Chuyển đổi cây trồng thích ứng với hạn, mặn

Bến Tre là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do xâm nhập mặn, biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt ở Đồng bằng sông Cửu Long. Những năm gần đây, người dân Bến Tre đã tích cực chuyển đổi cây trồng bằng các mô hình thích ứng hiệu quả.
Gia đình ông Hồ Văn Tư (xã Phong Nẫm, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre) chuyển toàn bộ 3 ha lúa sang trồng dừa do hạn, mặn gay gắt.
Gia đình ông Hồ Văn Tư (xã Phong Nẫm, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre) chuyển toàn bộ 3 ha lúa sang trồng dừa do hạn, mặn gay gắt.

Khoảng 10 năm gần đây, thời tiết tại Bến Tre diễn biến ngày càng cực đoan. Người dân đã và đang chuyển đổi sang trồng các loại cây có khả năng chịu được hạn, mặn.

Sau hơn 40 năm gắn bó với cây lúa, gia đình ông Hồ Văn Tư ở ấp Phong Phú, xã Phong Nẫm đã chuyển toàn bộ 3 ha đất trồng lúa sang trồng dừa.

Ông Tư kể: “Năm 2016, gia đình tôi bị thiệt hại nặng nề do nước mặn tràn vào làm mất trắng gần như toàn bộ diện tích trồng lúa. Thấy hạn, mặn ngày càng gay gắt nên tôi chuyển dần sang trồng dừa. Ban đầu chuyển 1 ha, đến năm 2022 thì tôi đã chuyển toàn bộ 3 ha trồng lúa sang trồng dừa”. Cũng theo ông Tư, ở vùng đất này, trong số 10 hộ thì đến 9 hộ chuyển sang trồng dừa vì cây lúa không còn phù hợp do xâm nhập mặn ngày càng sâu vào nội đồng. Hiện, bình quân 1 ha dừa xiêm cho lợi nhuận khoảng 15 triệu đồng/tháng, giúp cuộc sống của bà con khá ổn định.

Gia đình ông Trần Văn Nhịn ở xã An Hiệp, huyện Ba Tri cũng đã chuyển toàn bộ 1 ha đất trồng lúa sang trồng dừa và trồng cỏ để nuôi bò. Ông Nhịn cho biết: “Gần biển nên vùng đất An Hiệp thường xuyên bị xâm nhập mặn, gây thiệt hại cho lúa. Năm 2017, gia đình tôi chuyển sang trồng dừa kết hợp trồng cỏ để chăn nuôi 5 con bò. Mô hình này cho thu nhập không cao nhưng phù hợp với điều kiện hiện tại của địa phương, vì vậy hầu hết bà con đã chuyển đổi theo”.

Theo Phó Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Giồng Trôm Nguyễn Vũ Phong, năm 2015, toàn huyện có khoảng 2.800 ha lúa,

đến nay giảm chỉ còn khoảng 500 ha và sẽ tiếp tục giảm trong thời gian tới. Nguyên nhân chính là do ảnh hưởng bởi hạn hán, xâm nhập mặn ngày càng gay gắt nên người dân chuyển sang trồng dừa, trồng cỏ nuôi bò và các loại cây khác.

Tại các huyện Bình Đại, Thạnh Phú, người dân chuyển sang trồng xoài tứ quý phù hợp điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của vùng giồng cát ven biển với diện tích hơn 1.000 ha. Trong đó, huyện Thạnh Phú có khoảng 700 ha, tập trung ở các xã Thạnh Hải, Thạnh Phong, Giao Thạnh. Gia đình ông Mai Thanh Triển ở ấp Thạnh Lộc, xã Thạnh Phong, huyện Thạnh Phú canh tác 1 ha xoài tứ quý hơn chục năm qua. Theo ông Triển, do hạn hán ngày càng gay gắt vào mùa khô, gia đình ông đã đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt cho toàn bộ diện tích xoài để tiết kiệm nước, phân bón, nhân công.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thạnh Phong Nguyễn Văn Tại cho biết: “Mô hình trồng xoài phù hợp điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương nên đang được định hướng phát triển theo hướng chuyên canh, nâng cao chất lượng. Trong đó, hợp tác xã nông nghiệp Thạnh Phong hiện có 61 hộ trồng xoài với diện tích 100 ha theo tiêu chuẩn VietGAP và được cấp mã vùng trồng để xuất khẩu sang thị trường Mỹ, Hàn Quốc…”.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bến Tre Huỳnh Quang Đức cho rằng, tỉnh Bến Tre có ba vùng mặn, lợ, ngọt nhưng gần đây xâm nhập mặn ngày càng sâu vào nội đồng nên người dân phải chuyển đổi cây trồng, phương thức sản xuất. Nhiều mô hình chuyển đổi từ cây lúa kém hiệu quả sang các loại cây trồng khác, nhất là cây dừa, là hoàn toàn phù hợp. Hiện, toàn tỉnh Bến Tre có gần 81.000 ha dừa, trung bình mỗi năm tăng thêm khoảng 1.000 ha. Thực tế cho thấy, cây dừa có khả năng chịu hạn, mặn khá cao nên rất phù hợp điều kiện biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn ở địa phương ■

Đến nay, diện tích dừa tham gia chuỗi giá trị trên địa bàn tỉnh Bến Tre là hơn 25.000 ha, chiếm hơn 30% tổng diện tích dừa của tỉnh với 32 tổ hợp tác và 30 hợp tác xã tham gia liên kết, tổ chức sản xuất. Sự đồng hành của các doanh nghiệp dẫn dắt trong chuỗi sản phẩm dừa mang lại hiệu quả kinh tế cao...

Có thể bạn quan tâm

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.