉn chu từ chất liệu vải đến hoa văn họa tiết và từng đường kim mũi chỉ theo quy chuẩn khắt khe của một người được đào tạo và thực hành về thiết kế thời trang cao cấp.
Từ những trang phục tạo xu hướng trong giới trẻ, Coco còn lan toả giá trị này qua các tác phẩm điện ảnh, truyền hình, các sự kiện văn hóa. Vẫn chưa hết, giọng của cô trở nên rộn ràng khi nói về những thứ mà mình có thể làm trong tương lai: “Văn hóa Việt Nam phong phú lắm, tựa một kho báu chưa được khai phá hết, và phục trang chỉ là một mảng mà mọi người dễ nhìn thấy, dễ lan tỏa. Đó là lý do tôi chọn làm lĩnh vực này đầu tiên. Lõi của tôi là nghiên cứu về mỹ thuật cổ, tôi sẽ từ cái gốc đó mà phát triển, ứng dụng vào các lĩnh vực khác nữa như điện ảnh, biểu diễn, giáo dục, âm nhạc, ngoại giao văn hóa…”.
Coco cũng chia sẻ, hiện tại cô đang tư vấn cho một số đơn vị triển khai các công viên giải trí theo chủ đề, trong đó không chỉ có kiến trúc để du khách nhìn thấy mà còn có các nghi lễ, các show thực cảnh… truyền tải những câu chuyện văn hóa để trải nghiệm và chiêm nghiệm một cách sâu sắc hơn các giá trị Việt. Như vậy, “Kế vãng khai lai” không chỉ là tên một chương trình Coco tâm huyết mà ở đó cô còn gửi gắm sứ mệnh một người trẻ tự đặt ra cho riêng mình, góp phần đưa tinh hoa của văn hóa Việt Nam vào đời sống thực tiễn và lan tỏa đến nhiều cộng đồng văn hóa khác trên thế giới.
